MATERIALNING ICHKI VA TASHQI EXPLUATATSION OMILLARGA QARSHILIGI.

Аннотация

Civil and industrial buildings and structures have certain definitions and concepts regarding their appearance, spatial indicators, tasks and requirements. Below are the relevant definitions and concepts to express this matter in a simple and understandable way. Key words: Building, structure, dimensional elements, engineering structure, structural elements, compliance with the task, technical compliance, exterior, interior, economic convenience, external forces, environmental impact. УСТОЙЧИВОСТЬ МАТЕРИАЛА К ВНУТРЕННИМ И ВНЕШНИМ ФАКТОРАМ ЭКСПЛУАТАЦИИ. Аннотация. Гражданские и промышленные здания и сооружения имеют определенные определения и понятия относительно их внешнего вида, пространственных показателей, задач и требований. Ниже приведены соответствующие определения и понятия, позволяющие выразить этот вопрос простым и понятным способом. Ключевые слова: Здание, конструкция, габаритные элементы, инженерная конструкция, конструктивные элементы, соответствие заданию, техническое соответствие, экстерьер, интерьер, экономическое удобство, внешние силы, воздействие на окружающую среду. BINO - kishilarning biror ish faoliyatiga mo'ljallangan va moslashtirilgan, ichki fazoga- bo'shliqqa ega bo'lgan yer usti inshooti. 430 NEW RENAISSANCE 2024 JULY INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE VOLUME 1 | ISSUE 5 INSHOOT - jamiyatning moddiy hamda ma'naviy ehtiyojlarini qondirish uchun kishilar tomonidan bunyod etilgan barcha qurilmalar. MUHANDISLIK INSHOOTLARI - amaliy ish faoliyatida foydalaniladigan, binolarga aloqasi bo'lmagan inshootlar: to'g'onlar, ko'priklar, televizion minora, tunellar, metropoliten, turli mahsulotlarni saqlaydigan katta hajmdagi idishlar va boshq. BINOLARNING TUZILISHI Binolar quyidagi qismlardan tashkil topishi mumkin: Hajmiy elementlar, ya'ni bino hajmining yirik qismlari (alohida xonalar, sanitariya kabinalari va h.k.). Konstruktiv elementlar, ya'ni bino tuzilishini belgilovchi asosiy qismlar (poydevorlar, devorlar, to'sinlar, qavatlararo yopmalar, yopmalar, tomlar va boshq.). Qurilish ashyolari, ya'ni konstruktiv elementni tashkil etuvchi, nisbatan kichik qismlar (g'isht, beton, oyna, po'lat, armatura va boshq.). BINOLARGA QO’YILADIGAN ASOSIY TALABLAR Binolar quyidagi ko'rsatkichlarga binoan bir-biridan farq qiladilar: Vazifasiga muvofiqligi, ya'ni bino qaysi jarayon (maqsad)ga mo'ljallangan bo'lsa, u shu jarayon talabiga to'liq javob berishi kerak (yashash uchun, mehnat qilish uchun qulay, dam olishga moslashgan va h.k.). Texnik tomondan muvofiqligi, ya'ni bino kishilarni tashqi ta'sirlar (past yoki yuqori harorat, yog'ingarchilik, shamol va h.k.) dan to'la asrashi, mustahkam va ustivor bo'lishi, ekspluatatsiya sifatlarini uzoq vaqtgacha saqlashi lozim. Bino ko'rinishi me'morchilik va badiiylik talablariga mos holda tanlanishi, uning tashqi (ekster’er) va ichki (inter’er) ko'rinishi chiroyli, shinam, atrof-muhit bilan uyg'unlashgan bo'lishi kerak. Iqtisodiy jihatdan qulayligi, ya'ni bino va inshoot qurilishida mehnat sarfini kamaytirish, qurilish ashyolarini va vaqtni tejash ko'zda tutiladi. BINOLARGA TA’SIR QILADIGAN TASHQI TA'SIRLAR Yuqorida ta'riflangan bino konstruksiyalariga bir necha xil tashqi va ichki kuchlar ta'sir etadi, ularning ta'riflari quyidagilardan iborat: Tashqi kuchlar - bino elementlari (qismlari)ning xususiy og'irligi, shamolning ta'sir kuchi (muvaqqat yuklar), zilzila, uskunalarning tasodifiy buzilishi natijasidagi ta'sirlar va boshq; Atrof-muhit ta'siri - tashqi harorat (konstruksiya chiziqli o'lchamlarining o'zgarishiga olib keladi), atmosfera va tuproq namligi ta'siri (qurilish ashyolarining xususiyatlarini o’zgarishiga olib 431 NEW RENAISSANCE 2024 JULY INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE VOLUME 1 | ISSUE 5 keladi), havo oqimi yo'nalishining ta'siri (xona ichidagi mikroiqlimning o'zgarishiga olib keladi), quyosh nuri energiyasining ta'siri (qurilish ashyosi fizik-texnik xususiyatlarining o'zgarishiga olib keladi), havo tarkibidagi agressiv kimyoviy birikmalaming ta'siri (konstruksiyaning yemirilishiga va buzilishiga olib keladi), biologik ta'sir (mikroorganizmlar va qurt-qumursqalar konstruksiyani yemiradi), bino ichidagi yoki tashqarisidagi shovqin ta'siridan xonadagi normal akustik rejimning buzilishi. Inshoot va binolarga ta'sir etadigan yuklar Inshoot va binolarga ta'sir etadigan yuklar kelib chiqish sababiga ko'ra asosan ikki guruhga bo' linadi. 1.Tabiiy yuklar. 2.Sun'iy yuklar. Tabiiy yuklamalar o'zgaruvchan atrof-muhitga bog'liq bo'lib, uchga bo'linadi: 1.Meteorologik. 2.Gravitatsion. 3.Zilzilaviy. Yuklar ta'siriga qarab quyidagicha bo'lishi mumkin: - doimiy va vaqtincha; doimiy-tabiiy (binoning asosiy qismlarining vazni); Yerning bosimi. Vaqtincha yuklar uzoq muddatli, qisqa muddatli va o'ziga xos yuklarga bo'linadi: -uzoq muddatli yuklar: binoning ichidagi texnik jihozlar; -qisqa muddatli yuklamalar: odamlar vazni, saqlanadigan yuk, harakatdagi ---transport, qor va muz bilan qoplanish, shamol kuchi; -o'ziga xos yuklar: yer struktu