Проблемы улучшения освобождения от уголовного наказания в условиях пандемии

Аннотация

Калит сўзлар: Мазкур илмий мақолада пандемия шароитида жазодан пандемия, озод қилиш масалалари, пандемия шароитида жазодан озод коронавирус, қилишнинг айрим турларини қўллаш зарурияти, асослари ҳукм, ва аҳамияти, пандемия шароитида жазодан озод қилишнинг жазо, жазодан озод қилиш, айрим турларини такомиллаштириш, касаллик ва меҳнат касаллик, қобилиятини йўқотишнинг пандемия билан ҳуқуқий меҳнат қобилиятини алоқадорлиги, пандемия даврида жазодан озод қилишнинг йўқотиш. айрим турларини қўллашда илмий-назарий қарашлар, қонунчилик ва ҳуқуқни қўллаш амалиётидаги муаммо- 1 The Head of the Department criminal law disciplines of Specialized branch of Tashkent State University of law, Tashkent, Uzbekistan. E-mail: ochilovsamariddin20@gmail.com Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Special Issue – 4 (2021) / ISSN 2181-1415 ларни ўрганиш ва уларнинг ечимини ёритиш назарда тутилган. Пандемия шароитида жазодан озод қилиш институтини қўллашни кенгайтириш масалалари, пандемия шароитида енгилроқ жазо тайинлаш, озодликни чеклаш ва карантин чораларининг ижтимоий ва ҳуқуқий алоқадорлиги масалалари тадқиқ этилган. Проблемы улучшения освобождения от уголовного наказания в условиях пандемии АННОТАЦИЯ Ключевые слова: В данной научной статье рассматриваются вопросы пандемия, освобождения от наказания в условиях пандемии, коронавирус, необходимость, основания и значение применения приговор, отдельных видов освобождения от наказания в условиях наказание, освобождение пандемии, совершенствование отдельных видов от наказания, освобождения от наказания в условиях пандемии, правовая болезнь, связь заболевания и потери трудоспособности с пандемией, нетрудоспособность. научно-теоретические взгляды на применение отдельных видов освобождения от наказания в период пандемии, изучение и решение проблем законодательства и правоприменительной практики. Изучены вопросы расширения использования института освобождения от наказания при пандемии, вынесения более мягких приговоров при пандемии, ограничения свободы, социальной и правовой значимости карантинных мер. Ижтимоий муносабатлар хусусиятининг ўзгариши уни тартибга солувчи нормаларни ҳам шунга мос равишда такомиллаштиришни тақозо қилади. Шу жумладан, жиноят-ҳуқуқий муносабатларга бўладиган таъсирлар ҳам жиноят- ҳуқуқий нормаларни ривожлантиришни тақозо қилади. Глобал пандемия ҳам жиноят-ҳуқуқий тартибга солиш механизмининг айрим жиҳатларини қайта кўриб чиқиш заруриятини келтириб чиқармоқда. Бугунги кунда бутун дунё ҳамжамияти ва инсоният ҳаётида бир қатор илгари кузатилмаган, айни вақтда ечими мавжуд бўлмаган муаммоларни юзага келтирган коронавирус – COVID-19 пандемияси ҳам тарихий тараққиёт давомида шаклланган ҳар қандай давлат ва жамият қонунчилигини ижтимоий муносабатларга максимал мослашувчанлигини мунозара остига қўйди. Ўзбек тилининг изоҳли луғатида [15. Б. 212] пандемия сўзи (юнонча pandemia – бутун халқ, pan – бутун, demos – халқ) эпидемик касалликнинг бир мамлакат, бир неча мамлакат ёки қитъада ёппасига тарқалиши деб қайд этилган. Пандемия тушунчаси соҳага оид махсус адабиётларда [15. Б. 84] (грекча pan – ҳамма, pandemos – умумий, умумхалқ) “пандемия” бир неча мамлакатларни қамраб олган, халқ орасида кенг тарқалган эпидемик касалликлар сифатида изоҳланган. Ҳуқуқий муносабатларда пандемия шароитидаги қонунчилик ва ҳуқуқни қўллаш амалиётида ҳал қилиниши лозим бўлган бир қатор муаммолар мавжудлиги, ушбу муаммоларни бартараф этишни назарда тутадиган айрим қарашлар шаклланди. 188 Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Special Issue – 4 (2021) / ISSN 2181-1415 Коронавирус билан боғлиқ ҳолат, биринчидан, нафақат биз кўникиб қолган одатий муносабатларни атрофлича қайта кўриб чиқишга, балки уларга ўзгача ракурсдан қарашга, айримларини эса таҳрирлашга, кейинги ҳаёт тарзимизни ҳам янгича англашга ва режалаштиришга мажбур қилади [24] деб эътироф этилди. Пандемия қисқи муддат давомида ижтимоий муносабатларга сезиларли даражада таъсир кўрсата бошлади. Шу боисдан ижтимоий муносабатларни тартибга солиш, вужудга келган муаммоларни бартараф этиш чораларини ишлаб чиқишни тақоқозо қила бошлади. Бу борада бошқа соҳа вакиллари томонидан ҳам ижтимоий муносабатларга пандемиянинг таъсири шароитида вужудга келган муаммолар ва уларнинг ечимлари борасида назарий қарашлар билдирилди. Олимларнинг таъкидлашича [25] пандемия бутун дунёда сиёсат, иқтисод, ижтимоий муносабатларга бўлган қарашларни, глобаллашув, дунё мамлакатлари ҳақидаги тасаввурларни ҳам тубдан ўзгартирди, коронавирус инсониятни сергак торттирди. Қайд этиш лозимки, баъзи тараққий этган давлатларда ижтимоий ҳамжиҳатлик таъминлана олинмагани COVID-19 ни жиловлашдаги муваффақиятсиз ҳаракатлар ҳамда саросима ва тушкунликка тушиб қолишларига олиб келди. Кишилик жамиятида, куррамизда пандемия шароитида вужудга келган ана шу принципиал ўзгаришларни ҳисобга олиб, пандемиядан кейинги ижтимоий ҳаёт ва тараққиётнинг баъзи параметрларини белгилаб олиш керак бўлади. Чунки COVID-2019 биринчи ва охирги