Дидактические игры как метод развития коммуникативной компетентности у школьников младших классов

Аннотация

Калит сўзлар: Мазкур мақолада чет тилини ўрганилишида ва самарали дидактик ўйин, мулоқот қилишда дидактик ўйинларнинг роли ва аҳамияти мулоқот кўникмалари, ҳақида фикр юритилади. Дидактик ўйин кўпгина педагогик хотира, вазифаларни ўқувчилар учун энг қулай ва жозибадор тафаккур ва диққат, таълимий ва нутқий бўлган ўйин тарзида ҳал қилиш имконини беради. ўйинлар. 1 Senior lecturer, Namangan State University, Namangan, Uzbekistan. E-mail: husanboy@mail.ru. Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Special Issue – 3 (2021) / ISSN 2181-1415 Дидактические игры как метод развития коммуникативной компетентности у школьников младших классов АННОТАЦИЯ Ключевые слова: В данной статье рассматривается роль и значение дидактическая игра, дидактических игр в обучении иностранному языку и коммуникативные эффективном общении. Дидактическая игра позволяет навыки, решать многие педагогические задачи в том игровом память, мышление и внимание, стиле, который наиболее удобен и привлекателен для учебно-речевые игры. школьников. Инсонлар ҳар куни билим олиш, маърифатли, зиёли бўлиш, бошқа халқлар маданиятини ўрганиш учун интилмоқдалар, бу эса жамиятнинг сиёсий ва иқтисодий жиҳатдан ўзгаришига ҳисса қўшади. Аммо олимларнинг кузатишлари шуни кўрсатадики, ҳамма инсонлар ҳам тўғри мулоқот қила олмайдилар. Бу олимлар ташвишга солаётган муаммолардан биридир. Педагогикада мулоқот инсон фаолиятининг турларидан бири сифатида ажралиб туради. Шунинг учун мактаб ўқувчиларининг мулоқотини ташкил этиш, турли иш усулларига мурожаат қилиш, ўқитувчиларга алоҳида эътибор қаратиш лозим. Бу эса кейинчалик ўқувчининг ҳаётдаги тақдири унинг нутқини қанчалик яхши ва тўғри қуриш ва бошқа одамлар билан муносабатларни ўрнатишига боғлиқ бўлади. Шунингдек, шу билан бир қаторда интизом, ташкилотчилик, бошқалар билан ҳамкорлик каби хислатлар шаклланади [2, Б. 75]. Инсонларда билиш фаолиятининг таъсири, ривожланиши ва ўсишининг энг муҳим омилларидан бири бу-мулоқотдир. Мактаб ўқувчиси тенгдошлари ва катталар билан мулоқот қилишда фаол ва қизиқувчандир. Шунинг учун бошланғич синф ўқувчиларида мулоқот кўникмаларини ривожлантириш зарур [3, Б. 110]. Бизнинг фикримизча, мулоқот одамлар ўртасидаги ўзаро муносабатларнинг мураккаб жараёни бўлиб, у ахборот алмашишдан, шунингдек, суҳбатдошлар томонидан бир-бирини идрок этиш ва тушунишдан иборат. Мулоқот, биринчи навбатда, инсонларнинг коммуникатив таъсиридир. Мулоқот қилиш қобилияти мулоқот кўникмаларини ўз ичига олади. Мулоқот кўникмалари, инсонга ахборотни қабул қилиш ва узатиш имконини берувчи кўникмадир. Мулоқот кўникмаларини шакллантиришнинг қуйидаги дидактик босқичларини ажратиб кўрсатиш мумкин: 1. ўқувчиларга мулоқот кўникмаларининг афзалликларини ва аҳамиятини очиб бериш; 2. ўқувчиларни кўникмаларнинг тузилиши ва мазмуни билан таништириш; 3. ўқувчиларнинг мулоқот кўникмаларини эгаллашлари учун мажбурий қўшимча топшириқлар жорий этиш; 4. ўқувчиларнинг ижодий фаолиятида орттирилган мулоқот кўникмаларини такомиллаштириш [1, Б. 64]. Бу жараёнларни амалга ошириш учун ўқитувчи ҳар бир босқичнинг мазмунини билиши ва уларнинг мантиқий кетма-кетлигига амал қилиши керак. Дидактик ўйин кўпгина педагогик вазифаларни ўқувчилар учун энг қулай ва жозибадор бўлган ўйин тарзида ҳал қилиш имконини беради. Лекин шу билан 279 Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Special Issue – 3 (2021) / ISSN 2181-1415 бирга, у таълим ва тарбиянинг барча муаммоларини ҳал қилади ва таълимий характерга эга бўлади, шунингдек, ўқувчининг одатий фаолиятини билим олишга яқинлаштиради. Дидактик ўйин-бир қатор ўйин тамойилларини амалга оширувчи, фаол ўрганувчи ва қоидаларнинг мавжудлиги, ўйин фаолиятининг қатъий тузилиши ва баҳолаш тизими, фаол ўрганиш усулларидан бири бўлган ўқув ўйинлари шаклида ташкил этиладиган ўқув машғулотлар туридир [4, Б. 117]. Ақлий ва мулоқот кўникмаларини ривожлантиришга кўмаклашувчи машғулот шаклларидан бири ўйиндир. Дидактик ўйиннинг тарбиявий вазифаларидан бири ўқув вазифасидир. Демак, бу ўйин икки вазифага эга: биринчиси катталар томонидан назорат қилинувчи таълим, иккинчиси болалар томонидан – ўйиндир, шунинг учун бу ўйин дидактик ҳисобланади [5, Б. 249]. Дидактик ўйин мураккаб ҳодиса, лекин у ўйинни ўрганиш шакли сифатида тавсифловчи структурани, яъни компонентларни аниқ кўрсатади. Ушбу компонентларни нималардан иборат эканлигини кўриб чиқамиз. Таълим вазифаси дидактик ўйиннинг асосий элементи бўлиб, унга бошқалар бўйсунади. Ўқувчилар учун таълим вазифаси ўйин сифатида шаклланади. Ўйин ҳаракатлари-ўйин мақсадида ўқувчи фаолиятини намойиш қилиш йўлларидир. Бошланғич мактаб ёшидаги ўқувчилар учун бир неча ўйин элементларидан иборат мураккаб ўйин ҳаракатлари таъминланади. Қоидалар ўйин мазмунининг бажарилишини таъминлайди. Улар ўйинни ислоҳ қилишади: ўйиннинг барча иштирокчилари уларга бўйсунадилар. Педагогикада анъанавий дидактик ўйинлар буюмлар билан, ёзма ва оғзаки ўйинларга ажратиш ривожланди [4, Б. 143]. Ўқув вазифаси, ўйин ҳаракатлари ва қоидалари ўртасида