Основания для прекращения трудового договора по инициативе работодателя в связи с однократным грубым нарушением работника своих трудовых обязанностей

Аннотация

Калит сўзлар: Ҳозирги кунда ходимнинг айбли хатти-ҳаракатлар билан Меҳнат шартномаси, боғлиқ асослар бўйича иш берувчининг ташаббусига кўра меҳнат шартномасини бир меҳнат шартномасини бекор қилиш билан боғлиқ кўплаб томонлама бекор қилиш, муаммоли вазиятлар ҳамда ҳал этилмаган ҳолатлар мавжуд. меҳнат интизоми, меҳнат вазифаларини бир марта Мазкур мақолада иш берувчининг ташаббуси билан қўпол равишда бузиш, ходимнинг ўз меҳнат вазифаларини бир марта кўпол интизомий жазо чораси, ишдан четлаштириш. 1 master, Tashkent State University of Law, Тashkent, Uzbekistan e-mail: mamirovsevinchbek@gmail.com 2 Doctor of Law, Tashkent State LawUniversity, Тashkent, Uzbekistan e-mail: info@advocateabf.com Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Issue – 2 № 2 (2021) / ISSN 2181-1415 бузиши туфайли меҳнат шартномасини бекор қилишнинг норматив-ҳуқуқий асослари ёритилади. Основания для прекращения трудового договора по инициативе работодателя в связи с однократным грубым нарушением работника своих трудовых обязанностей АННОТАЦИЯ Ключевые слова: В настоящее время существует множество проблемных трудовой договор, ситуаций и нерешенных дел, связанных с прекращением одностороннее трудового договора по инициативе работодателя в связи с прекращение трудового виновными действиями работника. В настоящей статье договора, трудовая дисциплина, однократное предусмотрена нормативно-правовая основа прекращения грубое нарушение трудового договора по инициативе работодателя в связи с трудовых обязанностей, однократным нарушением трудовых обязанностей. дисциплинарное взыскание, отстранение от работы. Ўзбекистон Республикаси Конститутсиясининг 37-моддаси мувофиқ, ҳар бир шахс меҳнат қилиш, эркин касб танлаш, адолатли меҳнат шароитларида ишлаш ва қонунда кўрсатилган тартибда ишсизликдан ҳимояланиш ҳуқуқига эга. Меҳнат муносабатлари инсон ҳаёти билан ҳамиша чамбарчас боғлиқ бўлиб, меҳнат фаолиятининг мавжуд эмаслиги нафақат моддий, балки маънавий инқироз вужудга келишига ҳам сабаб бўлиши мумкин. Ҳозирги кунда, фуқароларнинг ҳуқуқий онги ва маъданияти кундан кунга ривожланиб бормоқда, ушбу ҳолат ўз навбатида уларнинг ўз ҳуқуқлари учун курашишни янада кучайишига сабаб бўлмоқда. Шундай шароитда уларга кўмаклашиш, ҳуқуқий ҳимоя механизмини содда ва тушунарли тарзда жорий қилиш, ҳуқуқий тарғибот масалаларига эътибор қаратишимиз, биз ҳуқуқшуносларнинг олдида турган асосий вазифалардан бири ҳисобланади. Зеро, Ўзбекистон Республикаси Биринчи Президент И.А. Каримов таъкидлаганидек: “Аслида, ҳар қандай ислоҳотнинг энг муҳим самараси, аввало, халқнинг маънавий-руҳий қарашларидаги янгиланиш жараёнлари, унинг онгу тафаккурининг юксалиши, мамлакатда юз бераётган ўзгаришлар унинг ҳаётига, тақдирига дахлдор бўлганини чуқур ҳис қилиши ва шундан хулоса чиқариши билан белгиланади. Биз амалга ошираётган ислоҳотларимизда ана шундай натижаларга эришиш учун барча ўзгариш ва янгиланишларнинг марказига инсон ва унинг манфаатларини қўйдик. Шунинг учун ҳам бугунги кунда ана шу жараёнларнинг моҳиятида ислоҳот-ислоҳот учун эмас, аввало, инсон учун, унинг фаровон ҳаёти учун хизмат қилиши керак, деган мақсад мужассам эканини ва унинг амалий ифодасини барча соҳаларда кўриш, кузатиш қийин эмас”[1]. Ҳозирги кунда тарафлар ихтиёрига боғлиқ бўлмаган ҳолда, шунингдек ходимларнинг айбли хатти-ҳаракатлари билан боғлиқ асосларга кўра иш берувчи ва ходим ўртасида меҳнат шартномасини бекор қилиш билан боғлик ҳолатлар кўплаб учраб турибди. Ушбу ҳолатлар натижасида кўплаб ходимлар ўзининг ишидан маҳрум 164 Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Issue – 2 № 2 (2021) / ISSN 2181-1415 бўлмоқда. Натижада жамиятимизда ишсизлик муоммоси вужудга келмоқда. Ўз навбатида, иш берувчилар ҳам меҳнат шартномасини бир томонлама бекор қилишда бир қатор моддий ва процессуал хатоларга йўл қўймоқдалар. Ушбу ҳолатлар ходимларнинг ишга тикланиш билан боғлиқ ҳуқуқларини амалга оширишда бир мунча вақт сарфлашларига сабаб бўлмоқда. Ҳаттоки, баъзи вазиятларда ходим томонидан айбли ҳаракат содир этилганда, баъзи сабабларга кўра иш берувчи меҳнат шартномасини ходим билан бекор қила олмаяпти. Ўз навбатида, ушбу ҳолат иш жойида меҳнат интизомини таъминлашда салбий таъсир кўрсатмоқда. Меҳнат интозоми – бу корхона, муассаса ва ташкилотларда ходимлар ва иш берувчилар томонидан амал қилиниши керак коидалар мажмуидир. Корхона, ташкилот ва муассасаларда рақобатбардошликни оширишда, молиявий барқарорлигини таъминлашда, ишлаб чиқариш самарадорлиги ва меҳнат унумдорлигини оширишда меҳнат интизоми муҳим аҳамият касб этади. Шу сабабли ҳам ҳар бир ташкилот ўз фаолияти давомида меҳнат интизомини таъминлашга ҳаракат қилади. Рус олими Шишко Г.Б. фикрича “меҳнат интизомини таъминлашда биринчи навбатда инсонлар билан ишлашда иш берувчи томонидан мажбурлаш методи билан ишонтириш методини уйғунлаштириш қобилиятига боғлиқ”[6] деган фикрни илгари сурган. Иш беручи томонидан меҳнат шартномасини бекор қилиш асосларидан бири сифатида ходим томонидан ўз меҳнат вазифаларини бир м