Определение уровня острой и хронической токсичности синергического комбинированного препарата Фенцид премикс, применяемого в химиопрофилактике эймериозного колибактериоза у кур.

Аннотация

Ushbu maqolada tovuqlar eymeriozi va kolibakteriozining aralash kechishini davolovchi hamda ularning oldini olish maqsadida ishlatiladigan fensid premiks preparatining o„tkir va zaharlilik darajasini o„rganishdan olingan ma‟lumotlar keltirilgan. Kalit so‘zlar: Fensid premiks, jo„ja, o„tkir, surunkali, eymerioz, kolibakterioz, koksidiostatik, toksikologiya. Kirish. Respubikamizda tovuqlarning nasldor zotlari xorijiy mamlakatlardan keltirilib to„shamalar ustiga yoki simli katakchalarda bosh sonlari cheklangan joylarda boqilayotgan bir davrda ular orasida invazion kasalliklardan biri bo„lgan eymerioz kolibakterioz bilan birga aralash kechib xo„jaliklarga katta iqtisodiy zarar etkazib kelmoqda, ya‟ni yosh jo„jalarning kasallik tufayli nobud bo„lishi, veterinariya chora-tadbirlari uchun sarflangan harajatlar, yosh jo„jalarning o„smay qolishi, ulardan olinadigan mahsulotlarning sifat ko„rsatkichlarining pasayishi va hokazolar kiradi. Eymerioz qo„zg„atuvchilari katta reproduktiv xususiyatga ega, chunki, bitta E. tenella 2 hafta ichida 2 mln. gacha ko„payib tashqi muhitni zararlash xususiyatiga ega. Bugungi kungacha dunyo miqiyosida hali ham oosistalarga salbiy ta‟sir qiluvchi birorta dezenfektant yaratilgan emas. Ularni faqat +100 0C li qaynoq suv, bug‟ va gaz alangasi bilan zararsizlantirish mumkin. Shuning uchun kasallikka qarshi koksidiostatiklarni qo„llash orqali yuqori samaradorlikka erishiladi. Kolibakterioz kasalligi qo„zg„atuvchilarining 180 dan ziyod serotiplari bo„lib, har bir tovuqxonada ularning serotiplari doimo bir xil bo„lmasdan jo„jalar organizmida o„zgarib turadi. Shuning uchun bu kasallikni davolash maqsadida antibiotiklarning qo„zg„atuvchilariga nisbatan sezgirlik darajalarini aniqlab keyin ishlatish maqsadga muvofiqdir. Respublikamiz hududlarida o„sayotgan dorivor o„simliklardan har xil kasalliklarga qarshi davolash maqsadida ishlatish uchun ko„pgina preparatlar ajratib olinib ko„pchiligi amaliyotga tatbiq qilinayabdi. Shulardan bittasi ferulen preparatidir. U koksidiostatik xususiyatiga egadir. Ferulen asosida tayyorlangan antibiotikli, vitaminli sinergitik aralashma tayyorlab laboratoriya tajribalarida eymerioz va kolibakteriozni birdaniga davolovchi hamda oldini oluvchi Fensid premiks preparatini muvaffaqiyatli sinovdan o„tganligini inobatga olib, uning toksikologik xusuiyatlarini o„rganishni o„z oldimizga maqsad qilib qo„ydik. Material va metodlar Fensid premiks sinergetik aralashmali preparatning o„tkir va surunkali zaharlilik darajasini o„rganish maqsadida “Loman LSL Klassik” zotiga mansub bir kunlik AGROBIOTEXNOLOGIYA VA VETERINARIYA TIBBIYOTI ILMIY JURNALINING MAXSUS SONI 106 "ПЕРСПЕКТИВНЫЕ ЗАДАЧИ РАЗРАБОТКИ И ВНЕДРЕНИЯ ИННОВАЦИОННЫХ ТЕХНОЛОГИЙ В ВЕТЕРИНАРИИ И ЖИВОТНОВОДСТВЕ" международная научно-практическая конференция 14-15 октября jo„jalar tovuqchilik xo„jaligidan olib kelinib kasallikdan xolos toza joyda umumiy gala qilib boqildi. Fensid premiks holidagi sinergetik aralashmali preparatni o„tkir va surunkali zaharlilik darajasini aniqlash maqsadida 15 kunlik jo„jalardan har biridan 6 boshdan qilib 7 ta guruh tuzildi. Jumladan: birinchi guruh jo„jalarining zobiga Fensid premiks preparatidan 3% li karboksimetilselluloza(KMS)ga 550 mg/kg tirik vazniga nisbatan qo„shib 0,5 ml, ikkinchisiga 3% li KMSga 1100mg/kg qo„shib 1,0 ml, uchinchisiga 3% li KMSga qo„shib 1,5ml, to„rtinchisiga 3%li KMSga 2200mg/kg qo„shib 2,0ml beshinchisiga 3% li 2750mg/kg qo„shib undan 2,5 ml va nihoyat oltinchi guruh jo„jalarining zobiga 3% li KMS ga 3300mg/kg nisbatga qo„shib 3,0ml shpris zond bilan yuborildi. Yettinchi qiyosiy nazorat jo„jalar zobiga preparatsiz 3% li KMS dan 6ml jo„natildi va preparatning darajasi Pershin G. N. (1950), Taynter M.L. (1944), Lim (1961) usullarida aniqlandi. Fensid premix sinergitik aralashmali preparatning absolyut, o„rtacha minimal o„ldirish do„zasi quyidagi formulada aniqlandi: ( ) ( ) O„D bu yerda: 50 yig„indi belgisi a va b preparatning miqdor yig„indisi; m va n o„lim hosil qilish tebranishi; 200- doimiy koeffisent. Laboratoriya tajribalaridan olingan raqamlarga asoslangan holda o„tkazish jadvaliga qarab O„D hamda kumulyativ koeffisienti aniqlanadi. K bu yerda: kum O„D - organizmga kiritilgan preparatning o„rtacha o„ldirish dozasi; O„D – o„tkir tajribada preparatning o„rtacha o„ldirish dozasi. 50‟ Natijalar va ularning tahlili.Fensid premiks sinergitik aralashmali preparatning o„tkir va surunkali zaharlilik darajasini aniqlash maqsadida olib borilgan tajriba va kuzatishlar shuni ko„rsatadiki, 550-1100mg/kg tirik vazniga nisbatan olganlarida organizmning zaharlanish alomatlari sezilmasdan O„D –ni tashkil qildi (1-2 guruhlar). Uchinchi, to„rtinchi, beshinchi va 0 oltinchi tajriba guruhlaridagi jo„jalar Fensid premiksning 1650-2200-2750 va 3300 mg/kg tirik vazniga nisbatan 6 ml 3% li KMS ga aralashtirilib 1,5-2,0 – 2,5 va 3,0 ml dan zobiga shpris zond orqali jo„natilganda organizmning zaharlanishi hosil bo„lib guruhda 16,7% o„lim hosil bo„lib bu O„D -ni, to„rtinchida 33,3% o„li