Научные статьиM.H.Sayidova, S.U.Pulatova2025
Этико и семантическая интерпретация языковых единиц выражающих концепцию слова “Дружба” на английском и узбекском языках
Nilufar ABDUNAZAROVA
Общество и инновации · 2021
Аннотация
Калит сўзлар: Мазкур мақолада “дўстлик” концептини жорий қилишда Концепт, меҳр муҳаббат, дўстлик, бахт, қалб-юрак каби лексемаларда адабиёт, инсон ҳис-туйғулари тушунчасининг ифодаланиши билан кундалик муносабатлар, боғлиқ лингвосемантик концептуал хусусиятлар ва дўстлик, меҳр-муҳаббат, улардаги ўзига хос этик (ахлоқий) ва семантик жиҳатлар фаровонлик, талқин этилади. Бадиий адабиёт, кундалик муносабатларда яхшилик қилиш, бахтни мустаҳкамлаш учун айрим шартларнинг бўлиши тарбиялилик, лозимлиги таъкидланади. Бунда дўстлик, меҳр-муҳаббат, сахийлик, фаровонлик, яхшилик қилиш, тарбиялилик, сахийлик, бағрикенглик. бағрикенглик каби хислатлар кўзда тутилади. 1 Lecturer, Kokand State Pedagogical Institute, Kokand, Uzbekistan. Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Special Issue – 5 (2021) / ISSN 2181-1415 Этико и семантическая интерпретация языковых единиц, выражающих концепцию слова «Дружба» на английском и узбекском языках АННОТАЦИЯ Ключевые слова: В статье разъясняются лингвосемантические концепция, концептуальные особенности, связанные с выражением литература, концепции человеческих эмоций в лексемах, таких как повседневные отношения, любовь, дружба, счастье, сердце, и их специфические дружба, любовь, этические (моральные) и семантические аспекты при благополучие, реализации концепции «дружба». Художественная доброта, литература подчеркивает, что для укрепления счастья в вежливость, повседневных отношениях должны быть определенные щедрость, условия. Он включает такие качества, как дружба, любовь, толерантность. процветание, доброта, вежливость, щедрость и терпимость. Маълумки, “Webster” луғатида вербал сўзи бешдан ортиқ лексик-семантик ва грамматик маъноларда берилади. Масалан, “тасаввурни сўзлар маъноси орқали ифода этиш; тушунча ва асосларни фақатгина сўзлар орқали аниқлаб бериш; нутқни ёзма шаклдан кўра оғзаки ифода этиш; таржимани оғзаки сўзлар орқали ифодалаш; грамматик жиҳатдан эса от, сифат ва феъллик хусусиятларига эгалиги” кабилар. Концептни ўрганиш учун зарур бўлган асосий тушунчалар унинг вербал хусусиятлари бўлиб, улар С.Г. Воркачев, Л.Э. Кузнецова, Г.В. Кусов, Д.Ю. Полиниченко, М.А. Хузова, Л.Л. Нелюбин, А.В. Кунин ва В.Г. Гак каби олимларнинг ишларида ўз аксини топганлиги диссертацияда талқин этилган. Масалан, халқ оғзаки ижоди шаклида юзага келган, паремиологиянинг ўрганиш объекти ҳисобланган, авлоддан авлодга инсон сўзлашуви орқали кўчиб келаётган ва кейинчалик ёзма адабиётда янада ривожланиб, ихчам, қисқа ва содда ҳамда мазмунли, мантиқий жиҳатдан умумлашган, “қуйма фикрлар” (маълум грамматик “қолипга” солинган мантиқан мазмун моҳияти ўткир-таъсирли фикрлар – паремиялар) асосида юзага келган мақол, матал ва афоризм каби ҳикматли ибораларни таҳлил қилиш мумкин. Паремиологияда “қуйма” фикрни ифодаловчи энг майда бирлик паремия деб номланади. Бу ҳақда диссертацияда батафсил маълумот берилган. Паремиологик луғат ва бадиий асарларда икки шахс меҳр-муҳаббати ҳақида ҳикматлар (паремиялар) акс этади. Масалан: Муҳаббатда кўз бўлмайди, юрак бўлади. Муҳаббат