Критерии оценки базовых компетенциий современного учителя

Аннотация

Ключевые слова: В статье автор раскрывает сущность основных образование, компетенций современных студентов. Он также показал, как основы, оценивать базовые компетенции с точки зрения истории и компетенции, проанализировал этот процесс на примерах. Педагог технологии, оценка, предлагает ряд критериев оценки в зависимости от типа и критерии, направления оценки базовых компетенций. Демонстрирует компетенции, методы оценки основных компетенций в соответствии с анализ. показателями компетенционного образования. So‘ngi yillarda yurtimizning barcha sohalaridagi kabi ta’lim-tarbiya sohasini ham tubdan isloh qilishga qaratilgan chora tadbirlar amalga oshirilmoqda. XususanO‘zbekiston Respublikasi Oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi sohasida kompetensiyaviy yondashuv- ning joriy qilinishi va unga asoslangan davlat ta’lim standartlarini ishlab chiqilishi shular jumlasidandir. O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Sh.M. Mirziyoevning “Yana bir muammoni hal etish o‘ta muhim hisoblanadi: bu pedogoglar va professor-o‘qituvchilar tarkibining professional darajasi, ularning maxsus bilimlaridir. Bu borada ta’lim olish, ma’naviy ma’rifiy kamolot masalalari va haqiqiy qadriyatlarini shakillantirish jarayonlariga faol ko‘mak beradigan muhitni yaratish zarur” [1] deb ayatgan fikrlari bugunda o‘z tasdig‘ini topmoqda. Endilikda zamonavi darslarini o‘tishga va o‘qituvchilariga qo‘yiladigan talablar o‘zgarmoqda.O‘quvchilar olgan bilimlarini ularning kundalik hayotida duch kelishi mumkin bo‘ldan vaziyatlarda qo‘llay olishi kerak. Bu haqida fikr yuritish uchun ta’limda kompetensaviy yondashuvni metodologik asos sifatida tanlab olindi. O‘zbekiston Respublikasida ta’limning uzluksizligi, barkamol shaxsni tarbiyalashga yo‘naltirilganligidan kelib chiqqan holda, umumiy o‘rta, o‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limida o‘qitiladigan umuta’lim fanlari mazmunining izchilligini ta’minlash maqsadida tayanch kompetensiyalar hamda har bir o‘quv fani mazmunidan kelib chiqqanholda xususiy kompetensiyalar belgilab olindi. Zamonaviy o‘qituvchining tayanch kompetensiyalarga egaligini yoki uni ta’lim- tarbiya jarayoniga qanchalar tadbiq etayotganligini aniqlash bizga dars sifatini va samaradorligini oshirish uchun muximdir. Biz bunda o‘qituvchining oqsayotgan jihatlarini ya’ni o‘rganishimiz natijasida sust bo‘gan tayanch kompetensiyarni aniqla Shu o‘rinda kompetensiyaviy yondashuvga asoslangan ta’limga va uni baholash mezonlari bu – o‘quvchilarda egallangan bilim, ko‘nikma va malakalarini o‘z shaxsiy, kasbiy va ijtimoiy faoliyatlarida amaliy qo‘llay olish kompetensiyalarini shakllantirishga yo‘naltirilgan ta’limdir. Buni bartaraf etish uchun metodik yordam berishimiz zarurligini bildiradi. O‘qituvchining tayanch kompetensiyalarga egaligini baholash odatta talim muassasi rahbariyati, metodistlariyoki boshqa pedagog tomonidan o‘tkazilishi mumkin. Bu mavzuni ochib berishda bir qancha o‘zbek olimlar izlanishlar olib borishga, hususan “Malaka va kompetesiralarni baholash” Yusupova A.A. va Kamolova S.R. [2], “Pedagogik kompetentlik ta’im jarayoni muhim omili sifatida” Rahimov Zokir ilmiy maqolasi [3], “Kompetensiyaviy yondashuvga asoslangan davlat ta’lim standartlarini joriy etish – zamonaviy ta’lim paradigmasi sifatida” Vaxobov M.M [4], Usarov Jabbor 39 Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Special Issue – 8 (2021) / ISSN 2181-1415 Eshbekovichning “Tayanch va fanga oid kompetensiyalar asosida ta’lim mazmunini takomillashtirish va o‘quvchilar kompetentligini rivojlantirish (fizika fanini o‘qitish misolida)” mavzusidagi dissertatsiyasi [5]. Mavzu yuzasidan Rossiya olimlari ko‘plab tadqiqotlariham muhim ahamiyat kasb etadi. Masalan Э.Е. Феюшинаning «Как пройдет оценка компетенций учителя» [6] Test usuli va kasbiy masalani echishda tashxis usuli orqali o‘qituvchi kompetensiyani baholash usullarini ko‘rsatadi. К.В. Семеноваesa o‘zining «Программа оценки компетенций учителей: что это такое и сроки проведения» maqolasida o‘qituvchi kometensiyasini aniqlashni uch bosqichga bo‘ladi. Bunda tashhis ishi so‘rovnoma va dars vidioyozuvini tahlil qilish orqaliy amalga oshirish usullarini ko‘rsatadi [7]. Shu o‘rinda kompetensiya va tayanch kompetensiya atamasga to‘xtalib ketsak. Kompetentsiya – bu (lotincha, “erishaman, to‘g‘ri kelaman” ma’nolarini bildiradi) subyektning maqsadni qo‘yish hamda unga erishish uchun tashqi va ichki zaxiralarni samarali amalga oshirishga tayyorgarligi, boshqacha qilib aytganda, bu subyektning muayyan faoliyat obyekti bilan bog‘liq muammolarni muvaffaqiyatli hal etishga doir shaxsiy qobiliyatidir. Kompetentsiya – ma’lum bir sohada samarali ijodiy faoliyat uchun zarurbo‘lgan o‘quvchining avvaldan belgilangan ta’limiy tayyorgarligiga qo‘yiladigan ijtimoiy talablar (me’yorlar)dan ham o‘zib ketishidir [8]. Tayanch kompetensiyalarning dunyo bo‘yicha yagona ro‘yxati yo‘q. Chunki har bir mamlakatning yoki regionning o‘z an’analari, mentaliteti va o‘ziga xos talablari bor. Kompetensiya – bu jamiyatning o‘z fuqarolariga qo‘ygan