Принципы лечения и профилактики кожных заболеваний у собак фитопрепаратами

Аннотация

Хирургия – одна из ведущих патологий у собак после неинфекционных заболеваний. Актуальной проблемой ветеринарии остаются поиск оптимального лечения кожного воспаления, назначение лечения на основе патогенеза, уменьшение количества медикаментозной терапии, приводящей к развитию токсико-аллергических состояний. Синтетические препараты более токсичны и могут привести к развитию трудноуправляемых аутоиммунных патологий. Уменьшение количества лекарственной терапии, которая приводит к развитию аллергических состояний, остается серьезной проблемой для ветеринаров. Лекарственные растения издавна используются в медицине и ветеринарии. 14 Секция №2. Ветеринар фанлар / Veterinary sciences / Ветеринарные науки “Табиий фанлар: назария ва амалиёт” Республика илмий-амалий конференция материаллари (Тошкент, 27 август 2021 й.) Summary: Surgery is one of the leading pathologies in dogs after non-communicable diseases. Finding the optimal treatment of skin inflammation, prescribing pathogenetically based treatment, reducing the amount of drug therapy that leads to the development of toxic-allergic conditions remain an urgent problem of veterinary medicine. Synthetic drugs are more toxic and can lead to the development of difficult- to-manage autoimmune pathologies. Reducing the amount of drug therapy that leads to the development of allergic conditions remains a major challenge for veterinarians. Medicinal plants have long been used in medicine and veterinary medicine. Kalit so‘zlar: Jarrohlik kasalliklari, teri yallig‘lanishlari, xizmat itlari, dorivor o‘simliklar, yig‘malar, fitoterapiya, qon – cho‘pi. Mavzuning dolzarbligi. D.V. Shagayev (2007) ta’kidlashicha, kuch salohiyatiga ega vazirliklar va tuzilmalarda faoliyat ko‘rsatadigan xarbiy hayvonlarning ko‘pchiligini xizmat itlari tashkil qiladi. Ular mina qidirish, qoravul, qidiruv va boshq. xizmatlarda qo‘llanadi. Xarbiy qismlar va bo‘linmalarida qo‘llanadigan xizmat itlari ko‘p miqdorda turli etiologiyali kasalliklarga chalinadi. Xizmat itlardagi teri kasalliklarini davolash xarbiy qismlari veterinar – sanitar xizmati boshliqlari va xarbiy bo‘linmalari veterinariya vrachlarining har kunlik faoliyatida muxim o‘rinni egallaydi. Teri kasalliklari orasida dermatitlar alohida o‘rin egallaydi. Bu guruh kasalliklarning diagnostikasi juda murakkab kechadi va terapiya masalalari qiyin hal bo‘ladi. Xozirgi vaqtda itlardagi har xil teri kasalliklarini, shu jumladan dermatitlarni davolashning ko‘p vositalari va usullari ishlab chiqilgan. Ammo taklif qilingan vositalar ko‘pligiga qaramasdan dermatitlarni davolash muammosi xanuzgacha dolzarb bo‘lib qolmoqda (P.M. Vasilyev, 2001, T.V. Melnik, V.A. Sozinov, O.V. Suxanova, A.F. Sapojnikov, 2002, H.J.L. Karpetskaya, 2003). Bir tomondan – bu maqsadda qo‘llanadigan import vositalar qimmat, boshqa tomondan – mamlakatning o‘zida ishlab chiqiladiganlarning miqdori kam, borlari esa qator salbiy xossalarga ega. Teri kasalliklarini davolashda immunokorreksiya muxim o‘rin tutadi. Immunokorreksiyaning samarali usuli bo‘lib esa autogemoterapiya xizmat qiladi (L.N.Gordiyenko, 2000). A.B. Smirnov (2010) ta’kidlashicha, o‘simliklar yig‘malari yordamida yallig‘lanish jarayonidagi infeksiya rivojlanishini oldini olish, yallig‘lanishning har xil bosqichlarida esa uning tarqalishini to‘xtatish mumkin. Masalan giperemiya bosqichida qoqi, ivan–chay, eman daraxtining po‘sti kabi o‘simliklar va ularning tana qismlari, shish bosqichida – momoqaymoq, sporыsh, qariqiz, oq qain bargi, zupturum va boshq., infiltrasiya bosqichida – xarxar (donnik), bo‘ymadaron, qirbo‘g‘in (xvosh polevoy), tirnoqgul va boshq. yaxshi samara beradi. Agar yallig‘lanish nekroz yoki abssesslanish bosqichiga o‘tmagan bo‘lsa, regeneratsiya bosqichlari boshlanadi. Bunda budra plyushyevidnaya, dastarbosh (pijma), xarxar (donnik), bo‘ymadaron va boshq. o‘simliklar – regeneratlar samarali bo‘ladi. Bitta o‘simlik turli davolovchi ta’sir qiladi, kompleks qo‘llanganda esa ular bir – birining ta’sir kuchini oshiradi, immunitetni va oqibatda organizmning gomeostazini tiklash kabi murakkab muammoni hal qiladi. O‘rikarcha yoki qoraarcha, qizilarcha (mojjevelnik), dalachoy (zveroboy), igir (air bolotniy), trilistnik vodyanoy, dastarbosh kabi o‘tlar, qarag‘ay kurtaklari juda Секция №2. Ветеринар фанлар / Veterinary sciences / Ветеринарные науки 15 “Табиий фанлар: назария ва амалиёт” Республика илмий-амалий конференция материаллари (Тошкент, 27 август 2021 й.) kuchli antimikrobli ta’sirga ega. Kokkli florada “stafilolizin” (№9) o‘simliklar yig‘masi qo‘llanadi, unga bo‘ymadaron, qariqiz, dalachoy yoki qizilpoycha, dorivor xarxar, tog‘rayxon yoki jambil (dushisa obыknovennaya), chayono‘t, katta zubturum, oqqaldirmoq (mat–i–machexa), gores ptichiy, shipovnik korichnыy, g‘ozpanja, dorivor momoqaymoq, dorivor tirnoqgul, dastarbosh, dorivor moychechak, dala qirqbo‘g‘ini kabi o‘simliklar qiritilgan. №9 o‘simliklar yig‘masi sinusitlarda ham yaxshi samara beradi. Immun statusni yaxshilash uchun 24 o‘simliklardan