К содержанию
РецензированоRU2021

ЭЛЕКТРОН ДАРСЛИКЛАР ТУЗИЛМАСИ, УНИ ЯРАТИШ АЛГОРИТМИ ВА МАЪЛУМОТЛАР БАЗАСИ ИНФОЛОГИК МОДЕЛИ

ИНФОЛОГИК МОДЕЛИ ((Ташкент, 24-25 ноября 2021 года)) · Жавлон ГУЛЯМОВ ((Ташкент, 24-25 ноября 2021 года)) · Файзулла РАХИМОВ (Транспортда ахборот тизимлари ва технологиялари кафедраси)

Актуальные вопросы развития инновационно-информационных технологий на транспорте · 133-136 · 2021

Аннотация

Мақолада электрон дарслик тушунчаси, тузилмаси, афзалликлари ёритилган. Шунингдек, электрон дарсликни яратиш алгоритми келтирилган. Электрон дарслик компонентлари таҳлил қилинган. Калит сўзлар: Тузилма, таркибий тузилиш, структура, модулли тизим, электрон дарсликларни яратиш босқичлари. КИРИШ Электрон дарслик – янги ахборот-компьютер технологиялари асосида ва юқори илмий ва методологик даражада яратилган давлат таълим стандарти мутахассисликлари ва йўналишларининг муайян ўқув фани (ёки бир неча фан)га тўла мос келган асосий ўқув электрон маҳсулоти ҳисобланади. АСОСИЙ ҚИСМ Тузилма умумий қабул қилинган тушунча бўлиб, (“тузилма” сўзи лотинча struktura сўзига мос келади, “тузиш”, “жойлаштириш”, “тартиблаш” каби маъноларни билдиради) объектнинг бутунлигини таъминлайдиган турғун алоқалар бирикмасидир. Электрон дарслик таркибий тузилишини модулли тизим асосида қуриш мақсадга эришишни осонлаштиради. Ўқув материаллари алоҳида ажратилган модулларда берилади. Электрон дарсликнинг модулли тузилмаси анъанавий ўқитиш тизимида қўлланиладиган модулли технологияга, дарслик ва ўқув қўлланмаларнинг модулли тузилишига асосланади. Модуллар автоном кўринишдаги ўқув материали бўлиб, у мазмуний ва метамаълумотлар қисмларидан тузилган. Модулли дарсликнинг бошқарув тизимини ҳосил қилиш учун модуллар орасида ўзаро боғланишлар таъминланиши керак. Модулли тузилма асосида дарслик ва ўқув қўлланмаларнинг ҳамда таълим жараёнида модулли ўқитиш технологиясининг қўлланилиши ўқитиш нархини 30-60 %га, вақтини 20-40 % га камайтиришга ҳамда ўзлаштириш самарадорлигини оширишга эришиш мумкин [1,2]. 133 “Актуальные вопросы развития инновационно- информационных технологий на транспорте” АВРИИТТ-2021 I-Республиканская научно-техническая конференция (Ташкент, 24-25 ноября 2021 года) 1-расм. Электрон дарслик тузилмаси. Мавжуд электрон дарсликлар модулли ва турли Бошла таркибий тузилишларининг таҳлили ҳамда ўтказилган изланишлар асосида биз томондан электрон дарсликлар таркибий тузилмаси ишлаб чиқилди (1-расм). Мақсад ва вазифаларни Электрон дарсликни яратиш алгоритми қуйидаги босқичларни ўз ичига олади (2-расм). ЭД тузилмасини 1. Ишлаб чиқишнинг мақсад ва вазифаларини ишлаб чиқиш аниқлаш. 2. Электрон дарсликнинг тузилмасини ишлаб чиқиш. Бўлимлар(модуллар 3. Дарсликнинг бўлимлар (модуллар) ва мавзулар ) бўйича мазмунини бўйича мазмунини ишлаб чиқиш. ишлаб чиқиш 4. Электрон дарсликнинг алоҳида тузилма ЭД саҳналарини айёрлаш саҳналарини тайёрлаш. 5. Дастурлаштириш. Дастурлаштириш 6. Синовдан ўтказиш. 