К содержанию
РецензированоRU2021

Технология блокчейн и ее применение для обеспечения безопасности и надежности умных (smart) систем

Islomjon ABDULLAYEV · Keywords: -/© in Science LLC. (Tashkent State Pedagogical University named after Nizami)

Общество и инновации · 839–858 · 2021

Аннотация

Калит сўзлар: Блокчейн тақсимланган реестр технологияси (distributed блокчейн, ledger technology) номи билан ҳам кенг тарқалган бўлиб, криптовалюта, ўзида турли транзакциялар ва операцияларни блоклар биткоин, занжирида тарқатилган тартибда сақлайди ҳамда ушбу алткоин, майнер, амалиётларни амалга оширишда учинчи тараф талаб блокчейн этилмайди. Ҳозирги кунга қадар ушбу технология ўзгармас технологиясидан эканлиги (хавфсизлик нуқтаи назаридан), яхлитлиги ҳамда фойдаланиш соҳалари, ишончлилик ҳолатларини аллақачон исботлаб улгурган. тақсимланган Ушбу мақолада мавжуд технологиянинг ақлли тизимлар (тарқатилган) реестр технологияси. хавфсизлиги ва ишончлилигини таъминлашда фойдаланиш ҳолатлари ўрганиб чиқилган. 1 independent researcher, Tashkent State Pedagogical University named after Nizami, Tashkent, Uzbekistan. E-mail: islomjon7200@gmail.com. Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Special Issue – 8 (2021) / ISSN 2181-1415 Технология блокчейн и ее применение для обеспечения безопасности и надежности умных (smart) систем АННОТАЦИЯ Ключевые слова: Блокчейн, известный как технология распределенного Блокчейн, реестра, сохраняет транзакции в цепочке блоков криптовалюта, распределенным образом, не требуя третьих сторон. биткоин, Недавно была доказана стабильность с точки зрения альткоин, майнер, безопасности, а также целостность и надежность сферы использования технологии. В этой статье раскрываются сферы, в которых блокчейна, технология используется для обеспечения безопасности и технология надежности т.н. «смарт систем». распределенного цифрового реестра. КИРИШ Маълумки, блокчейн технологияси биткоин каби крипто-активларнинг ишлаши учун асосий механизм ҳисобланади. Ушбу крипто-активларнинг энг кенг тарқалган тури биткоинҳисобланиб, у 2009 йилда тақдим этилган ҳамда жорий йилнинг апрель-май ойларида ўзининг рекорд даражадаги юқори нарҳ қийматига эришди. Шу билан биргаликда, жаҳон молия бозорида миллиардлаб қийматга эга бўлган алткоинлар вужудга кела бошлади. Уларнинг асосини ташкил қилувчи блокчейн технологиясибиринчи 2008 йилда Сатоши Накамото томонидан биткоиннинг инфратузилмаси сифатида вужудга келган. Ушбу технология аслида “тақсимланган китобча ёки маълумотлар базаси” бўлиб, бу ерда барча битимлар иштирок этувчилар томонидан ҳужжатлаштирилади. Блокчейн – бу блокларнинг хронологик занжири, ундаги ҳар бир блокни китобнинг бир саҳифаси сифатида кўриш мумкин. Ушбу занжир майнерлар блокчейнга қўшадиган янги блоклар эвазига доимий равишда ўсиб боради. Майнерлар иложи борича кўпроқ операцияларни амалга оширишга ҳаракат қилиб, уларни “proof-of-work” ёрдамида текшириш ва янги блокни яратиш билан ҳар бир транзакция криптографик алоқа орқали тармоққа узатилиб борилади. Янги блок занжирга қўшилиши биланоқ, блокнинг янги нусхаси бутун тармоққа узатилади ва шу орқали марказлаш- тирилмаган жамоат китоби вужудга келади. Қуйида анъанавий технология 1-расмда кўрсатилганидек банк каби ишончли учинчи томонни талаб этади. Бироқ, блокчейнга асосланган технология 2-расмда кўрсатилганидек, шахсда шахсга (peer-to-peer) тармоғида ишлайди ва операцияларни бошқариш учун марказлаш- тирилган ишончли учинчи томонни талаб этмайди. Блокчейн технологияси нафақат крипто-активлар, балки, бошқа иловаларда, жумладан, молиявий хизматларда (учунчи тараф – банк ёки бошқа молия институтларининг иштирокисиз), рақамли активлар, бундан ташқари, ақлли шартномалар, хавфсизлик хизматлари, симсиз тармоқ виртуализацияси каби молия билан боғлиқ бўлмаган соҳаларда ҳам қўлланилиши мумкин. 50 Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Special Issue – 8 (2021) / ISSN 2181-1415 1-расм. Анъанавий тармоқ 2-расм. Блокчейн тармоғи Блокчейннинг турлари, консенсус механизми ҳамда блок архитектураси Одатда блокчейн рухсат этилган ёки рухсат этилмаган ҳолда амалга оширилиши мумкин. ● Рухсат этилган блок занжири: ушбу занжирда тармоқлар ҳамма учун очиқ бўлмайди, аммо белгиланган ҳокимият томонидан олдиндан тасдиқланган иштирокчилар бундан мустасно. Бундан ташқари, Кворумга (QuorumChain) асосланган блок занжири ҳам мавжуд бўлиб, бу ерда консенсус протоколи кўпчилик овоз беришига асосланади ва шу сабабли бу тизим тезкор ҳисобланади. ● Рухсатсиз блокчейн: ушбу блокчейнда тармоқ барча иштирокчилар учун очиқ бўлади. Бироқ, биткоинда ишлатиладиган ушбу тизим иштирокчиларнинг консенсусга келишлари зарурати туғилиши биланоқ, тизим рухсатсиз блокчейнни секинлаштиради. Шунингдек, одатдаги блок занжири қуйидаги 3 та таркибий қисмга эга: ⮚ Тақсимланган рақамли китоб технологияси ёрдамида тарқатилган китобча (Distributed Ledger using distributed digital ledger technology (DLT)); ⮚ Тарқатилган китобчада сақланган транзакцияларни ифодалаш усулини таъминлайдиган ақлли шартномалар; ⮚ Охирги фойдаланувчилар учун мўлжалланган тарқатилган дастурлар. Блокчейн структураси Блокчейн – бу блокларнинг хронологик кетма-кетлиги бўлиб, 3-расмда кўрсатилганидек бу ерда ҳар бир блок тўлиқ транзакциялар рўйхатини ўз ичига олади. Блокчейн боғланг

