Цифровая трансформация в экономике

Аннотация

Калит сўзлар: Мақолада иқтисодиётдаги рақамли трансформация қилиш рақамли иқтисодиёт, жараёнлари ахборот-коммуникацион технология-ларини рақамли трансформация, жадал жорий этиш, саноатни инновацион ривожлантириш ва рақамли технологиялар, рақамли иқтисодиётга ўтиш билан боғлиқлиги ҳақида фикр стратегия, бизнес моделлар, билдирилган. Рақамли иқтисодёт шароитида янги бизнес инновацион лойиҳалар. моделларига ўтиш таҳлил қилинган. Цифровая трансформация в экономике АННОТАЦИЯ Ключевые слова: В статье рассматривается процесс цифровой цифровая экономика, трансформации экономики, связанный с быстрым внедрением цифровая трансформация, информационно-коммуникационных технологий, цифровые технологии, инновационным развитием промышленности и переходом к стратегия, бизнес-модели, цифровой экономике. Проанализирован переход к новым инновационные проекты. бизнес-моделям в цифровой экономике. 1 Samarkand Institute of Economics and Service, Samarkand, Uzbekistan. Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Special Issue – 3 (2021) / ISSN 2181-1415 КИРИШ Бугунги кунда иқтисодиётни трансформация қилишнинг долзарблиги – иқтисодиётда бир текис амалга оширилаётган ижтиомий-иқтисодий ривожланиш ва трансформация жараёнларининг ўзига хос тезкор хусусиятлари ўртасидаги зиддиятларни бартараф этишга қаратилган ўзгаришлар билан боғлиқдир. Ҳудудларда иқтисодий ўсишни таъминлаш учун амалга оширилаётган иқтисодий ислоҳотларни тизимли таҳлил қилиш, жаҳон иқтисодиётининг ривожланиш босқичлариниасосий йўналишларини ва саноати ривожланган мамлакатлар тажрибасини батафсил ўрганиш талаб этилади. Мамлакатимиз Президенти, Ш.М. Мирзиёев 2020 йил 29 декабрдаги Олий Мажлисга Мурожаатномасида “...Иқтисодиётда таркибий ўзгаришларни амалга оширишда давлат компанияларини трансформация қилишни жадаллаштириш керак...” лигини таъкидлаб ўтган эди. Ўзбекистонда иқтисодиёт тармоқлари, ижтимоий соҳа ва давлат бошқаруви тизимининг жадал рақамли ривожланишини таъминлаш, шу жумладан электрон давлат хизматларини кўрсатиш механизмларини янада такомиллаштириш мақсадида Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2020 йил 5 октябрдаги фармони билан “Рақамли Ўзбекистон – 2030” стратегияси тасдиқланган. Стратегия БМТнинг Барқарор ривожланиш мақсадлари ва Электрон ҳукуматни ривожлантириш рейтингида белгиланган устувор вазифалардан келиб чиқиб, рақамли технологияларни янада кенг жорий этиш учун асос бўлиб хизмат қилади ва унда рақамли иқтисодиёт ва электрон ҳукуматни ривожлантиришнинг стратегик мақсадлари, устувор йўналишлари ҳамда ўрта ва узоқ муддатли истиқболли вазифалари белгиланган. Cтратегия доирасида 2020–2022 йилларга мўлжалланган “Йўл харитаси”да тўртта асосий соҳани, яъни электрон ҳукуматни, рақамли индустрияни, рақамли таълимни ва рақамли инфратузилмани ривожлантириш назарда тутилган ва унда, ҳудуд ва тармоқларни рақамли трансформация қилиш доирасида: – аҳоли пунктларини Интернет тармоғига улаш даражаси, шу жумладан кенг полосали уланиш портларини 2,5 млнгача кўпайтириш, 20 минг километр оптик- толали алоқа линияларини қуриш ва мобил алоқа тармоқларини ривожлантириш орқали 78 %дан 95 %га етказилиши; – ҳудудларни ижтимоий-иқтисодий ривожлантиришнинг турли соҳаларида 400 дан ортиқ ахборот тизимлари, электрон хизматлар ва бошқа дастурий маҳсулотлар жорий этилиши; – 587 минг нафар кишини, шу жумладан «Бир миллион дастурчи» лойиҳаси доирасида 500 минг нафар ёшларни қамраб олиш орқали компьютер дастурлаш асосларига ўқитиш ташкиллаштирилиши; – иқтисодиётнинг реал сектори тармоқларидаги корхоналарда бошқарув, ишлаб чиқариш ва логистика жараёнларини автоматлаштириш бўйича 280 дан ортиқ ахборот тизимлари ва дастурий маҳсулотлар жорий этилиши белгиланган. Рақамли технологияларни амалда татбиқ этилиши жамият ва иқтисодиётни ривожланишининг муҳим йўналишларини аниқлаб беради ва одамлар ҳаётинитубдан ўзгаришига олиб келади. Рақамли иқтисодиётни шакллантириш кўплаб мамлакатлар, жумладан иқтисодий лидер – АҚШ, Буюк Британия, Германия ва Япония учун ҳам устувор йўналишлардан бири бўлиб ҳисобланади. Сунъий интеллект, роботлаштириш, “Интернет буюмлар” каби технологияларнинг янги 134 Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Special Issue – 3 (2021) / ISSN 2181-1415 авлодини пайдо бўлиши ижтимоий соҳа ва бизнес фаолиятида трансформация қилишни янги тўлқинини бошлашни тақоза этмоқда.Мутахассисларнинг фикрича ҳудудларда, компанияларда бундай технологияларни жорий этилиши меҳнат унумдорлигини 40 фоизга оширади. Microsoft компанияси томонидан берилган таърифга кўра рақамли трансформациянинг асосий мақсади рақобатбардошликни ошириш, доимо ўзгариб турувчи иқтисодий шароитда компанияга ўзини ривожлантириш учун имкон беришдир. Рақамли трансформациянинг анъанавий автоматлаштирилган тизимдан фарқи самарадорликнинг кескин ошишида ҳисобланади. Шунинг учун трансформацияни муваффақиятли амалга ошрилиши, одатда янги бизнес моделларни яратилишига олиб келади. Шунингдек, корхоналарда корпоратив ахборот тизимларини жорий этилиши ёки модернизация қ