Основные признаки и причины популярности детективного жанра

Аннотация

Калит сўзлар: Maqolada tilshunoslikda nutq janrini aniqlashning zamonaviy Detektiv yondashuvlari ko'rib chiqiladi. Maqolada detektivlik nasrining Nutq janri janr toifalari kommunikativ yondashuv nuqtai nazaridan ajralib Kommunikativ yondashuv turadi va dominant xususiyatga asoslangan detektiv matnlarning Detektiv asar Nutq ichki tasnifi berilgan. Adabiyot va madaniyatda detektivning Janr toifasi egallagan o’rniga oid mavjud fikrlarni ko'rib chiqish taklif etiladi. Janrga mansubligi Bundan tashqari, adabiyotshunoslar va tilshunoslarning ilmiy Ichki janr tasnifi jamoasida detektiv janrini o'rganishga ham qiziqish ortib Ommabop borayotganligi qayd etilgan. 1 Lecture, at the Department of Foreign Languages, Tashkent State University of Uzbek Language and Literature, Tashkent, Uzbekistan 2 Doctor of Philological Sciences, Professor, Tashkent State University of Uzbek Language and Literature, Tashkent, Uzbekistan. Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Special Issue – 2 (2021) / ISSN 2181-1415 Основные признаки и причины популярности детективного жанра АННОТАЦИЯ Ключевые слова: В статье рассматриваются современные подходы к Детектив определению жанра речи в языкознании. В статье Речевой жанр выделены жанровые категории детективной прозы с точки Коммуникативный подход зрения коммуникативного подхода и дана внутренняя Детективное произведение классификация детективных текстов по доминантному Речь признаку. Предлагается рассмотреть существующие Жанровая категория представления о роли сыщика в литературе и культуре. Жанровая Также было отмечено, что в научном сообществе принадлежность литературоведов и лингвистов растет интерес к изучению Внутренняя жанровая классификация детективного жанра. Популярное Zamonaviy tilshunoslikda, adabiyotshunoslikda bo'lgani kabi, janrning ta'rifi hali to'liq shakllantirilmagan. Dastlab, janrning ta'rifi badiiy adabiyotda matnning tematik yo'nalishini tasniflash vositasi sifatida paydo bo'ladi. Bugungi kunga kelib, V.V. Kozjinning adabiy janrining eng keng tarqalgan ta'rifini ajratib ko'rsatish mumkin:"...tarixiy jihatdan rivojlangan adabiy asar; janrning nazariy tushunchasida ma'lum bir davr, ma'lum bir millat yoki umuman jahon adabiyoti asarlarining ko'p yoki kamroq keng guruhiga xos xususiyatlar umumlashtiriladi " [Kozjina 1964]. O'z navbatida, M. A Chernyak adabiy asarlarni kategorik printsip bo'yicha taqsimlashni taklif qiladi: "ommaviy adabiyotlarda nasriy asarlarning rasmiy-mazmunli modellari bo'lgan, muayyan tizimli sxemani o'z ichiga olgan va umumiy mavzularga ega bo'lgan qat'iy janr-tematik qonunlar ishlab chiqilgan bo'lib, ular bir qator aktyorlar va belgilar turlarini tashkil etadi. Kanonik boshlanish va odatiy naqshlar ommaviy adabiyotning barcha janr-tematik navlarining qalbida joylashgan bo'lib, ular "o'quvchi" ning" janr kutgusi " ni tashkil qiladi [Chernyak 2008: 4]. Shunday qilib, adabiyotshunoslikda janr mezonlari qurulish tarkibi, ishning mekansal/maydon-vaqt ramkalari, doimiy personajlarni tanlash va ularning xarakterli xususiyatlarini o'z ichiga oladi. Tilshunoslikda matn o'ziga xos o'ziga xos xususiyatlarga ega bo'lgan qabul qiluvchi va qabul qiluvchining muayyan nutq o'zaro ta'sirining vakili bo'lib xizmat qiladi. Mahalliy tilshunoslikda matnning janrini aniqlashda uchta asosiy yondashuv mavjud: umumiy filologik, kommunikativ-faol va sosyopragmatik. O’zing mazmuniga ko’ra umumiy filologik yondashuv janrning adabiy ta'rifiga yaqin. T. V. Shmelev umumiy filologik yondashuv doirasida uchta yo'nalishni ajratadi: semantik talqin bilan leksik; matnning tarkibi lisoniy vositalari to'plami bilan tahlil qilinadigan stilistik; va nutqiy, bo’lib, u M. M. Baxtinning fikriga asosan, nutq janrini so'zning maxsus modeli deb hisoblanadi. Shu tarzda to'plangan ma'lumotlarning umumlashtirilishi uchun T. V. Shmelev nutq janrining "so'rovnomasi" dan foydalanishni taklif qiladi, va bu quyidagi baholash toifalarini o'z ichiga oladi: * janrning kommunikativ maqsadi; * muallif tushunchasi; * qabul qiluvchi tushunchasi; * voqealar mazmuni; 516 Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Special Issue – 2 (2021) / ISSN 2181-1415 * aloqa o'tmishining omili; * aloqa kelajagi omili; • til timsoli/ifodalanishi [ Shmelev 1997: 90]. V. I. Karasik kommunikativ yondashuv asosida janr xususiyatlarini ko'rib chiqishni va nutqni tashkil etishni kommunikatsiya harakati voqealari nuqtai nazaridan baholashni taklif qiladi, ya'ni.nutq hodisasi, kommunikativ soha va to'g'ridan-to'g'ri nutq janrining o'zaro bog'liqligini hisobga olgan holda [Karasik 2006]. Uning tadqiqotida olim quyidagi toifalarni ta'kidlaydi: 1) " aloqa ishtirokchilari (status-rol va situativ-kommunikativ xususiyatlar); 2) aloqa shartlari (qarshilik, aloqa sohasi, xronotop, kommunikativ muhit); 3) aloqa tashkiloti (motivlar, maqsadlar va strategiyalar, bir marta-burilish va a'zolik, muloqotni nazorat qilish va kommunikativ vositalarning o'zgaruvchanligi); 4) aloqa usullari (k