Ветеринарные требования и рекомендации для молочных ферм

Аннотация

Ушбу тезисда қорамолчилик йўналишидаги чорвачилик хўжаликлари ветеринария мутахассислари ҳамда чорвашунослари учун хўжаликда ҳайвонларни парваришлаш, юқумли касалликларга, жумладан бруцеллѐз касаллигига 230 қарши кураш тадбирлари, бундан ташқари йил давомида олиб борилиши режалаштирилган намунавий эпизоотик тадбирлар тўғрисида материаллар берилган. Калит сўзлар: дезобарьер, дезомат, бруцеллѐз, карантин, изолятор, диспансеризация, идентификация, серонегатив гуруҳ. Кириш. Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2019 йил 29 июлдаги ―Қишлоқ хўжалиги маҳсулотларини чуқур қайта ишлаш ва озиқ-овқат саноатини янада ривожлантириш бўйича қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида‖ги ПҚ-4406-сон қарорида Ўзбекистон Республикасида 2019-2021 йилларда қишлоқ хўжалиги маҳсулотларини чуқур қайта ишлаш ва озиқ-овқат саноатини янада ривожлантириш, Республиканинг қишлоқ хўжалиги маҳсулотларини қайта ишлаш соҳасидаги салоҳиятини янада ошириш, олиб борилаѐтган ислоҳотлар ва замон талабига тўлиқ жавоб берадиган ишлаб чиқариш, қайта ишлаш, стандартлаш ҳамда агробизнес йўналишида консалтинг, маркетинг хизматларини ривожлантириш ва илмий тадқиқотларга асосланган интенсив агросаноат тизимини ташкил қилиш, озиқ-овқат саноатини янада ривожлантириш, соҳанинг инвестициявий жозибадорлигини ошириш ва аграр соҳага замонавий технологияларни жорий қилиш белгиланган. Бугунги кунда мамлакатимиз аҳолисининг чорвачилик маҳсулотларига (гўшт, сут) бўлган талабини доимий таъминлаш, чорвачилик маҳсулотларини ишлаб чиқариш ҳажмларини янада кўпайтириш устувор вазифалардан бири ҳисобланади. Ҳозирда мамлакатимизда ишлаб чиқарилаѐтган қишлоқ хўжалик маҳсулотлари ялпи улушининг 44% ни чорвачилик тармоғи маҳсулотлари ташкил этмоқда. Республикамиз чорвачилиги соҳасида қорамолчилик, айниқса, сутчилик йўналишида, етакчи ўринни эгаллайди. Худди шу тармоқда гўштнинг 63 – 65% ва сутнинг 98 – 99% етиштирилмоқда. Наслли қорамолларнинг ҳар биридан йилига ўртача 3500 кг сут, 250 кг гўшт, 25 кг тери ва 10 тоннагача органик ўғит олиш мумкин. Қорамол терисидан қимматли чарм хом ашѐси тайѐрланади. Қорамоллар сўйилганда олинадиган қўшимча маҳсулотлар – қон, суяк, шох, жун ва ҳоказолар керакли мақсадларда ишлатилади. Қорамоллар чиқиндилари деҳқончиликда ерлар унумдорлигини ошириш мақсадида органик ўғит сифатида кенг ишлатилади. Шу туфайли ҳам бу тармоқни ривожлантириш, кўпайтирилаѐтган ва хориждан келтирилаѐтган қорамол зотларининг маҳсулдорлик, наслдорлик, технологик хусусиятларини такомиллаштириш, наслли қорамоллар бош сонини кўпайтириш, сунъий қочиришни кенг жорий қилиш, селекция ишларини мақсадли юритиш, сермаҳсул сигирлар подаларини яратиш, жаҳон генофондига мансуб наслдор буқалари уруғидан фойдаланиш, озуқа базасини мустаҳкамлаш, қорамолларни тўла қийматли рационда озиқлантириш ва парваришлашни таъминлаш ҳамда сифатли ветеринария тадбирларини олиб бориш натижасида турли юқумли касалликлардан ҳимоя қилиш муҳим аҳамият касб этади. Ўзбекистоннинг табиий яйловларга бой бўлган тоғ олди ва тоғлик минтақаларида, лалмикор адирларида, дарѐ ва дарѐ олди кенг ўтлоқларида қорамолларнинг сергўшт зотлари парвариш қилинади. Пахтачилик, ғаллачилик, сабзавот-полизчилик ва боғдорчиликка мослашган суғориладиган майдонлардаги жамоа, ширкат, фермер ва аҳолининг шахсий хўжаликларида қорамолларнинг серсут ва сут-гўшт маҳсулдорли зотлари урчитилади. Республикамизда гўштга топшириладиган ҳар бир қорамолнинг ўртача тирик вазнини 380-400 килограммга етказиш имконияти мавжуд. Илғор тажриба гўштга топширилган қорамолларнинг тирик вазнини 450-500 килограммга ва сигирлардан соғиб олинган сут миқдорини 4000-4200 килограммга етказиш мумкинлигини кўрсатмокда. Тадқиқот мақсади – Халқаро қишлоқ хўжалиги тараққиѐт жамғармаси, Агросаноат мажмуи ва озиқ-овқат таъминоти соҳасидаги лойиҳаларни амалга ошириш агентлиги томонидан ―Халқаро қишлоқ хўжалиги тараққиѐт жамғармаси Ўзбекистоннинг сутчилик соҳасида қўшилган қиймат занжирини ривожлантириш‖ лойиҳаси доирасида Ветеринария илмий-тадқиқот институти бир гуруҳ илмий 231 ходимлари томонидан Республиканинг Қашқадарѐ ва Жиззах вилоятларида аҳоли шахсий хўжалигида қорамолчиликни ривожлантиришда етакчи давлатлар чорвачилигининг илғор технологияларини тадбиқ қилишдан иборат. Қуйида қорамолчилик йўналишидаги хўжаликларга бўлган ветеринария талаблари баѐн қилинган. Чорвачилик фермаларига қўйиладиган айрим ветеринария-санитария талаблари. Чорвачилик фермасига техника воситалари кирадиган жойларда дезобарьер бўлиши ва у доимо дезинфекцияловчи эритма билан тўлдирилган ҳолатда бўлиши шарт. Дезобарьер ўлчамлари (ўртача): узунлиги - 6 м, эни -4 м, чуқурлиги -0,6 м ни ташкил этади. Инсонлар кириб чиқадиган эшиклар олдида дезоматлар бўлиб, доимий равишда дезинфекцияловчи эритмалар билан намланиб турилади, шунингдек, дезотўшамалар ҳам ишлатилиши тавсия этилади. Хўжалик талаблари: 1. Сут фермалари ва молхоналар ветеринария-санитария ва гигиена талабларига жавоб бериши лозим, жумладан туташ ҳудудлардан бошлаб (йўлларга қаттиқ қоплама ва ҳ.к.) молхоналаргача (сақлаш жойлари ва ҳ.к.). 2.