К содержанию
РецензированоRU2021

Морфофункциональные свойства тимуса и изменение при лучевой болезни под воздействием биостимулятора

Nigora ASADOVA

Общество и инновации · 197–198 · 2021

Аннотация

Калит сўзлар: Тимус ҳажми ва тимоцитлар сони сурункали нурланган тимус, каламушларда ўсиш темпи секинлашди, Гассал нур касаллиги, таначаларининг ўлчамлари ва сонига салбий таъсир морфологик кўрсатди. АСД-2 ни қўллаш тимуснинг морфофункционал хусусиятлари. ҳолатининг ўзгаришларига олиб келади: барча ўрганилаётган ҳужайраларда нур тасирида тимоцитлар даражаси камаяди. АСД ни қўллаш тимуснинг барча ҳудудларида, айниқса, тимоцит ҳужайралар ва Гассал таначалари туфайли ички кортикал зонада ҳужайралар сонининг кўпайишига олиб келади. 1 Assistant of department of Anatomy, Bukhara state medical institute, Bukhara, Uzbekistan Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Special Issue – 3 (2021) / ISSN 2181-1415 Морфофункциональные свойства тимуса и изменение при лучевой болезни под воздействием биостимулятора АННОТАЦИЯ Ключевые слова: У хронически облученных крыс размер тимуса и рост тимус, количества тимоцитов был замедлен, отрицательное лучевая болезнь, влияние отмечалось на размере и количестве клеток морфологические Гассаля. Применение АСД-2 приводит к изменению особенности. морфофункционального состояния тимуса: во всех исследованных клетках уровень тимоцитов снижается под воздействием облучения. Применение АСД – 2 фракции приводит к увеличению количества клеток во всех областях тимуса, особенно во внутренней кортикальной зоне за счет клеток тимоцитов и газовых телец. Иммун тизимининг фаолият механизмларини ўрганиш нафақат даволашда, балки турли касалликларнинг олдини олишда ҳам ёрдам берадиган долзарб тиббий муаммодир [1, 21, 22]. Иммун гомеостаз организм ҳаётий фаолиятининг зарурий қисмидир. Организмдаги метаболик жараёнлар иммун тизимининг назорати остида бўлиб, у ўз навбатида эндокрин тизим иштирокида нейрогуморал тартибга солинади [3]. Тимус (айрисимон бези) иммун тизимининг марказий органи ҳисобланиб, Т-лимфоцит ҳужайраларнинг доимий пролиферацияси кузатилади [2, 4] тимоцитларнинг умумий сонининг 20-25% ҳужайралари ҳар куни бўлиниш хисобидан янгиланиб туради. Бироқ уларнинг фақат 2-5% и тимусда етук Т-лимфоцитлар шаклида қолиб, қонга чикарилади ва лимфоид органларга жойлашади. Ҳужайраларнинг қолган қисми (95-98%) у программалаштирилган ҳужайра ўлими (апоптоз) орқали ижобий ва салбий танлаш жараёнида нобуд бўлади. Тимоцитларнинг дифференциация ва пролиферация жараёнлари инсон ҳаёти давомида содир бўлишига қарамай, уларнинг интенсивлиги ёшга қараб сезиларли даражада камаяди. Тимусдаги ёш билан боғлиқ ўзгаришлар, ўз навбатида, қариликда кузатиладиган иммунитетнинг дисфункцион пасайишида муҳим рол ўйнайди (4). Радиацион таъсир муаммоси нафақат радиобиологик, балки ижтимоий аҳамиятга ҳам ега бўлган энг мураккаб жараён ҳисобланади. Иммун тизими турли таъсирларга биринчи бўлиб жавоб беради. Шунинг учун лимфоид аъзоларнинг ташқи таъсирларга реакциясини ўрганиш доимий равишда олиб борилади. Радиациявий таъсирни тадқиқ қилиш йирик радиацион фалокатлардан сўнг кучайди. Кўп иш бир бутун сифатида танани ва унинг индивидуал вазифаларини таъсир ноқулай омиллардан бири сифатида радиация таъсирга бағишлаб қилинган бўлса-да, бу радиация технологияларидан фойдаланишни камайтириш емас, балки иммун тизими ва бошқа органларнинг доимий ўзгариши йилдан-йилга ортади [6, 12, 15]. Танани турли антиген ва радиация, саратон билан оғриган беморларни нур таъсиридан ҳимоя килиш ва ички барқарорлигини саклаб қолиш иммун системанинг асосий вазифаси хисобланади [7, 18, 20]. Лимфоидли тузилмалар 487 Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Special Issue – 3 (2021) / ISSN 2181-1415 унинг фаол қисмидир, шунинг учун иммун тизимининг шаклланишига бўлган қизиқиш сусаймайди. Ушбу функция табиий ва адаптив механизмлар томонидан амалга оширилади. Тимусдаги ёш билан боғлиқ инволюция механизмларини кенг татбиқ этиш учун маҳаллий ишлаб чиқарилган тимус гормонларининг тимоцитларнинг тарқалиши ва фарқланишига таъсирини ўрганиш жуда муҳимдир. Шу муносабат билан пролиферотропик хусусиятларга ега бўлган ва синтези тимусда тасдиқланган мелатонин катта қизиқиш уйғотади [3, 4, 6]. Илмий изланишларимиз Т-лимфоцитларнинг тарқалиши ва фарқланишини тартибга солувчи маҳаллий гормонлар механизмларни аниқлаш, шунингдек, ёш билан боғлиқ иммунитетнинг олдини олишда янги ёндашувларни ишлаб чиқишга имкон беради ва шунинг учун инсон умрини узайтиришга ёрдам беради [8, 9, 13, 14]. Кўпгина давлатларда тимусдаги морфофункционал хусусиятлари ва нур касаллигида биостимулятор таъсиридаги ўзгаришларини самарадорлигини баҳолашга йўналтирилган қатор илмий-тадқиқотлар олиб борилмоқда. Бу борада оқ каламушларнинг айрисимон без тўқимасининг турли ойларда бир ёшгача бўлган муддатларда ёш даврида меъёрда, сурункали нур касаллигида, нур касаллиги фонида биостимулятор таъсири остида морфометрик параметрларини асослаш; меъёрий ва сурункали нур касаллигида биостимулятор таъсири остида каламушлар тимусининг микротопографиясини асослашдан иборат. [15, 16, 19] Меъёрий ва сурункали нур касаллигида биостимулятор таъсири остида тимус лим

Доказательный фрагмент

«Калит сўзлар: Тимус ҳажми ва тимоцитлар сони сурункали нурланган тимус, каламушларда ўсиш темпи секинлашди, Гассал нур касаллиги, таначаларининг ўлчамлари ва сонига салбий таъсир морфологик кўрсатди.»

Образец извлечения

Демо-превью

Калит сўзлар: Тимус ҳажми ва тимоцитлар сони сурункали нурланган тимус, каламушларда ўсиш темпи секинлашди, Гассал нур касаллиги, таначаларининг ўлчамлари ва сонига салбий таъсир морфологик кўрсатди. Полный текст публикации CiteX не хранит — доступ к первоисточнику открывается по DOI согласно лицензии издателя и выбранному плану.

Цитирований
0
Тип
Журнал
Страна
Узбекистан
Ключевые слова
thymus, gas bodies, морфологические особенности, тимус, морфологик хусусиятлари, лучевая болезнь, radiation sickness, нур касаллиги, morphological features
Открыть DOI
Спросить CiteX об этой работе

Смежные источники