Определение морфофизиологических, тинкториальных, культуральных, биохимических и патогенетических особенностей инфекционно-некротического гепатита.

Аннотация

Clostridium, the causative agent of sheep injectable necrotic hepatitis. A new strict anaerobic, motile, thick, polymeric rod-shaped microbe. Forms spores in the external environment and under adverse conditions. Does not vegetate in normal nutrient media. In the Kitt- Tarottsi medium, petroleum jelly forms a turbidity and few gas bubbles appear. Slowly melts the milk and dissolves the gelatin. Releases strong poison. Guinea pigs die in 12-36 hours if infected. At the site of injection, the connective tissue and adjacent muscles develop a yellowish or pale pink swelling. Muscles are pale, internal organs are unchanged. Калит сўзлар: Инфекцион некротик гепатит, қўй, Китт-Тароции, қўзғатувчи, Сl.Novyi, патологик намуна, анаэроб, спора, клостридиоз, денгиз чўчқачаси. Kириш: Республикамизнинг қоракўлчилик хўжаликлари, фермерлар ва фуқараларнинг шаҳсий хўжаликлардаги қўйлар учун ўта хавфли юқумли касалликлардан ҳисобланган инфекцион некротик гепатит касаллигининг олдини олиш долзарб муаммо бўлиб қолмоқда. Ушбу касаллик географик минтақа ва иқлимдан қатьий назар дунёнинг қўйчилиги ривожланган барча мамлакатларида тарқалган. Бу касалликнинг ҳозирги вақтда айрим ҳолларда қўйлар орасида учраб туриши муаммо жиддийлашишига сабаб бўлмоқда. Қўйларнинг инфекцион некротик гепатит касаллигидан келадиган асосий иқтисодий зарар касал қўйларнинг нобуд бўлиши, мажбурий сўйилган қўйларнинг гўшти истеьмолга яроқсизлиги сабабли уларни ёқиб юборишга ёқилғи сарфланиши ва ушбу касалликка қарши ўтказиладиган олдини олиш тадбирларига кетадиган ҳаражатларни ўз ичига олади. Қўйларнинг инфекцион некротик гепатит касаллигини даволаш ишлари ҳамма вақт ҳам кутилган натижани бермайди, чунки бу касаллик оқибатида ҳайвонлар қисқа вақт ичида нобуд бўлади. Инфекцион некротик гепатит касаллигига қарши курашишда касалликнинг олдини олиш тадбирлари муҳим ва асосий ўрин эгаллайди. Шунинг учун ушбу касалликка қарши самарали чора-тадбирлар яратишда, аввало, унинг эпизоотик ҳолатини ўрганиш, 159 28-iyun 2024-yil. Veterinariya sohasidagi dolzarb muammolar yechimi yosh tadqiqotchilar talqinida | TO‘PLAM – 1/24 ташҳис қўйиш, олдини олиш усулларини ўзлаштириш ва инфекцион некротик гепатит касаллигидан қўзғатувчиларнинг маҳаллий штаммларини ажратиш, уларнинг культурал- морфологик ва биологик хусусиятларини ўрганиш, келажакда «Қўйларнинг инфекцион некротик гепатит касаллигига, қарши вакцина» яратиш долзарб муаммолардан ҳисобланади. Тадқиқот материаллари ва услублари. Қўйларнинг Инфекцион некротик гепатит касаллигига эпизоотик ҳолатини ўрганиш учун, авволо, Самарқанд вилояти Пайариқ, Иштихон, Жомбой ва Нуробод туманларида, Қашқадарё вилоятининг Қарши, Шахрисабз, Китоб туманларининг бир қатор хўжаликларига ҳизмат сафарлари уюштирилиб, жойларда фаолият кўрсатаётган ветеринария мутахассислари билан ҳамкорликда касаллик ҳақида маьлумотлар тўпланди ва ушбу ҳудудларда 1200 бошдан ортиқ қўй ва қўзилар клиник текширилди. Текширишлар натижасида қўйларнинг инфекцион некротик гепатит касаллиги баьзи жойларда тез-тез учраб туриши аниқланди ва ушбу касаллик бўйича эпизоотик ҳолат йилдан-йилга мураккаблашиб бораётгани маьлум бўлди. Инфекцион некротик гепатит касаллиги қўзғатувчиларнинг маҳаллий штаммларини ажратиш, уларнинг культурал-морфологик ва биологик ҳусусиятларини ўрганиш ишлари Самарқанд вилоятининг қатор ҳўжаликларида олиб борилди. Бунда 700 бошдан зиёд қўй клиник кўрикдан ўтказилди. Касаллик қўзғатувчисини ажратиш мақсадида нобуд бўлган қўйлардан патологик материаллар олинди. Олинган патологик материаллардан асептика қоидаларига риоя қилинган ҳолда буюм ойначаларига босма суртмалаб тайёрланиб, Грам усулида бўялди ва бактериологик текширилди. Бунинг учун материалнинг юзаси қиздирилган скалпел билан куйдирилиб, ўша жойига Пастер пипеткаси санчилиб стерил ҳолда суюқлик олинди ва ёниб турган спиртовка устида Китт-Тароцци озуқа муҳитининг тубига экилди. Озуқа муҳити 37°С ҳароратли термостатга қўйилди. Озуқа муҳитида касаллик қўзғатувчисининг бор-йўқлиги озуқа муҳитининг тиниқлиги ўзгариши, газ пуфакчалари пайдо бўлишига қараб аниқланди. Сўнгра улардан суртмалар тайёрланиб, Грам усулида бўялди ва микроскопия қилинди. Патологик материал олишнинг иложи бўлмаган ҳолларда лабораторияда бактериологик текширишлар ўтказиш учун ушбу ҳўжаликларнинг қўйлар боқиладиган яйлов ва далаларидан 500 дан ортиқ намуна (озуқа, тупроқ, сув ва гўнг) олинди. Шу билан бирга, касалланиб ўлган қўй билан ёнма-ён сақланган, боқилган қўйлардан 100 дан ортиқ қон намунаси олиниб, лабораторияда қўзғатувчини ажратиш ишлари амалга оширилди. Нобуд бўлган қўй билан ёнма-ён сақланган қўйлардан олинган қон ва сув намуналари тўғридан-тўғри Китт-Тароцци озуқа муҳитларига экилиб, термостатга 37°С га қўйилди. Қўйларга бериладиган озуқа эса аввал яхшилаб майдаланди, сўнг илиқ физиологик эритмада ивитилиб, 4 қават докадан сиздирилди. Сиздирилган суюқлик дақиқасига 3000 айланиш тезликда 10-15 дақиқа центрифуга қилинди. Суюқликнинг юқори қисми сўриб олинди ва Китт-Тароцци озуқа муҳитига экилди. Муҳит 37°С га термо