ТÁLIM-TÁRBIYA MEKEMELERI XIZMETKERLERI QARIM-QATNAS KOMPETENTLIGINDE PEDAGOGIKALIQ ETIKANIŃ TUTQAN ORNI

Аннотация

The article describes the importance of pedagogical ethics, its difference from other professional ethics, and the pedagogical requirements for communication between employees of educational organizations. Key words: Pedagogical education, educational organizations, competency, ethics, pedagogical ethics, communication, school, national education, example. РОЛЬ ПЕДАГОГИЧЕСКОЙ ЭТИКИ В КОММУНИКАТИВНОЙ КОМПЕТЕНТНОСТИ СОТРУДНИКОВ ОБРАЗОВАТЕЛЬНЫХ ОРГАНИЗАЦИЙ. Аннотация. В статье раскрывается значение педагогической этики, ее отличие от других профессиональных этик, а также педагогические требования к общению между работниками образовательных организаций. Ключевые слова: Педагогическое образование, образовательные организации, компетентность, этика, педагогическая этика, общение, школа, национальное образование, пример. Etika bilimnin en negizgi mashkalalarinin biri-jeke maqset penen ulıwma maqsettin óz-ara qatnasin ornatiw bolıp esaplanadı. Usilardiń óz-ara baylanısı jeke adamniń sanasinda onin is ha`reketinde moralliq sezim ar-uyat óz minetti tuwralı sezimler tuwǵizadi, jámiyette balalardi tárbiyalaw protsessinde jeke maqset penen ulıwma jámiyetlik maqsettiń birligin kórsetip otiriw Pedagogikaliq xizmetke qoyilatugin tiykargi talaplardin biri sanaladı. Sonliqtan Pedagogikaliq etika bul maseleni óz ishine aladı. Pedagogikaliq etika pedagogǵa kasiplik ádeplilik tuwralı túsinik, bilim beriwdi gózleydi. Usiǵan qaray mekteptegi sheshiwshi tulǵa Pedagogdıń moralliq tayarligi menen madeniyati házirgi kúnde qanday boliwi kerekligin anıqlaw, oni mazmuni menen ózinsheliklerin tańlaw Pedagogikaliq etikanin en tiykargi uyrenetugin maselelerinin biri. Miynet turlerine boliniwine baylanisli ha`r qiyli kasipler sani kobeyedi Solay etip belgili bir tarawday nátiyjeli miynet etiw ushin usi kasip wakili óz kasibin toliq ha`m teren uyreniwi kerek. Usinin menen ol kásiplik moral rejeleri menen de toliq tanis boliwi zárúr. Óytkeni hár qanday kasiptin xaliqti tárbiyalawda tikkeley yamasa janapay qatnasi bar ekenligi dawsiz. Bul qag`iydanin asirese pedagogikaliq kasipke qatnasi zor. 1 88 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2024 VOLUME 3 / ISSUE 8 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ Ulıwma kasiplik etika adamlardin kasibine, olardin jámiyettegi ornina, xizmet ózgesheligine, sotsialliq ayirmashiliqlarina, osken jane ómir suretugin ortaliginin ózgesheligine karay qaliplesedi. Etika- grekshe etos-quliq, ádep, urip degen maniste anlatadi. Kásiplik etika ishinde Pedagogikaliq etika ayriqsha orin tutadi. Pedagog kadrlar shin mánisinde bilim hám tárbiya beriwshiler gana emes, olar usinin menen bir qatarda xaliq arasinda ha`r-qiyli ugit-nasiyat islerin alip bariwshilar bolip esaplanadi. Usi jwapkershilikli ha`m maqtanishli xizmetti alip bariwda pedagog xizmetlerdin aldinda úlken waziypalar tur. Olardin bilimi, Oqitiw ha`m ta`rbiyalaw adisleri, jeke basinin ruxiy hám Moralliq tulgasi bolajak a`wladinin ha`r tarepleme rawajlaniwina tikkeley tasir jasaydi. Bul jerde mug`allimlerdin minez -kulki mine tartibinin, oqıwshılar menen jurtshiliqka tiygizetugin ta`rbiyaliq paydasi zor ekenligin xasla umitpawimız kerek. Mektep ha`r bir adamnin jasap turgan ortaliǵin tereń úyreniwin qáleydi. Al mektepte negizgi tulga – mug`allim. Olardiń bilimine, pedagogicalıq sheberligine, jumısqa degen suyispenshiligine baylanıslı biziń bolajaq jaslarimizdiń bilimge degen, miynetke degen kabileti, ruxiy qásietleri jetilisedi. Olay bolsa mekteptin negizgi maqseti balalarga bilim beriw menen bir qatar olardin dun`yaga degen kóz-qarasin, ha`zir da`wirde elimizde júz berip atirgan ha`r qiyli ózgerislerge qatnasin, adamgershilikli kasietlerin qaliplestiriw ha`m solay etip korshagan org\taliqti teren uyreniwge jagday jasaw bolip tabiladi. Basqasha aytqanda mektepte sanawlı teren` bilimli, fizikaliq ha`m aqil miynetine bir dey qabiletli saw-salamat áwladti jámiyet ha`m ilim talabina say adamlar etip ta`rbiyalap jetilistirip shig`aradi. Pedagogdıńjámiyet aldinda usi ardakli miynet kundelikli oqiw-ta`rbiya jumisinda, jámiyetlik xizmet atkariw barisinda, ulgili shanaraq, jarasiqli turmis kuriw jolinda júzege asadi. Pedagogikaliq etikanin basli ózgeshelikerinin biri Pedagogjas ospirimlerge Moralliq ta`rbiya beriw protsessinde tek belgili moralliq qagiydalardi qaytalaw arqali menen emes, al putkil oqiw ta`rbiya isin adamgershilikke ta`rbiyalaw isi menen ushrastira biliwi kerek. Bul protsesti iske asiriw ushin mugalimnin ózi printsipial ha`m kasiplik tayarlangan, jwapkershilikti seze bilgen boliwi kerek. Ustazlardin bilimliligi-jaslardin moralliq qasietlerin ózinen-ózi qaliplestire almaydi. Adam bilimli boliwi múmkin, biraq minez qulqı adamgershilikli qásiyeti gey waqıtta onıń bilimine qayshi keliwi itimal. Ómirde geybir bilimli adamlar arasinda moral`din normalari menen printsiplerine kayshi keletugin, sózi menen isi arasinda alshaqlıq bar adamlar gezlesip otıradı. Onin sebebi, alǵan bilimi adamnın jan dun`yasına, ishki sezimine aylanbaǵanligind