7. Электрон дарслик мазмунини синов натижалари Аппробациядан бўйича такомиллаштириш. ўтказиш 8. Фойдаланиш учун услубий қўлланма тайёрлаш. Аппробация Мақсад ва вазифаларини аниқлаш. Электрон натижалари бўйича ЭДни такомиллаштириш дарсликларни яратишнинг йўналтирувчи нуқтаси бўлиб, ахборот технологияларидан фойдаланиладиган дидактик мақсад ва вазифалар ҳисобланади. Фойдаланувчи ўқув Ўқитиш мақсадларига боғлиқ равишда электрон қўлланмасини тайёрлаш дарсликнинг қуйидаги турлари бўлиши мумкин: Юқоридаги расмда электрон дарсликларни яратиш технологиясининг намунавий кўриниши келтирилган. Тугатиш 134 “Актуальные вопросы развития инновационно- информационных технологий на транспорте” АВРИИТТ-2021 I-Республиканская научно-техническая конференция (Ташкент, 24-25 ноября 2021 года) Реал воқеликда эса ушбу технология қўшимча функциялар билан кенгайтирилиши мумкин. Хулоса. Ўқув жараёнида мустақил таълимни самарали ташкил қилишда турли ахборот электрон дарсликларни яратишга алоҳида аҳамият бериш талаб этилади. Чунки мустақил таълим ,асосан, таълим олувчининг мустақил ўрганишига асосланган ўқув фаолияти ҳисобланади. Ҳозирги даврда мустақил таълим учун электрон дарсликлар яратишда замонавий ахборот технологияларнинг ўрни беқиёсдир. Қуйида электрон дарслик маълумотлар базаси инфологик модели келтирилди (3-расм). Талабаларни тестдан ўтказиш учун талаблар, фанлар, тест натижалари, тест топшириқлари, тест ўтказилган вақт каби маълумотлар ўзаро боғланган ҳолда аниқланган [3,4]. 3-расм. Электрон дарслик инфологик модели. 135 “Актуальные вопросы развития инновационно- информационных технологий на транспорте” АВРИИТТ-2021 I-Республиканская научно-техническая конференция (Ташкент, 24-25 ноября 2021 года) ФОЙДАЛАНИЛГАН АДАБИЁТЛАР РЎЙХАТИ: 1. А.А. Абдуқодиров, А.Х. Пардаев, Масофали ўқитиш назарияси ва амалиёти, Монография, Тошкент: Фан, 2009. – Б. 146. 2. М.Арипов ва бошқалар, Ахборот технологиялари, Ўқув қўлланма, Тошкент: Ношир, 2009. – Б. 368. 3. Тайлакова Д.Н. Технология моделирования и создания электронного учебника [Текст] / Д.Н. Тайлакова // Молодой ученый. – 2013. – № 5. – С. 772- 775. 4. Вендров А.М. CASE-технологии. Современные методы и средства проектирования информационных систем. – М.: Финансы и статистика, 2012. – С. 176. НУТҚ СИГНАЛИНИ ТАНИБ ОЛИШ МАСАЛАСИДА ВЕЙВЛЕТ-ТАҲЛИЛ Сайёра ИБРАГИМОВА, Рақамли технологиялар ва сунъий интеллектни ривожлантириш илмий-тадқиқот институти E-mail: snibragimova@mail.ru Шерзод АБДУЛЛАЕВ, Рақамли технологиялар ва сунъий интеллектни ривожла

Доказательный фрагмент

«Мақолада электрон дарслик тушунчаси, тузилмаси, афзалликлари ёритилган.»

Образец извлечения

Демо-превью

Мақолада электрон дарслик тушунчаси, тузилмаси, афзалликлари ёритилган. Полный текст публикации CiteX не хранит — доступ к первоисточнику открывается по DOI согласно лицензии издателя и выбранному плану.

Цитирований
0
Тип
Журнал
Страна
Узбекистан
Ключевые слова
Тузилма, таркибий тузилиш, структура, модулли тизим, электрон дарсликларни яратиш босқичлари
Открыть DOI
Спросить CiteX об этой работе

Смежные источники