Основные особенности государственной политики по модернизации начального образования в Узбекистане

Аннотация

Калит сўзлар: Мақолада Ўзбекистонда бошланғич таълимни Ўзбекистон, модернизациялаш борасидаги давлат сиёсатининг асосий бошланғич таълим, жиҳатлари ишончли манбалар ёрдамида таҳлил қилинган. таълим тизими, Шу билан бирга, республика бошланғич таълим тизимидаги интерактив усул, мультимедиа, амалга оширилган муҳим ислоҳотлар бевосита ёш авлодни ислоҳот, баркамол руҳда тарбиялашга қаратилгани, бу борада ёш авлод, болалар ҳуқуқларини таъминлаш, кичик ёшдаги болаларни болалар ҳуқуқлари. маънавий-маърифий жиҳатдан камол топтириш таълим соҳасидаги давлат сиёсатининг энг муҳим устувор вазифалари эканлиги очиб берилган. 1 Lecturer, Andijan State University. Andijan, Uzbekistan. Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Special Issue – 5 (2021) / ISSN 2181-1415 Основные особенности государственной политики по модернизации начального образования в Узбекистане АННОТАЦИЯ Ключевые слова: В статье анализируются основные аспекты Узбекистан, государственной политики по модернизации начального начальное образование, образования в Узбекистане с использованием достоверных система образования, источников. А также выявлено, что важные реформы в интерактивный метод, мультимедиа, реформа, системе начального образования направлены на молодое поколение, гармоничное обучение молодого поколения, обеспечение права детей. прав детей, духовное и образовательное развитие детей младшего возраста являются важнейшими приоритетами государственной политики в сфере образования. Мустақиллик йилларида Ўзбекистонда таълим соҳаси, хусусан, бошланғич таълим тизимини ислоҳ қилиш ва унинг модернизациясига алоҳида эътибор қаратилди. Республиканинг яқин ўтмиш давридаги таълим тизими собиқ иттифоқ томонидан юритилган яккаҳукмронликка асосланган мафкуравий сиёсатни ўзида акс эттириб, унинг салбий жиҳатлари ўзбек халқининг миллий ва маънавий қадриятлари, урф-одатлари ва маданиятига ҳам таъсир кўрсатди. Марказлашган маъмурий-буйруқбозлик тизими маданиятнинг таркибий қисми бўлган мактаб-маориф соҳасидаги жараёнларни тўлалагича қамраб олди ва ягона ҳукмрон партия мафкурасига асосланган таълимда миллий хусусиятлар чеклаб қўйилди. Собиқ иттифоқ ҳокимиятининг республика таълим-тарбия тизимини, хусусан бошланғич таълимни мафкуралаштиришдан кўзлаган асосий мақсади ёш авлодни сохта ғоя тамойилларига содиқ руҳда тарбиялаш ва бу орқали ўз манфаатларига мос келувчи янги авлодни шакллантиришдан иборат эди. Ана шу мақсадни мажбурий тарзда амалга оширилиши натижасида сохта ғоялар асосида суғорилган бевосита бошланғич таълимни “ривожлантирилиши”га йўналтирилган кўплаб илмий изланишлар [3, 4, 5, 6] яратилди ҳамда улар катта ҳажмда нашр этилди. Улар орқали жамият аъзоларига таълимдаги сохта қарашлар ва тамойиллар узвий равишда сингдириб борилди. Натижада, собиқ иттифоқнинг советлаштириш сиёсати республикадаги мактабларда миллийлик хусусиятларини аста- секин йўқолиб боришига олиб келди. Истиқлол йилларида Ўзбекистонда таълим тизимини “ислоҳ қилиш”давлат сиёсати даражасига кўтарилди, республикада миллий анъаналар ва қадриятларни ўзида сингдирган ёш авлодни миллий истиқлол мафкураси руҳида тарбиялашга қаратилган тизим янгитдан яратилди. Таълим тизими, хусусан бошланғич таълим тизимини ислоҳ қилиш масаласи меъёрий-ҳуқуқий ҳужжатларда мустаҳкамлаб қўйилди, аввало Ўзбекистон Республикаси Конституциясининг 41-моддасида ҳар ким билим олиш ҳуқуқига эга, бепул умумий таълим олиш давлат томонидан кафолатланган ва мактаб ишлари давлат назоратида [7. Б. 9] деб мустаҳкамлаб қўйилди. 1992 йил 2 июлда Ўзбекистон Республикаси Олий Кенгашининг “Таълим тўғрисида”ги қонуни қабул қилинди [8]. Жумладан, унинг 4-моддасида “Ўзбекистон Республикасида келиб чиқиши, жинси, тили, ёши, ирқи, миллати, эътиқоди ва динга муносабати, ижтимоий аҳволи, машғулотининг тури, турар жойи, республика ҳудудида қанчадан бери яшаётганлигидан қатъий назар барчанинг таълим олиши учун тенг ҳуқуқлар кафолатланган”,деб номланган меъёр киритилди [9. Б. 48]. Истиқлол туфайли республика давлат суверенитетини қўлга 429 Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Special Issue – 5 (2021) / ISSN 2181-1415 киритилиши, миллий таълим тизимини модернизациялашга қаратилган давлат сиёсати биринчи навбатда қонуний асосда республика халқ таълими тизимини ислоҳ қилиш, уни замон талаблари даражасига кўтариш, жаҳон андозаларига мослаштирилган ҳолда шакллантириш, миллий кадрлар тайёрлашнинг мукаммал тизимини вужудга келтиришни асосий мақсад қилиб қўйди. Қонунда республика таълим тизими ўн босқичли гуруҳларга бўлинган ҳолда ифодаланиб, унинг бевосита иккинчи босқичи умумий таълимга бағишланди. Умумий таълимда эса асосан бошланғич таълим ва унинг ривожи, ислоҳотларига тегишлича эътибор берилди. “Ўзбекистон Республикаси “Таълим тўғрисида”ги қонунига ўзгартириш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида” [10. Б. 175– 176]ги 1993 йил 7 майда қабул қилинган қонун таълимни янада такомиллаштириш ҳамда белгиланган тамойиллар асосида умумтаълим мактаблари фаолиятини ислоҳ қилишга қаратилди. Мазкур қонун