Научные статьиM.H.Sayidova, S.U.Pulatova2025
Теоретико-методологическое обоснование взаимозависимости человеческого капитала и образования
Umidzhon KHOMIDZHONOV
Общество и инновации · 2021
Аннотация
Калит сўзлар: Мақолада инсон капитали тушунчаси, унинг илмий Инсон капитали истеъмолга киритилиш тарихи, инсон капитали Инвестиция назариясининг мустақил илмий йўналиш сифатида Жисмоний ва ақлий шаклланиш босқичлари ҳақида фикр мулоҳазалар қобилият Тадқиқот билдирилган. Америкалик иқтисодчи олим Теодор Шульц Мотивация асарларида инсон капитали бўйича амалга оширилган Таълим тарбия тадқиқотлар очиб берилган. Шунингдек, Ғарб Социологик ёндашув мамлакатлари иқтисодчи олимлари ва социологлари Меҳнат унумдорлиги томонидан олиб борилган тадқиқотлар ўтган асрнинг 1 Basic doctoral student National University of Uzbekistan named after Mirzo Ulugbek, Tashkent, Uzbekistan Email: umidjon.xamidjonov.80@bk.ru Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Special Issue – 2 (2021) / ISSN 2181-1415 Соғлиқни сақлаш иккинчи ярмида кишилик жамиятида шаклланган махсус ҳаражатлари ижтимоий иқтисодий шароитлар билан боғлиқ ҳолда Инсон омили ўрганилган. Теоретико-методологическое обоснование взаимозависимости человеческого капитала и образования АННОТАЦИЯ Ключевые слова: В статье дается отзыв о концепции человеческого Человеческий капитал капитала, истории его внедрения в научное потребление, Инвестиции этапы становления теории человеческого капитала как Физические и умственные самостоятельного научного направления. В работах способности Исследования американского экономиста Теодора Шульца раскрываются Мотивация исследования человеческого капитала. В нем также Образование рассматриваются научные исследования, проведенные Социологический подход западными экономистами и социологами в 1960-х годах, а Производительность также особые социально-экономические условия, труда Затраты на сложившиеся в западном человеческом обществе во второй здравоохранение половине прошлого века. Человеческий фактор Маълумки, инсон капитали тушунчаси ўз ўзидан пайдо бўлиб қолмаган, балки, жаҳон фалсафий ва кейинчалик, иқтисодий фикр ривожланишининг натижаси сифатида вужудга келган. Инсон капиталига социологик ёндашув иқтисодий назариялар билан паралелл равишда ривожланди. Мазкур ёндашув доирасида инсон аҳлоқ, шахснинг маданияти, унинг диний эътиқоди, меҳнатга муносабати, маънавий олами, сиҳат саломатлиги ва ижодкорлиги каби меҳнат унумдорлигига ҳисса қўшадиган фазилатларни ташувчиси сифатида камолотга эришиб боради. Юқоридаги барча фазилатларни амалга оширувчи механизм эса таълим тарбия орқали шаклланади. Тарихий нуқтаи назардан қараганда қадимги даврларда инсонга кўпроқ фойда келтирадиган бир восита сифатида муносабатда бўлганлар. Ғарбий Европа мамлакатларида демократик жараёнларнинг дастлабки асослари шаклланиб бориши билан биргаликда энди одамлар ўз меҳнат қобилиятларига қараб ҳақ ола бошладилар. Айнан саноатлашган индустриал жамиятнинг бошланғич босқичлари шаклланиши билан бир пайтда инсон капиталининг назарий житҳатлари ҳам пайдо бўла бошлади. Англияда классик сиёсий иқтисод ва статистика назариясининг яратувчиларидан бири Оксфорд университетининг профессори Уильям Петти фанга жонли ҳаракат қилувчи ишчи кучи деган атамани киритган ҳамда уларни миллий бойликнинг ажралмас қисми сифатида баҳолаган[1]. Инсон капитали муаммолари ХХасрнинг