История белбогской борьбы

Аннотация

Калит сўзлар: Kurash - bu jang san'atlarining xavfsiz va sodda turidir, Kurash chunki u har qanday og'riqli, zarba va bo'g'ilish usullarini Belbogʻli kurash taqiqlaydi, kamar ostida joylashgan. Shunga qaramay, janglar Yunonrum kurashi juda dinamik va ajoyib ko'rinishga ega. Kurash ko'p asrlik falsafa Erkin kurash Dzyudo va raqibga hurmat va insonparvarlik, halollik va oxirigacha bora Sambo olish kabi qadriyatlarni o'zida mujassam etgan. Ushbu jang "Umidnihollari" san'ati eng yosh xalqaro sport turlaridan biri bo'lib, butun "Barkamolavlod" dunyoda ommalashib bormoqda. Kurashda belgilangan qoidaga "Universiada" muvofiq ikki sportchining yakkama-yakka olishadi. Kurashish sanʼati koʻp xalqlarda qadim zamonlardan buyon maʼlum. Ayniqsa Yunonistonda keng tarqalib, qadimgi olimpiada musobaqalaridan doimiy oʻrin olib kelgan. 1 Senior Lecturer, Andijan State University, Faculty of Physical Culture, Department of "Interfaculty Physical Culture and Sports", Andijan, Uzbekistan E-mail: isakov@umail.uz Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Special Issue – 2 (2021) / ISSN 2181-1415 История белбогской борьбы АННОТАЦИЯ Ключевые слова: Борьба - безопасный и простой вид боевого искусства, Борьба так как запрещает любые болевые, удушающие и Борьба на поясах удушающие приемы, бой под поясом. Тем не менее, бои Греческая борьба очень динамичные и выглядят отлично. Эта борьба Вольная борьба Дзюдо воплотила многовековую философию и такие ценности, как Самбо уважение к противнику и человечность, честность и «Умид нихоллари» способности. Это боевое искусство является одним из самых «Баркамол авлод» молодых международных видов спорта и набирает «Универсиада». популярность во всем мире. По правилам, установленным в борьбе, два спортсмена сражаются один за другим. Искусство борьбы было известно многим народам с древних времен. Широко распространенный, особенно в Греции, он был регулярным элементом древних Олимпийских игр. Kurash - bu jang san'atlarining xavfsiz va sodda turidir, chunki u har qanday og'riqli, zarba va bo'g'ilish usullarini taqiqlaydi, kamar ostida joylashgan. Shunga qaramay, janglar juda dinamik va ajoyib ko'rinishga ega. Kurash ko'p asrlik falsafa va raqibga hurmat va insonparvarlik, halollik va oxirigacha bora olish kabi qadriyatlarni o'zida mujassam etgan. Ushbu jang san'ati eng yosh xalqaro sport turlaridan biri bo'lib, butun dunyoda ommalashib bormoqda. Chet elda ular kurash haqida rasman 1992 yilda Kanadada bo'lib o'tgan dzyudo bo'yicha jahon chempionatida bilib oldilar. Bu erda o'zbek polvonlar kurash bo'yicha ko'rgazmali chiqishlarni namoyish etishdi. Keyin bunday chiqishlar Yaponiyada, Hindistonda, Buyuk Britaniyada, hatto kichik Monakoda ham kurash musobaqalarida bo'lib o'tdi. Milliy Kurashning xilma-xil koʻrinishlari Gretsiya, Italiya, Yaponiya, Turkiya, Eron, Afgʻoniston, Rossiya, Oʻzbekiston, Gruziya, Armaniston, Ozarbayjon, Qozogʻiston va boshqa mamlakatlarda mavjud. Zamonaviy sport Kurashining asosiy qoidalari XVIII asr oxiri - XIX asr boshlarida Yevropaning bir necha mamlakatlarida ishlab chiqildi. 1912-yil Xalqaro havaskorlar Kurash federatsiyasi (FILA) tuzildi (hozir unga 144 mamlakat, Oʻzbekiston 1993-yildan aʼzo). Xalqaro maydonda sport Kurashining yunonrum kurashi, erkin kurash, dzyudo, sambo va boshqa turlari keng tarqalgan. Keyingi yillarda oʻzbek kurashi ham alohida Kurash turi sifatida dunyo miqyosida tan olina boshlandi. Kurash insonni kuchli, epchil, chidamli va irodali qilib tarbiyalash vositalaridan biri hisoblanadi. Shifokorlar nazorati ostida 12 yoshdan Kurash bilan shugullanishga ruxsat etiladi. Kurash azaldan oʻzbek turmush tarzining uzviy qismi boʻlganligini arxeologik topilmalar, tarixiy qoʻlyozmalar tasdiqlaydi. Qadimgi Baqtriya (Oʻzbekiston janubi) hududidan topilgan jez davriga oid silindrsimon sopol idishda ikki polvon va ulardan biri ikkinchisini chalayotgani tasvirlangan. Shu davrga mansub boshqa arxeologik topilmada esa polvonlarning Kurash usullarini namoyish qilayotgani aks ettirilgan. Bu noyob topilmalar miloddan 1,5 ming yil ilgari ham Kurash ajdodlarimiz turmush tarzining bir qismi boʻlganidan dalolat beradi. Yunon yozuvchisi Klavdiy Elian (II-III asr) va boshqa tarixiy shaxslarning yozishicha, shu hududda umr kechirgan sak qabilasi qizlari oʻzlariga kuyovni yigitlar bilan Kurashib tanlaganlar. Keyinchalik qizlar kuyovni shart koʻyish yoʻli bilan aniqlashgan va bu shartda Kurash musobaqasi boʻlgan. Bunga oʻzbek xalq qahramonlik dostoni -„Alpomish“dagi 261 Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Special Issue – 2 (2021) / ISSN 2181-1415 Barchin shartlarini misol qilib koʻrsatish mumkin. Ulardan biri ikki Kurashuvchining biri oʻz raqibining belbogʻidan ushlab oʻziga tortadi, shu bilan birga oʻz raqibidan qutulishning chorasini qiladi…“. Bu taʼrif zamonaviy Kurash qoidalariga yaqindir. Shuningdek, Mahmud Koshgʻariyning „Devonu lugʻotit turk“, Alisher Navoiyning „Hamsa“, „Holoti Pahlavon Muhammad“, Zayniddin Vosif