Механизмы национального и международного сотрудничества в реализации гендерной стратегии в Узбекистане

Аннотация

The basis of the article is the achievement of gender equality in society, the establishment of the principle of equality between women and men, the establishment of equal dialogue and social partnership with international organizations. The role, importance and mechanisms of interaction between national and international cooperation in the implementation of the state's gender strategy were also studied. It was analyzed what gender policies could do to the State and society and what results they could have. Consider the importance of intersectional social partnership in achieving gender equality. Keywords: gender equality, gender stereotypes, social partnership, international organizations, policies. Дунёнинг ривожланган мамлакатлари тажрибаси турли ижтимоий-сиёсий гуруҳлар ва синфлар манфаатларини таъминлаш ва муҳофаза қилиш, долзарб иқтисодий, сиёсий вазифаларни ҳал этиш, жамиятда барқарорликни мустаҳкамлаш, демократик ҳуқуқий давлат, фуқаролик жамиятини шакллантиришга кўмаклашиш борасида ижтимоий шериклик алоҳида ўрин тутишини кўрсатмоқда. Давлат органлари ва фуқаролик жамияти институтлари, шунингдек, нодавлат ва нотижорат ташкилотлари ўртасида, жамият ижтимоий- сиёсий ҳаётида секторлараро ўзаро сиёсий маданият асосида ижтимоий шериклик муносабатларининг самарадорлигини ошириш бугунги кундаги долзарб муаммоларни ҳал этиш, шу билан бир қаторда гендер тенглигини таъминлашда ҳам муҳим эканлиги эътиборга лойиқ. Зеро, ижтимоий-сиёсий гуруҳлар, қатламлар, синфлар, гендер жинслари ўртасидаги ижтимоий муносабатларни, мураккаб ва зиддиятли масалаларни ҳал этишда янги ёндошувларни излаб топиш бугунги кундаги долзарб ва муҳим вазифалардан бири ҳисобланади. Дастлаб Ўзбекистон Республикасининг биринчи президенти Ислом Каримовнинг 2010 йил 12 ноябрда Олий Мажлис Сенати ва Қонунчилик Палатасининг қўшма мажлисида баён қилган “Мамлакатимизда демократик ислоҳотларни янада чуқурлаштириш ва фуқаролик жамиятини ривожлантириш Концепцияси”да давлат ҳокимияти органлари ва нодавлат нотижорат ташкилотлари ўртасида ижтимоий шериклик муносабатларини ўрнатиш зарурлигини кўрсатиб ўтди. Ўзбекистон Республикасининг “Ижтимоий шериклик тўғрисида”ги қонуни (25.09.2014й.), Ўзбекистон Республикасининг “Жамоатчилик назорати тўғрисида”ги қонуни (12.04.2018й.), Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2017 йил 7 февралдаги “Ўзбекистон Республикасини янада ривожлантириш бўйича Ҳаракатлар стратегияси тўғрисида”ги ПФ-4947-сонли, 2017 йил 8 сентябрдаги “Ўзбекистон Республикасида Маъмурий ислоҳотлар концепциясини тасдиқлаш тўғрисида”ги ПФ-5185-сонли, 2018 йил 4 майдаги “Мамлакатни демократик янгилаш жараёнида фуқаролик жамияти институтларининг ролини тубдан ошириш чора- тадбирлари тўғрисида”ги ПФ-5430-сонли фармонлари, Ўзбекистон Республикасининг “Хотин-қизлар ва эркаклар учун тенг ҳуқуқ ҳамда имкониятлар кафолатлари тўғрисида”ги (2.09.2019й.) қонуни, Ўзбекистон Секция №2. Сиёсий фанлар / Political sciences / Политические науки 77 Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг (30.03.2020й.) “Норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар ва уларнинг лойиҳаларини гендер-ҳуқуқий экспертизадан ўтказиш тартиби тўғрисидаги низомни тасдиқлаш тўғрисида”ги 192-сонли қарори ва бошқа меъёрий-ҳуқуқий ҳужжатлар ижтимоий шериклик масалаларининг қонуний асосини, механизмини ташкил этади. ХХ аср охири ва ХХI аср бошларида ижтимоий шерикчиликка нисбатан “секторларо ўзаро таъсир” назарияси ҳам вужудга келди. Бу назария тарафдорлари ижтимоий шерикчиликни меҳнат муносабатлари доирасидан ташқарига олиб чиқишди. Унга кўра ижтимоий шериклик субъектлари бўлган давлат, фуқаролик жамияти институтлари ва бизнес вакиллари ижтимоий масалаларни ҳал қилишда ҳамкорлик қилишлари лозим. Мазкур назария тарафдорлари ҳар уч сектор вакилларининг ижтимоий масалаларни ҳал қилишда ўзаро тортишув ва мунозаралар жараёнида консенсусга келиб фаолият юритишларини назарда тутади. Ўзбекистонда ижтимоий шериклик субъектлари ўзаро муносабатларининг янгича шакли вужудга келди. Бу шакл томонларнинг ўзаро рақобатига эмас, ўзаро ёрдам ва ҳамкорлигига асосланади. Тадқиқотчи олим А.Н.Михеевнинг таърифига кўра: “секторлараро шериклик, энг аввало, шерикларнинг мақсадлари, масштаби, мураккаблиги, ҳаракат даражаси, кўлами ва ранг-баранглиги билан ажралиб туради...жамиятнинг барқарор тараққиётига хизмат қилади. Секторлараро ижтимоий шериклик кун тартибини белгилаш ва қабул қилинган қарорларни ҳаётга татбиқ этишга ҳам қаратилади. Улар маҳаллий, миллий ва глобал даражада мавжуд бўлса-да, айрим шериклик, ўз навбатида, бир неча даражани ҳам қамраб олиши мумкин. Пировардида эса секторлараро шериклик ўзига турли хил манфаатдор томонларни жамлайди ва уларга янгидан-янги имкониятларни очиб беришга ёрдам беради” [1, c. 18]. Зеро, жамият ижтимоий субъектлари ўртасида ижтимоий келишувни таъминлаш, ўзаро ижтимоий ҳамжиҳатликка, миллатлараро тотувликка, давлат бошқаруви органлари, безнес тузилмалари ва жамоат ташкилотлари билан муносабатларини мўътадиллаштириш ижтимоий шерикликнинг негизини ташкил этади. Ижтимоий бирдамлик ва секторлараро ижтимоий шер