Принципы обучения и научная методология обучения по предмету Гражданское общество и его структурные институты

Аннотация

Калит сўзлар: Мазкур мақолада фуқаролик жамияти ривожланишини, ҳуқуқ, унинг институтларининг давлат органлари билан давлат, ҳамкорлик даражасини, шунингдек, мамлакатнинг жамият, ижтимоий-иқтисодий ривожланишига қўшган ҳиссасини фуқаролик жамияти, ҳуқуқий давлат, баҳолаш индикаторларини ишлаб чиқиш ва жорий этишни қонун. ташкиллаштириш, улар асосида Ўзбекистонда фуқаролик жамияти ҳолати ва ривожланиш тенденциялари ўрганилган. Шунингдек, мақолада фуқаролик жамияти институтларини ривожлантириш, фуқаролар фаоллигини ошириш, шунингдек, мамлакатни ижтимоий-иқтисодий ривожлантириш дастурларини ишлаб чиқиш ва амалга оширишда нодавлат нотижорат ташкилотлари иштироки- нинг муаммолари таҳлил қилинган. 1 PhD in Law, Associate Professor, Tashkent State University of Law, Tashkent, Uzbekistan. E-mail: sh.nazarov@tsul.uz. Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Special Issue – 5 (2021) / ISSN 2181-1415 Принципы обучения и научная методология обучения по предмету Гражданское общество и его структурные институты АННОТАЦИЯ Ключевые слова: В данной статье рассматривается разработка и право, внедрение индикаторов оценки развития гражданского государство, общества, уровня взаимодействия его институтов с общество, государственными органами, а также их вклад в социально- гражданское общество, правовое государство, экономическое развитие страны, на основе которого закон. состоит и развивается тенденция гражданского общества в Узбекистане. В статье также анализируются проблемы развития институтов гражданского общества, повышение активности граждан, а также участие неправительственных организаций в разработке и реализации программ социально-экономического развития страны. Миллий қонунчиликнинг янгиланиши билан боғлиқ ҳуқуқ нормаларини ҳуқуқий мушоҳада қилиш, ижтимоий муносабатларни ҳуқуқий тартибга солиш эҳтиёжини аниқлаш аҳолининг, айниқса, ёшларнинг ҳуқуқий онгини тубдан ўзгаришини талаб этади [1]. Ҳуқуқий саводхонлик ва билимларни амалий ҳаётда қўллай олиш кўп жиҳатдан ҳуқуқий таълимнинг мазмун-моҳиятига боғлиқдир [2]. Шу нуқтаи назардан қараганда, ҳуқуқий таълим ҳар бир шахснинг ўз ҳуқуқларини билиши ва ҳимоя қилишини таъминлашнинг зарурий шарти ва асосий омилларидан бири ҳисобланади. “Ҳар бир инсон манфаатини устувор билувчи, ҳуқуқий анъана ва қонунларга ҳурмат муҳити шакллантирилган, умуминсоний қадриятлар эъзозланадиган, инсон ҳуқуқлари ва эркинликлари сўзсиз таъминланадиган, давлат ҳокимиятининг самарали жамоатчилик назорати механизмлари вужудга келтирилган, инсоний муносабатлар чуқур маънавий- маданий қадриятларга таянадиган эркин демократик ҳуқуқий жамият бу фуқаролик жамиятидир. Фуқаролик жамиятининг қуйидаги асосий белгилари ва хусусиятларини кўрсатиб ўтиш мумкин: 1. Жамият ва шахс эҳтиёжлари тизимида фаол ижобий фаолият ва меҳнатнинг роли алоҳида мазмунга эга бўлиши. Меҳнатга асосланган ижтимоий эҳтиёж ва манфаатлар тизимининг қарор топиши. 2. Жамият мазмуни, унинг ривожланиш қонуниятлари моҳиятининг хусусий мулкчилик муносабатлари орқали белгиланиши. 3. Хусусий мулк барча мулк шакллари қатори равнақ топиши ва уни муҳофазалашда қонуннинг, давлат ҳокимиятининг алоҳида ўрин тутиши. 4. Фуқароларнинг юридик жиҳатдан бир хил мақомга эгалиги ва қонун олдида тенглиги. Жамиятда адолатли суд тизимининг қарор топиши ва унинг фуқароларни ҳимояловчи посбон идорага айланиши. 5. Шахснинг хусусий ҳаёти ва иқтисодий фаолиятига давлат аралашувининг қонун доирасида чекланиши. Ҳуқуқий давлатчиликнинг мавжуд бўлиши. 6. Шахснинг давлат ҳокимиятига нисбатан мулкий ва иқтисодий мустақиллиги. 7. Давлат, давлат идоралари ва фуқаролар ҳуқуқнинг тенг субъекти сифатида 412 Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Special Issue – 5 (2021) / ISSN 2181-1415 муносабатга кириша олиши, уларнинг судда тенг тарафлар сифатида майдонга чиқа олиши. Фуқаролар ҳуқуқларини кафолатлаш ва устувор таъминлаш механизм-ларининг яратилганлиги. 8. Фуқаролик жамиятининг таркибий институтлари, жумладан фуқаро-ларнинг ўзини ўзи бошқариш органлари тизимининг мавжудлиги. 9. Жамиятнинг юксак маънавий-маданий ва ахлоқий ривожланганлиги; инсонлар ўртасидаги муносабатлар ўзаро ҳурмат, иймон-инсоф доирасида, шахс қадрини эъзозлаш асосига қурилганлиги ва бошқалар. Фуқаролик жамияти институтларини қуйидаги мезонлар бўйича таснифлаш мумкин: 1. Иқтисодий соҳадаги манфаатларни қаноатлантирувчи тузилмалар: хусусий мулк асосида вужудга келадиган ва фаолият юритадиган нодавлат ташкилотлари; ижара асосида ишловчи жамоалар; ҳиссадорлик жамиятлари; молиявий жамғарма ҳамда уюшмалар; ишлаб чиқариш корпорация, концернлари ва бирлашмалари; тадбиркорлар уюшмалари (палатаси) ва бошқалар. 2. Ижтимоий соҳадаги манфаатларни ифодаловчи тузилмалар: оила ҳамда унинг манфаатларини акс эттирувчи махсус ташкилотлар; таълим-тарбия муассасалари (мактаб, ўрта махсус ва олий таълим муассасалари); жамоат бирлашмалари, нодавлат ташкилотлар; фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органлари; мустақил ОАВ; диний ташкилотлар; миллий-маданий марказлар; ихтиёр