Основные направления снижения бедных в Узбекистане

Аннотация

Калит сўзлар: Ушбу мақолада дунё хўжалигида ва Ўзбекистон барқарор ривожланиш, Республикаси аҳолиси таркибида қамбағаллик ривожланиш суръатлари, қатламидаги аҳоли бўйича маълумотлар, улардаги қамбағаллик, муаммолар берилган бўлиб, қамбағалликни пасайтириш ва ҳаракатлар стратегияси, тадбиркорлик, бартараф этиш бўйича аниқ таклифлар, илмий тавсиялар инновациялар, ишлаб чиқилган. аҳоли даромадлари, глобал муаммолар, инқирозлар, қамбағаллик даражаси, ижтимоий ҳимоя. 1 Candidate of Economic Sciences, Associate Professor of Namangan Institute of Engineering and Technology, Namangan, Uzbekistan. Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Special Issue – 4 (2021) / ISSN 2181-1415 Основные направления снижения бедности в Узбекистане АННОТАЦИЯ Ключевые слова: В данной статье представлена информация о бедных в устойчивое развитие, мировой экономике и населении Республики Узбекистан, их темпы роста, проблемах, конкретные рекомендации по снижению и бедность, ликвидации бедности, разработаны научные стратегия действий, предпринимательство, рекомендации. инновации, доход, глобальные проблемы, кризисы, уровень бедности, социальная защита. КИРИШ Мамлакат иқтисодиётини ривожлантириш, барқарор иқтисодий ривожланиш суръатларига эришиш кўп жиҳатдан мамлакат ички муҳитига ва асосан ижтимоий соҳаларни ривожланганлик даражаси билан узвий боғлиқдир. Ижтиомий соҳалар таркиби алоҳида мавзу ва долзарблиги бўйича малакатда қамбағалчиликни йўқотиш, унинг оқибатларини бартараф этиш масалалари кўрилмоқда. Дунё хўжалигидаги энг долзарб ва бугунки тараққиёт даражасига тўғри келмайдиган, оғриқли нуқталардан биридир. 2017–2021 йилларда Ўзбекистон Республикасини ривожлантиришнинг бешта устувор йўналиши бўйича Ҳаракатлар стратегиясини “Фаол тадбиркорлик, инновацион ғоялар ва технологияларни қўллаб-қувватлаш йили”да амалга оширишга оид давлат дастури қабул қилиниши тадбиркорлик фаолиятини ривожлантириш, тадбиркорларни қўллаб-қувватлаш орқали янги иш ўринларини яратиш ва шу аснода аҳоли бандлигини оширишга қаратилган, бу эса, ўз навбатида, аҳоли турмуш даражаси ва фаровонлигини оширишга хизмат қилади [1]. Қамбағаллик ижтимоий-иқтисодий муносабатларда яхлит тизим сифатида қаралади ва ўзини-ўзи банд этиш орқали бу муаммони бартараф этиш мумкин. Аҳоли даромадлари таркибидаги ўзгаришларни юз бериши оқибатида аҳолини катта ёки кичик қисми бу муаммога учраши мумкин. Шу сабабли қамбағалликни келтириб чиқарувчи сабаблар ва омилларни аниқлаш, бу муаммоларни гуруҳлаштириш зарур. Бирлашган Миллатлар Ташкилоти Бош Ассамблеяси томонидан 1948 йилда қабул қилинган Инсон ҳуқуқлари умумжаҳон декларациясининг 25-моддасида қуйидагилар қайд этилган: “Ҳар бир инсон ўзининг ҳамда оиласининг саломатлиги ва фаровонлигини таъминлаш учун зарур бўлган турмуш даражасига эга бўлиш, жумладан, кийим-кечак, озиқ-овқат, тиббий хизмат ва зарур ижтимоий хизматга эга бўлишга ҳамда ижтимоий ҳимоя,ишсизлик, касаллик, ногиронлик, бевалик, қарилик ёки унга боғлиқ бўлмаган шароитларга кўра тирикчилик учун маблағ бўлмай қолган бошқа ҳолларда таъминланиш ҳуқуқига эга” [2]. Жаҳон аҳолисининг иқтисодий ва молиявий саводхонлиги ошиши, глобал иқтисодий хавф-хатарларга дуч келиши, инқироз кенг қамровли миллий ижтимоий ҳимоя сиёсати оммалашишига тўсиқ бўлиши мумкин. Шунинг учун Халқаро меҳнат ташкилоти 2012 йилда бўлиб ўтган Халқаро меҳнат конференциясида муҳим ҳужжат – ижтимоий ҳимоянинг минимал даражалари бўйича 202-сонли тавсияномани ишлаб чиқди. 700 Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Special Issue – 4 (2021) / ISSN 2181-1415 ТАДҚИҚОТ МЕТОДОЛОГИЯСИ Тадқиқотлар натижасида шунга амин бўлиш мумкинки, бозор иқтисодиёти шароитида, Ўзбекистонда қамбағаллик даражасини пасайтириш йўлларини ишлаб чиқиш, мавжуд муаммолар ўрганиш асносида соҳага инновацион ўзгаришларни олиб кириш йўналишларини ўрганиш ва шу орқали қамбағалликни пасайтиришда таҳлил ва синтез, тизимли таҳлил, кузатув-анкеталаш усулларидан фойдаланилган. МАВЗУНИНГ ЎРГАНИЛГАНЛИК ДАРАЖАСИ Аҳоли таркибида қамбағаллик даражасининг мавжуд бўлиши, қамбағалллик даражасини пасайтириш каби илмий тадқиқотлар билан А. Смит, Т. Мальтус, Д. Рикардо каби олимлар шуғулланишган. Улар фикрича бу тушунча доим мавжуд бўлади ва фақат қамбағаллик даражасини пасайтириш мумкин. А. Смит фикрича қамбағаллик табиати кўп жиҳатдан ХIХ асрнинг ўрталарида асосий либерал ғоялар марказида қамбағаллик тушунчалари турди ва кўплаб илмий тадқиқотлар унга бағишланди. Г. Спенсер фикрича эса, қамбағаллик инсон шахсий фаоилятида муҳим роль ўйнайди ва у орқали инсон келажагини белгилайди. Ф. фон Хайек фикрича эса қамбағаллик – кишилик жамиятининг ажралмас бир қисми ва асосий муаммоларидан бири деб ҳисоблайди. ТАХЛИЛ ВА НАТИЖАЛАР Замонавий жамиятни ривожлантиришда ижтимоий ва иқтисодий муносабатларда, хусусан глобаллашув ҳолати, фуқоролик жамиятлари фаоллашувида, сиёсий ва иқтисодий интеграциялашув жараёнларини фаоллаштиришда қамбағаллик ҳолати, қамбағаллик даражасининг юқорили каби омиллар ўзининг салбий таъсирини