кўзда бўлмайди, юракда бўлади. Инглиз тилида: Love is blind; Love is never without jealousy; Love will creep where it may not go; Love loughs at locksmiths; There is not one to be had for love or money. Кузатишлар шуни кўрсатадики, ҳар иккала (инглиз ва ўзбек) тилининг паремиологик фондида дўстлик билан боғлиқ паремиялар қатлами умумийликка, универсалликка эга. Бу қатлам асосан мақол шаклидаги ҳикматлар бўлиб, улар кўпинча ҳар иккала тил семантикаси, ҳатто, синтактик структураси учун ҳам деярли мос келади. Мисол тариқасида қиёслаш учун яна инглиз ва ўзбек тилида қўлланилган қуйидаги паремияларни келтириш мумкин: The best of friends must part; Энг яхши дўстлар ҳам ажрашмоқлиғи муқаррар. A, friend to everybody is a friend to nobody; Ҳаммага дўст бўлган, ҳеч кимга дўст бўлмайди. Friendship is not to be bought at a fair; Дўстликни бозордан сотиб 2 Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Special Issue – 5 (2021) / ISSN 2181-1415 олиб бўлмайди, Better an open enemy than a false friend”; “Ҳийлагар дўстдан, ҳақиқий душман афзал – Greater love hath no man than this, that a man lay down his life for his friends”, “Бир - бирлари учун қурбон бўлишдан кўпроқ муҳаббат бўлмайди кабилар шулар жумласидандир. Инглиз адабиётида happiness (бахт) концептининг ўзига хос туйғу муносабатларида вербаллашувни кузатиш мумкин. Инглизларда happiness (бахт) концептининг инсон тақдири, унинг бахт-саодатга эришиши ўзгалар бахти ҳисобидан бўлмаслиги, қалбаки бахтнинг ҳеч кимга керак эмаслиги муҳим ўрин эгаллайди. Масалан, Your unselfishness cannot entirely comprehend how much my mind has gone on this; but, only ask yourself, how could my happiness be perfect, while yours was incomplete? Инглиз адабиётида бундай мисолларни кўплаб кўришимиз мумкин. Жумладан, инглиз ва ўзбек тиллари адабиёти мақолларида (паремияларида) happiness (бахт) туйғуларга хос хусусуят муҳим ўрин эгаллагани кузатилди. Саломатлик шундай бахтки, уни
Доказательный фрагмент
«Калит сўзлар: Мазкур мақолада “дўстлик” концептини жорий қилишда Концепт, меҳр муҳаббат, дўстлик, бахт, қалб-юрак каби лексемаларда адабиёт, инсон ҳис-туйғулари тушунчасининг ифодаланиши билан кундалик муносабатлар, б…»
Образец извлечения
Демо-превьюКалит сўзлар: Мазкур мақолада “дўстлик” концептини жорий қилишда Концепт, меҳр муҳаббат, дўстлик, бахт, қалб-юрак каби лексемаларда адабиёт, инсон ҳис-туйғулари тушунчасининг ифодаланиши билан кундалик муносабатлар, б… Полный текст публикации CiteX не хранит — доступ к первоисточнику открывается по DOI согласно лицензии издателя и выбранному плану.
- Цитирований
- 0
- Тип
- Журнал
- Страна
- Узбекистан
- Ключевые слова
- Concept, tolerance, вежливость, сахийлик, кундалик муносабатлар, kindness, литература, literature, дўстлик, friendship, адабиёт, дружба, концепция, daily relationships, доброта, благополучие, щедрость, фаровонлик, повседневные отношения, сoncept, яхшилик қилиш, politeness, well-being, бағрикенглик, толерантность, любовь, меҳр-муҳаббат, концепт, love, generosity, тарбиялилик
Смежные источники
Общество и инновацииKhosiyat MAMATKULOVA2024
Академические исследования в современной наукеKhudaiberdiyeva Arafat Israilovna, Ph.D Professor hudayberdiyevaarofat@gmail.com +12026
Научные статьиI.B.Yangiboyev, E.X.Berdanov +22025