JISMONIY TАRBIYA VA SPORT JАRАYONLАRIDА MА’NАVIY АXLOQIY TАRBIYANING OʼRNI

Аннотация

The article contains comments on the modern development directions of the state policy on youth, youth health, physical education of students, and spiritual and moral education in the processes of sports rehabilitation. Key words: Spiritual moral education, physical culture, competence, healthy lifestyle, motivation, physical education, sport, spirituality. РОЛЬ ДУХОВНО-НРАВСТВЕННОГО ВОСПИТАНИЯ В ПРОЦЕССАХ ФИЗИЧЕСКОГО ВОСПИТАНИЯ И СПОРТА Аннотация. В статье содержатся комментарии о современных направлениях развития государственной политики в сфере молодежи, здоровье молодежи, физическом воспитании студенческой молодежи, нравственном воспитании в процессах спортивной реабилитации. Ключевые слова: Духовно-нравственное воспитание, физическая культура, компетентность, здоровый образ жизни, мотивация, физическое воспитание, спорт, духовность. Muqaddas Vatanimiz mustaqillikka erishganidan keyin jismoniy madaniyat va sportni rivojlantirish davlat siyosati darajasiga koʼtarilib, ustivor yoʼnalishga aylandi. Oʼzbekistonning jahon sahnasiga chiqishida, uni dunyo tanishida sport asosiy vositalardan biri boʼlib xizmat qilmoqda. Jahon miqyosida oʼtkazilayotgan turli xalqaro musobaqalarda sportchilarimiz erishayotgan muvaffaqiyatlar dunyo xalqlarining nigoxini Oʼzbekistonga qaratayotgani xech kimga sir emas. Oʼzbekiston Respublikasi prezidenti Sh.Mirziyoev tashabbusiga koʼra qabul qilingan “Oʼzbekiston Respublikasini yanada rivojlantirish boʼyicha 2017-2021 – yillarga moʼljallangan Harakatlar strategiyasi toʼgʼrisida” dagi farmonning beshta ustuvor yoʼnalishidan toʼrtinchisi ijtimoiy sohaning rivojlantirilishiga qaratilgan. Unga koʼra aholi va ayniqsa respublikamizdagi yoshlar qatlami bandligini taʼminlash, yoshlarning sogʼlom voyaga yetishishlari hamda sport va jismoniy tarbiya masalalari bilan bogʼliq chora-tadbirlar ham qamrab olingan va ular orasida yoshlarni jimoniy tarbiya va sportga jalb qilish haqidagi dolzarb masalalar alohida taʼkidlab oʼtilgan. 3 41 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2024 VOLUME 3 / ISSUE 7 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ Mazkur qonunda Oʼzbekiston Xukumatining jismoniy tarbiya va sportni rivojlantirish huquqiy – meʼyoriy asoslari Konstitutsiya va halqaro huquq normalariga mos ravishda yaratildi. Bundan tashqari yurtimizda yoshlarga oid siyosatni yanada takomillashtirish va ularni jismoniy tarbiya va sport bilan muntazam shugʼullanishlariga shart-sharoitlar yaratib berish borasida 2017-yil 5-iyul kungi “Yoshlarga oid davlat siyosati samaradorligini oshirish va Oʼzbekiston yoshlar ittifoqi faoliyatini qoʼllab quvvatlash toʼgʼrisida”gi farmoni, 2017-yil 3- iyundagi PQ 3031-sonli “Jismoniy tarbiya va ommaviy sportni yanada rivojlantirish toʼgʼrisida”gi Qarori, Yoshlar maʼnaviyatini yuksaltirish va ularning boʼsh vaqtini mazmunli tashkil etish boʼyicha 5 ta muxim tashabbusni ilgari surdi. Bu tashabbusning ikkinchisi Yoshlarni jismoniy chiniqtirish ularning sport soxasida qobiliyatini namoyon qilishlari uchun shart sharoitlar yaratishga yoʼnaltirilganligi jismoniy tarbiya va sport yoshlar uchun naqadar muxim omil ekanligini yana bir bor isbotlab turibdi. Inson avvalo yetuk intelektual va barkamol shaxs boʼlib shakllanishi uchun u jismoniy jixatdan chiniqqan, sogʼlom, ong va tafakkuri shakllangan maʼnaviy yetuk, dunyoqarashi keng, jamiyat taraqqiyotida faol qatnashadigan, inson xayotida uchraydigan baʼzi noaxloqiy xatti- xarakatlardan xoli (turli xil spirtli ichimliklar va tamaki maxsulotlariga ruju qoʼyish, turli xil giyoxvand moddalar taʼsiriga tushib qolish, psixotrop tabletkalar xamda ayni kunlarda yoshlar orasida ayniqsa , yuqori sinf oʼquvchilarida oz boʼlsada uchrab turayotgan chilim, elektron sigaretalarni istemol qilish, jinoyatchilik va xuquqbuzarliklarni sodir etish kabi va x k) illatlariga nisbatan murosaziz hamda sogʼlom fikr egasi boʼlmogʼi lozim. Pedagog olimlardan O.Musurmonova, M.Ochilov, R.Mavlonova, M.Quronov, M.Inomova, S.Nishonova, Q.Tilashev, U.Mahkamov, N.Ortiqov, J.Hasanboev, S.Hasaniy, S.Rahimov, O.Hasanboeva va boshqalar milliy, maʼnaviy, tarixiy qadriyatlarimizning yoshlar taʼlim va tarbiyasini takomillashtirishdagi oʼrnini belgilab berishda salmoqli hissalarini qoʼshdilar. Berilayotgan bilim qaysi yoʼnalishda boʼlishidan qatʼiy nazar, oʼqituvchi “oltin oʼrtalik”ni topib yondasha olishi kerak. Bu esa oʼqituvchidan qunt bilan ish olib borishni, tinmay oʼqib- izlanishni talab etadi. Аytaylik, yuqori sinf oʼquvchilarini jismoniy tarbiya va sport sogʼlomlashtirish mashgʼulotlarini tabiat qoʼynida tashkil qilinsa, oʼquvchilarni maьnaviy axloqiy tarbiyasiga xam ijobiy taьsir qiladi. Ularda tabiatni goʼzalligi, tabiatni sevish, jonivorlarga mehr bilan munosabatda boʼlish, ayniqsa, tabiat boyliklari, xususan, suv resurslaridan toʼgʼri va ehtiyotlab foydalanish, ichimlik suvini qadrlash kabi tushunchalarni oʼquvchi ongida bir umr muhrlanib qoladigan tarzda singdira olish oʼqituvchidan katta mahorat talab etiladi. Buning uchun qisqa shakldagi