Определение иммуногенности экспериментальной серии местной моновалентной вакцины ГОА против брадзоита овец на морских свинках

Аннотация

Мақолада Қашқадарё вилоятининг Ғузор, Муборак, Чироқчи туманлари, Самарқанд вилоятининг Нарпай ва Жиззах вилоятининг Ш.Рашидов номли ва Фориш туманларидаги аҳолининг шахсий хўжаликларидаги брадзот билан касалланиб ўлган ёки мажбурий сўйилган қўйларнинг ички аъзоларидан олинган патологик намуналардан ажратиб олинган касаллик қўзғатувчиси Cl.Oedеmatiens штаммининг культурал - морфологик, тинкториал, биокимёвий, биологик хусусиятларини ўрганиш асосида у идентификация қилинганлиги тўғрисидаги маълумотлар ёритилган. Шунингдек, Cl.Oedеmatiens штаммидан тайёрланган брадзотга қарши моновалент ГОА вакцина тажриба сериясининг иммуногенлигини лаборатория шароитида денгиз чўчқачаларида ўрганиш натижалари баён этилган. Аннотация. В статье изложены исследования по идентификации возбудителя Cl.Oedеmatiens на основе изучения культурално-морфологических, биохимических, биологических, тинкториальных свойств патологических образцов внутренних органов овец, павших и вынужденно убитых в личных подсобных хозяйствах Гузарского, Мубарекского, Чиракчинского районов Кашкадарьинской, Нарпайского района Самаркандской и Ш.Рашидова и Фаришского районов Джизакской областей. Также представлены результаты определения иммуногенности экспериментальной серии моновалентной ГОА вакцины против брадзота овец, приготовленных из местного штамма Cl. Oedematiens в опытах на морских свинках. Annotation. The article outlines research on the identification of the pathogen Cl.Oedеmatiens based on the study of the cultural-morphological, biochemical, biological, tinctorial properties of pathological samples of the internal organs of sheep that died and were forced to kill in private farms of Guzar, Mubarek, Chirakchi districts of Kashkadarya, Narpay district of Samarkand and Sh Rashidov and Farish districts of Jizzakh regions. Also presented are the results of determining the immunogenicity of an experimental series of monovalent GOA vaccine against sheep bradsote, prepared from the local strain Cl. Oedematiens in experiments on guinea pigs. Калит сўзлар: касаллик, брадзот, қўзғатувчи, Cl.Oedеmatiens Китт-Тароцци, штамм, ЛД ўлдирувчи доза, анаэроб, тажриба, спора, патологик намуна. 50 Мавзунинг долзарблиги. Кейинги йилларда қоракўлчиликни жадал ривожлантириш, соғлом зотли қўй-қўзилар олиш ҳамда уларнинг маҳсулдорлигини ошириш учун қўйларни зоогигиеник меъёрлар даражасида шарт-шароит яратиш ва тўла қонли озуқалар билан парвариш қилишдан ташқари турли касалликлардан ҳимоя этиш долзарб муаммолардан бири хисобланади. Қўйлар анаэроб Республикамизнинг қоракўлчилик билан шуғулланувчи хўжаликлари ва аҳолининг шахсий қарамоғидаги қўйлар орасида инфекцион брадзот касаллигини учраб туриши соҳанинг ривожланишида жиддий тўсиқ бўлмоқда. Брадзот касаллиги дунёнинг қўйчилик ривожланган барча мамлакатларида кенг тарқалган бўлиб, у билан насли ва ёшидан қатъий назар, кам ҳаракат қилувчи ва юқори семизликдаги қўйлар касалланади. Касаллик йилнинг барча фаслларида, айниқса кўпроқ куз, қиш ва бахор ойларида кузатилади. Брадзот касаллигини пайдо бўлишига кўмаклашувчи омилларидан 178 28-iyun 2024-yil. Veterinariya sohasidagi dolzarb muammolar yechimi yosh tadqiqotchilar talqinida | TO‘PLAM – 1/24 бири - бу қўйларни қиш ва эрта баҳорда қировли ва шудрингли яйловда боқиш, уларнинг турли гельминтозлар билан касалланиши, оқсил, витамин ва минерал моддаларнинг етишмаслиги натижасида организм резистентлигининг пасайиши ҳисобланади. Касаллик асосан яшин тезлигида ва ўта ўткир шаклларда кечиб, касалланган қўйлар организмида қўзғатувчи ўзидан кучли токсин ажратади ва заҳарланиш оқибатида ҳайвон жуда қисқа вақт ичида (20-30 дақиқа, баъзан 2-8 соат давомида) нобуд бўлади. Брадзот касаллигидан келадиган иқтисодий зарар жуда катта бўлиб, сурувларда 30-35% қўйларни касалланиши ва 90-100% гача нобуд бўлиши кузатилади. Касалликдан ўлган ёки мажбурий сўйилган қўйлар гўштининг истеъмолга яроқсизлиги сабабли уларни ёқиб йўқотилиши, ва профилактик чора- тадбирлар учун кетган харажатлар иқтисодий зарарнинг асосини ташкил этади. Брадзот касаллиги қўзғатувчиси Cl.Oedеmatiens харакатчан анаэроб бактерия бўлиб, ўлган ҳайвон организмида спора ҳосил қилади. Қўзғатувчи споралари ҳайвон организмига озуқа, сув, тупроқ орқали киради. Қўзғатувчи споралари ташқи таъсирларга ўта чидамли бўлганлиги сабабли, табиатда касаллик тупроқ ўчоқлари сифатида доимий сақланиб қолади ва уларни йўқотишни иложи қарийб бўлмайди. Брадзот касаллигига қарши курашишда самарали тадбирларни ишлаб чиқиш учун аввало унинг эпизоотологиясини ўрганиш, ишончли диагноз қўйиш ва олдини олиш усулларини такомиллаштириш талаб этилади. Шу сабабли брадзот касаллиги бўйича носоғлом хўжаликлардан келтирилган намуналардан касаллик қўзғатувчилари штаммларини ажратиш, уларнинг культурал-морфологик ва биологик хусусиятларини ўрганиш муҳим аҳамиятга эга. Тадқиқот материаллари ва услублари. Қашқадарё вилоятининг Ғузор, Муборак, Чироқчи, Самарқанд вилоятининг Нарпай ва Жиззах вилоятининг Ш.Рашидов номли ва Фориш туманларидаги аҳолининг шахсий хўжаликларид