Регулирование наказания по исправительным работам в уголовном законодательстве зарубежных стран

Аннотация

Калит сўзлар: Ушбу мақолада ахлоқ тузатиш ишлари жазосининг жиноятчилик, жазо мазмуни ва моҳияти, мақсади ҳамда ушбу жазо турини тизими, жазо муддати, тайинлаш тартиби ва шартлари, ўзига хос хусусиятлари, ахлоқ тузатиш ишлари, ахлоқ тузатиш ишларига ҳукм қилинган шахсларнинг ҳуқуқ жазо қўлланилмайдиган шахслар, назорат қилувчи ва мажбуриятлари, шунингдек ахлоқ тузатиш ишлари органлар, чекловлар, жазосини қўлашда хорижий давлатларнинг илғор тажрибаси мажбуриятлар. ўрганилиб, қонунчилигимизда ахлоқ тузатиш ишлари жазосини қўлашда юзага келадиган муаммоларни бартараф этиш бўйича тавсиялар ишлаб чиқилган. 1 lecturer, Department of the Civil law sciences, Academy of the MIA of the Republic of Uzbekistan, Tashkent, Uzbekistan Email: izzatillo.ruziyev1993@gmail.com Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Special Issue – 3 (2021) / ISSN 2181-1415 Регулирование наказания по исправительным работам в уголовном законодательстве зарубежных стран АННОТАЦИЯ Ключевые слова: В данной статье изучены содержание и сущность, преступность, система назначение, а также порядок и условия назначения наказания наказаний, сроки в виде исправительных работ, особенности, права и наказания, обязанности лиц, осужденных к исправительным работам, а исправительные работы, лица, в отношении также передовой опыт зарубежных стран в применении которых не применяется наказания, разработаны рекомендации по устранению наказание, надзирающие проблем, возникающих при применении наказания в виде органы, ограничения, исправительных работ в нашем законодательстве. обязанности. Жиноятчилик бутун инсониятни доимо хавотирга солиб келган ижтимоий салбий ҳодисадир. Жиноятчиликка қарши курашишнинг замонавий восита ва усулларини излаш доимо мутахассисларнинг диққат марказида бўлиб келган. Ушбу воситалардан бири айбдор шахсга суд томонидан адолатли жазо белгилашдир. Мамлакатимизда сўнгги йилларда амалга оширилаётган суд-ҳуқуқ соҳасидаги ислоҳотларда жиноий жазоларнинг самарадорлигини такомиллаштиришга алоҳида эътибор қаратилмоқда.Хусусан, Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2017 йил 7 февралдаги «Ўзбекистон Республикасини янада ривожлантириш бўйича Ҳаракатлар стратегияси тўғрисида»ги ПФ-4947-сонли фармони[1], 2018 йил 14 майдаги «Жиноят ва жиноят-процессуал қонунчилиги тизимини тубдан такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида»ги ПҚ-3723-сонли қарори[2] ҳамда мазкур соҳага оид бошқа қонун ҳужжатларида жиноий жавобгарлик ва жазо тизимини либераллаштиришга алоҳида эътибор қаратилган. Мамлакатимиз Президенти Ш.Мирзиёев таъкидлаганидек: «Барчамизга аёнки, шу вақтгача ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органлар ва суд идораларининг асосий вазифаси аксарият ҳолларда одамларни жазолашдан иборат бўлиб келган. Буаччиқ ҳақиқат. Биз жиноий жазоларни инсонпарварлик нуқтаи назаридан ўзгартиришга алоҳида эътибор қаратамиз»[3]. Қайд этиш жоизки Ўзбекистон Республикаси Жиноят кодексида жазо тизимини жиноятнинг ижтимоий хавфлилик даражасидан келиб чиқиб белгилаш билан бир қаторда, жазоларни янада инсонпарварлик тамойилларига мувофиқлаштириш долзарб аҳамият касб этади. Жиноят қонунчилигимизда белгиланган ахлоқ тузатиш ишлари жазоси алоҳида ўрин тутади. Ўзбекистон Республикаси Жиноят кодекси 46-моддасига асосан “Ахлоқ тузатиш ишлари шахс иш ҳақининг ўн фоизидан ўттиз фоизигача миқдорини давлат даромади ҳисобига ушлаб қолган ҳолда уни меҳнатга мажбуран жалб қилишдан иборат бўлиб, жазо суднинг ҳукмига мувофиқ маҳкумнинг ўз иш жойи ёки мазкур жазо ижросини назорат қилувчи органлар белгилаб берадиган бошқа жойларда ўталади”. Суд амалиётида ахлоқ тузатиш ишлари деярли кўп тайинланадиган жиноий жазотурларидан бири ҳисобланади ва у жазонинг мақсадига эришишда ижобий таъсирини кўрсатмоқда. Мазкуржазонинг моҳияти шундаки, жиноятни содир этишда айбдор деб топилган шахс жамиятдан ажралмаган ҳолда мажбурий меҳнатга жалб 139 Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Special Issue – 3 (2021) / ISSN 2181-1415 қилиш орқали аввалги иш жойида ва доимий яшаш жойида меҳнат жамоси ёрдамида тарбиявий таъсир кўрсатиш орқали жазонинг ўталиши таъминланади[4]. Ахлоқ тузатиш ишлари жазоси асосан ижтимоий хавфи катта бўлмаган ёки унча оғир бўлмаган жиноятлар учун тайинланмоқда ҳамда камдан-кам ҳолатларда оғир жиноятлар учун санкцияларда назарда тутилган тартибда белгиланмоқда. Хорижий давлатларнинг жиноят қонунчилигида, ушбу жазотурлича ёндашувлар асосида ҳуқуқий тартибга солинган. Жумладан, Россия Федерациясижиноят қонунчилигида “Ахлоқ тузатиш ишлари жазоси асосий иш жойига эга бўлган ва иш жойига эга бўлмаган шахсларга нисбатан тайинланиб, асосий иш жойига эга бўлган маҳкумлар ахлоқ тузатиш ишини ўз иш жойида ўтайди. Асосий иш жойига эга бўлмаган маҳкумларжазони ижро этиш инспекцияси билан келишилган холда маҳаллий ўзини ўзи бошқариш органлари белгилаган жойда ишга жойлаштириш орқали ўталади” [5]. МДҲ давлатлари жиноят қонунчилигида ахлоқ тузатиш ишлари жазосининг номи, моҳияти бир хил тарзда белгиланган бўлса-да, мазкур жазо бир-биридан тайинланадиган