Доказательный фрагмент

«Калит сўзлар: Блокчейн тақсимланган реестр технологияси (distributed блокчейн, ledger technology) номи билан ҳам кенг тарқалган бўлиб, криптовалюта, ўзида турли транзакциялар ва операцияларни блоклар биткоин, занжирид…»

Образец извлечения

Демо-превью

Калит сўзлар: Блокчейн тақсимланган реестр технологияси (distributed блокчейн, ledger technology) номи билан ҳам кенг тарқалган бўлиб, криптовалюта, ўзида турли транзакциялар ва операцияларни блоклар биткоин, занжирид… Полный текст публикации CiteX не хранит — доступ к первоисточнику открывается по DOI согласно лицензии издателя и выбранному плану.

Цитирований
0
Тип
Журнал
Страна
Узбекистан
Ключевые слова
2181-1415/© 2021 in Science LLC, алткоин, distributed digital ledger technology, биткоин, bitcoin, тақсимланган (тарқатилган) реестр технологияси, blockchain use cases, блокчейн, сферы использования блокчейна, технология распределенного цифрового реестра, альткоин, altcoin, блокчейн технологиясидан фойдаланиш соҳалари, blokchain, miner, майнер, cryptocurrency, криптовалюта
Открыть DOI
Спросить CiteX об этой работе

Смежные источники