Анализ законодательных и корпоративных норм о существенных условиях агентского договора в области спорта

Аннотация

Калит сўзлар: Мақолада спорт соҳасидаги агентлик шартномасининг спорт агенти, муҳим шартлари бўлган шартнома предмети, намунавий спорт соҳасидаги агентлик шакллари, шартномаларни рўйхатга олиш, шартнома шартномаси, муддати, шартнома ижросига тўсқинлик қиладиган агентлик шартномасининг муҳим шартлари, ҳолатлар, бу борада ҳуқуқ нормалари ва спорт спорт федерациялари федерациялари томонидан ишлаб чиқилган қоидаларнинг томонидан қабул ўзаро нисбати, уларни мослаштириш имкониятлари каби қилинган ҳужжатлар. масалалар кўриб чиқилган. 1 Master’s student, Tashkent State University of Law, 5А240107 – Specialty in sports law, Tashkent, Uzbekistan. 2 PhD, Associate Professor of the Department of Civil Law of the Tashkent State University of Law, Tashkent, Uzbekistan. Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Special Issue – 4 (2021) / ISSN 2181-1415 Анализ законодательных и корпоративных норм о существенных условиях агентского договора в области спорта АННОТАЦИЯ Ключевые слова: В статье рассмотрены такие вопросы, которые являются спортивный агент, существенными условиями агентского договора в области агентский договор спорта как предмет договора, типовые формы, регистрация в области спорта, договоров, срок действия договора, обстоятельства, существенные условия агентского договора, а также, препятствующие исполнению договора, взаимное акты спортивных соотношение норм права и правил, разработанных федераций. спортивными федерациями, возможности их унификации. Ўзбекистонда кўплаб ўзгаришлар қатори жисмоний тарбия ва спорт соҳасида ҳам қатор ислоҳотлар ва ижобий ишлар амалга оширилиб келинмоқда. Бунинг натижаси ўлароқ, Ўзбекистон бокс, шарқ якка курашлари, шахмат ва бошқа спорт турлари бўйича жаҳонда ўз ўрнига эга давлатлар қаторига кўтарилди. 2025 йилда Ёшлар ўртасидаги Осиё ўйинларига Тошкент шаҳри мезбонлик қилиши белгиланлиги [1] ҳам Ўзбекистоннинг ютуқлари дунёда эътироф этаётганлигидан далолат беради. Спорт соҳасида ижобий натижаларга эришиш фақатгина қонунчилик ислоҳотлари билан эмас, балки спортчиларни тўғри танлай олиш ва жамоавий мусобақаларда керакли ўринларга қўйиш каби профессионал фаолиятга ҳам боғлиқ. 2018 йилга Осиё ўйинларида спортчиларимиз 21 та олтин, 24 та кумуш ва 25 та бронза – жами 70 та медални қўлга киритганида ва олтин медаллар сони бўйича 5-ўринни эгаллаганида спортчиларни танлаб олиш – селекция ишларинг самарали йўлга қўйилганлигини эътироф этган эди ва шунда “Биз халқаро спорт майдонларида Ўзбекистоннинг нуфузи ва обрў-эътиборини оширишга катта ҳисса қўшган спортчиларимиз билан фахрланамиз”, – деган эдилар президентимиз Шавкат Мирзиёев [2]. Бироқ, давлат сиёсати учун муҳим саналган спорт соҳаси, хусусан спорт соҳасида агентлик фаолияти етарлича тартибга солинмаган ва етарлича тадқиқот предметига айланиб улгурмаганлиги бу соҳада қилиниши лозим бўлган ишлар кўплигини англатади. Спорт агенти фаолиятида унинг спортчи ва спорт клуби ўртасида шартнома тузишда воситачилик тарзидаги иштироки муҳим аҳамият касб этади. Умуман олганда, спорт агенти фаолиятининг катта қисмини спорт соҳасида агентлик шартномасини тузиш йўлида қилинган ҳаракатлар ташкил қилади. Аслида, спорт агентининг фаолияти воситачилик фаолият ҳисобланганлиги ва унинг соҳаси спорт бўлганлиги учун ҳам икки тарафламалик хусусиятига эга. Яъни бу масала ҳам спорт соҳаси қонунчилиги, ҳам фуқаролик соҳаси қонунчилиги билан тартибга солинади. Спорт агентининг ўз мижозлари бўлган спорт клуби ва спортчи билан тузадиган шартномаси “воситачилик шартномаси”, “спорт агентлик шартномаси”, “агентлик шартномаси”, “агентлик қилиш шартномаси” ёки бошқача номланиши мумкин. Бундай шартномалар асосан кўп даромад келтирадиган спорт турлари соҳасида қўлланилади. Буларга футбол, бейсбол, хоккей ва бошқаларни келтириш мумкин. 47 Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Special Issue – 4 (2021) / ISSN 2181-1415 Спорт агенти фаолиятини тартибга солишда,асосан, спорт турлари бўйича федерациялар ва ассосациялар ушбу соҳани тартибга солувчи қоидаларни яратадилар. Уларда кўпинча фуқаролик қонунчилиги номалари такрорланади ва шунинг билан бирга фуқаролик қонунчилиги тарафларнинг ихитиёрига қолдирган диспозитив нормалардан фойдаланганлик ҳолатлари ҳам кузатилади. Фуқаролик қонунчилигида шатрнома тузиш эркинлиги қоидаси бўлиб, унинг ўзи ҳам турлича тушунилади. Масалан, фуқаролик муомаласида субъектлар, жумладан, миллий спорт тизими субъектларига эркин киришишлари, мижозни эркин танлашлари мумкин. Бошқа томондан, спорт федерациялари томонидан кўплаб касбий талаблар ҳам ишлаб чиқилган, уларга риоя қилмасдан шарномавий муносабатларга агент сифатида иштирок этишнинг имкони бўлмайди [3, 79]. Спортдаги агентлик шартномаси предмети агент томонидан спортчига ёки спорт клубига кўрсатиладиган воситачилик билан боғлиқ хизматлар ҳисобланади. Спорт соҳасида норматив ва ҳуқуқий манбаларнинг таҳлили шундай фикрни таъкидлашга имкон берадики, спорт агенти шартномаси шарномасини тартибга солувчи корпоратив ҳужжатларда деярли ба