ўрталарида ғарб иқтисодчилари томонидан фаол кўриб чиқиб бошланди. Аммо, бу масала олимлар томонидан иқтисодиёт алоҳида фан сифатида шакллангандан бери таъкидланиб келинмоқда. Айнан ХХ асрга келиб, инсон капитали концепцияси доирасида ишлайдиган иқтисодчилар инсон капитали самарадорлигини миқдорий аниқлаш учун 609 Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Special Issue – 2 (2021) / ISSN 2181-1415 дастлабки уринишларни бошладилар. Улар миллий таълим тизимининг мамлакат иқтисодий ривожланишига таъсири, инсоннинг иқтисодий қийматини ошириш билан боғлиқ оилавий ҳаражатлар, аҳоли тарбияси ва таълим учун зарур бўлган давлат ҳаражатларини шакллантириш ва улардан фойдаланишнинг каби масалаларни изоҳлашда иқтисодий, математик ва статистик воситалардан кенг фойдалана бошладилар. Л. Дублин, Ф. Крам, И. Фишер, С. Х. Форсит каби таниқли иқтисодчиларнинг иқтисодий қарашларининг айрим қоидалари кейинчалик замонавий инсон капитали назариясини шакланишида катта роль ўйнаган. Инсон капитали назариясига илмий ёндашувлар ёш бўйича даромад динамикаси, шахсий даромадларнинг тақсимланиш тизими, эркак ва аёл меҳнатига тўловлардаги фарқ, миграция сабаблари ва бошқа кўпгина масалаларга ойдинлик киритишга имкон берди.Баъзи иқтисодчи олимлар томонидан инсон капиталини “Ҳар бир кишида мавжуд билим, қобилият ва мотивациялар заҳираси” дея талқин қилиади.Фақатгина инсонга хос ва унинг ажралмас қисми бўлганлиги учун у “инсоний капитал”, деб аталади. Голландиялик иқтисодчи олим М. Блауг инсон капиталига “инвестицион” таъриф беради: “Инсон капитали бу инсонларнинг ўзича қиймати эмас балки, олдинги инвестицияларнинг уларнинг малакаларига келтирилган қийматидир[2].”Россиялик иқтисодчи олим С. Дятлов фикрига кўра эса инсон капитали бу:“Ижтимоий қайта ишлаб чиқаришнинг у ёки бу соҳасида мақсадли фойдалани
Доказательный фрагмент
«Калит сўзлар: Мақолада инсон капитали тушунчаси, унинг илмий Инсон капитали истеъмолга киритилиш тарихи, инсон капитали Инвестиция назариясининг мустақил илмий йўналиш сифатида Жисмоний ва ақлий шаклланиш босқичлари ҳ…»
Образец извлечения
Демо-превьюКалит сўзлар: Мақолада инсон капитали тушунчаси, унинг илмий Инсон капитали истеъмолга киритилиш тарихи, инсон капитали Инвестиция назариясининг мустақил илмий йўналиш сифатида Жисмоний ва ақлий шаклланиш босқичлари ҳ… Полный текст публикации CiteX не хранит — доступ к первоисточнику открывается по DOI согласно лицензии издателя и выбранному плану.
- Цитирований
- 0
- Тип
- Журнал
- Страна
- Узбекистан
- Ключевые слова
- Human capital society in the second half of the last century, инсон капитали, человеческий капитал, education, тадқиқот, затраты на здравоохранение, соғлиқни сақлаш ҳаражатлари, human factor., research, motivation, социологический подход, образование, labor productivity, меҳнат унумдорлиги, жисмоний ва ақлий қобилият, таълим тарбия, исследования, sociological approach, социологик ёндашув, investment, инвестиции, человеческий фактор, physical and mental abilities, производительность труда, инвестиция, health care costs, физические и умственные способности, мотивация, human capital, инсон омили
Смежные источники
Общество и инновацииKhosiyat MAMATKULOVA2024
Выпускные квалификационные работыUtegenova Gúlbaxar2015
Академические исследования в современной наукеKhudaiberdiyeva Arafat Israilovna, Ph.D Professor hudayberdiyevaarofat@gmail.com +12026