ПОВЫШЕНИЕ МОЩНОСТИ ПЕРСОНАЛА - КАК НАУЧНАЯ ПРОБЛЕМА

Аннотация

The article is devoted to the creation of a methodology and technology for the selection of young people with high intellectual potential, striving for knowledge, and believers among students and young professionals. Мустақил Ўзбекистоннинг истиқболий тараққиѐти биринчи навбатда, унинг ер ости ва ер усти бойликлари билан эмас, балким, кенг дунѐқарашли, зукко, интеллектуал потенциали юқори даражада ривожланган, ўз касбий соҳасининг билимдони, моҳир устаси бўлган кадрлари билан белгиланади. Кадрлар салоҳияти, уларнинг жаҳон ҳамжамиятида рақобатбардошлиги кўп жиҳатдан алоҳида ақлий имкониятларга эга бўлган ѐшларни махсус тестлар ѐрдамида саралаш, танлаб олиш ва уларни йўналтирилган, бойитилган муҳитда илғор билимларга ўргатишга боғлиқ. Айнан зукко, ўта зеҳнли, кучли интеллектуал потенциалга эга бўлган ѐшлар билимларни тез ва енгил ўргана оладилар, кенг дунѐқараш ва бой маънавиятга эга бўла оладилар. Шу муносабат билан ушбу мақола айнан интеллектуал қуввати баланд, билим ўрганишга ҳаваси бор ва эътиқодли ѐшларни талабалар ва ѐш мутахассислар орасидан саралаб олиш методикаси ва танлов технологиясини яратишга бағишланган. Ўзбекистон психологиясида 1990-97 йиллар давомида 12 ѐшдан 20 ѐшгача бўлган, асосан, умумий ўрта мактаб ўқувчиларининг ақлий заковат савиясини аниқлаб берадиган профессионал психологик зеҳн тестлари яратилди ва ўтган ўн йил давомида тахминан 100000 гача ўқувчи-ѐшлар бу тестлардан ўтказилиб, 3000 га яқин ўта зеҳнли ўқувчилар ажратиб олинди ва Материалы международной конференции. Халқаро анжуман тўплами. 11 Ташкент. 24 ноября 2021г Тошкент 24 ноябрь 2021й. Central Asian Research Journal for Interdisciplinary Studies (CARJIS) «Психологические особенности развития современной “Жамиятнинг барқарор ижтимоий-иқтисодий личности в годы устойчивого социально- ривожланиш йилларида замонавий шахс экономического развития общества» ривожланишининг психологик хусусиятлари” лицей, олий ўқув юртларига тавсия этилдилар. Ушбу методик мажмуа етти йил давомида интеллектуал тестларга қўйиладиган барча илмий талабларга тўла жавоб берадиган ҳолга келтирилди: ҳар бир ѐш ва жинс учун ўзбек миллатига мансуб юқори синф ўқувчиларининг стандарт ақлий заковат нормалари олинди; Жавоб варақаларини автоматик равишда ўқийдиган ва ҳар бир текширилувчининг жинси, ѐши ва минтақавий келиб чиқишига қараб ақлий заковат савиясини халқаро бирлик - (IQ-ай къю) интеллектуал коэффициентда аниқлаб берадиган компъютер дастур яратилди; йилида 15-20 минг болани психологик тест кўригидан ўтказа олиш имкониятини берадиган икки босқичли танлов технологияси таклиф этилди ва ҳаѐтга татбиқ этилди. Лекин бу методика ва танлов технологияси умумий ўрта мактаб ўқувчи- ѐшларига мўлжалланганлиги учун ва энг муҳими, катта ѐшли кишилар учун стандарт нормалар йўқлиги сабабли – талабалар ва ѐш мутахассисларда ишлатилиши тавсия этилмайди. Демак, талабалар ва ѐш мутахассислар савияси, билимлар кўлами, ҳаѐт тарзига мос келадиган методикалар ва танловнинг янги технологик жараѐни яратилиши - давр талабидир. Чунки, айнан шу методикалар ѐрдамида (улар миллий муҳитга мослаштирилган ва стандартлаштирилган бўлганликлари учун) ѐшларнинг ақлий имкониятлари, ижодий салоҳиятлари доирасида уларни ўзаро қиѐслаш ва энг юқори кўрсатгичларга эга бўлганларини саралаб олиш имкониятига эга бўлинади. Танлаб олинганларга эса, яна уларнинг ҳар томонлама шахс хусусиятлари ўрганилгач, лаѐқат ва қобилиятлари, ҳавас ва эътиқодларига қараб ҳаѐтнинг кейинги босқичларига психологик ва касбий маслаҳат бериш шароити очилади. Истиқболли, ўта зеҳнли, ҳавас-эътиқодлари ривожланишга қаратилган ѐшлар махсус «Истеъдод» захира банкига рўйхатга олинадилар ва бир неча йиллар давомида уларнинг ақлий ва касбий ривожланишлари кузатиб борилади, тегишли педагогик, психологик, юридик, керак бўлса моддий-маънавий ѐрдам уюштирилади. Республиканинг ѐш кадрлари кўлами ва уларнинг салоҳиятини кўрсатадиган «Истеъдод» банки ҳар бир давлат президенти орзу қиладиган, жуда катта, истиқболий аҳамиятга эга бўлган илмий-ижтимоий янгиликдир. Бунга эришиш учун биринчи навбатда психологик зеҳн тестларининг янги авлодини яратиш керак бўлади. Тажрибалар шуни кўрсатадики, бир оммавий ишлатишга мўлжалланган психологик методикани классик талабларга жавоб берадиган ҳолга келтириш, мослаштириб, ҳар бир жинс ва ѐш даврлари Материалы международной конференции. Халқаро анжуман тўплами. 12 Ташкент. 24 ноября 2021г Тошкент 24 ноябрь 2021й. Central Asian Research Journal for Interdisciplinary Studies (CARJIS) «Психологические особенности развития современной “Жамиятнинг барқарор ижтимоий-иқтисодий личности в годы устойчивого социально- ривожланиш йилларида замонавий шахс экономического развития общества» ривожланишининг психологик хусусиятлари” учун статистик нормалар олиш учун 30000 дан 70000 гача маълумотлардан фойдаланишга тўғри келади. Бу борада ишлаб чиқиладиган янги методикалар ѐрдамида тажрибавий маълумотлар олиниши жараѐнида ѐш ва жинс нормалари тобора такомиллаштирилиб борилаверилади. Шу муносабат билан ҳаѐтга жорий этиладиган