ERTANGI MUDDATDA HAMDA TAKRORIY MUDDATDA YAPON KARAMINI YETISHTIRISH UCHUN ISTIQBOLLI NAVLARINI TANLASH

Аннотация

This article provides information on the selection of promising varieties for the cultivation of Japanese cabbage in the future period and in the recurring period. Key words: Japanese cabbage, morphological, Root shape, seed production, vegetable growers, planting schemes, feed area, number of plants per hectare. ОТБОР ПЕРСПЕКТИВНЫХ СОРТОВ ДЛЯ ВЫРАЩИВАНИЯ КАПУСТЫ ЯПОНСКОЙ В БЛИЖАЙШИЙ И ПОВТОРНЫЙ ПЕРИОД. Аннотация. В статье представлена информация по выбору перспективных сортов для выращивания капусты японской в будущий период и в повторяющийся период. Ключевые слова: Капуста японская, морфология, форма корня, семенная продуктивность, овощеводы, схемы посадки, кормовая площадь, количество растений на гектар. So‘nggi 15 yil ichida mahalliy olimlar Xitoy va Pekin karamlariga katta e'tibor byerishdi, yapon karami esa yaqinda o‘rganila boshlandi. Uning mamlakatimizda urugʻchiligi va turli biologik faol moddalar tarkibiga koʻra seleksiyada qoʻllanilishi haqida adabiyotlarda deyarli yoʻq. Qora tuproq bo‘lmagan mintaqada yapon karamini etishtirish texnologiyasi yo‘q. Shu bilan birga, ushbu mintaqada yetishtiriladigan karam turlarining xilma-xilligi 90% dan ortiq oq karam. Yaponiyalik sabzavot yetishtiruvchilarning fikriga ko‘ra, oq karamni etishtirish foydasiz, chunki. u uzoq vegetatsiya davriga ega. Ular yangi sabzavot o‘simliklarini sotish uchun vegetatsiya davrida bir necha marta yig‘ib olinadigan karam turlarini afzal ko‘radilar. Yapon karami aynan shunday sabzavot o‘simliklariga turiga kiradi. Yapon karami Respublikamizning shimoliy mintaqasi uchun alohida qiziqish uyg‘otadi, chunki aholi eng zich joylashgan va atrof- muhitga ob-havo sharoyiti bu yerda noqulay tuproq va iqlim sharoiti tufayli mahalliy sabzavot turlarini yetishtrishdaham sabzavotlardan past hosil olinadi. Bu yerda boy ozuqaviy va shifobaxsh xossalarini yerta yetishtirish, yuqori hosildorlik va yetishtirish qulayligi bilan uyg‘unlashtirib sabzavot ekinlarini yetishtirish zarur. Shunday qilib, yapon karamining yuqoridagi barcha xususiyatlari uni mamlakatimizda intraduksiyasini joriy etish va undan keyin foydalanish maqsadga muvofiq degan xulosaga kelishimizga imkon byeradi. 1 69 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2024 VOLUME 3 / ISSUE 7 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ Gektardagi o‘simliklar soni, № Ekish sxemalari, sm Ozuqa maydoni, m2 gа/ming dona 1. 70х20 sm 0,14 m2 53,6 2. 70х25 sm 0,21 m2 35,7 3. 70х30 sm 0,28 m2 26,77 Bunday kimyoviy moddalar ontogenezning turli bosqichlarida o‘simliklar urug‘lariga ishlov byerishda ishlatiladi. Bugungi kunda biz tadqiqotchilar oldida turgan muhim vazifa ekish oldidan urug‘larga fiziologik faol birikmalar bilan ishlov byerish usullarini optimallashtirish va ekologik xavfsizligini ta’minlashdir. (Yapon karamining morfologik xususiyatlari va o‘sish sharoitlariga qo‘yiladigan talablar hamda fenologik kuztuvlar natijalari) Morfologik xususiyatlarga ko‘ra, yapon karami Sharqiy Osiyo karamining boshqa turlariga o‘xshamaydi. O‘simlik yillik yoki ikki yillik bo‘lib, ko‘plab apikal kurtaklarning uyg‘onishi (8-15 dan 30 gacha) tufayli katta barg hosil qiladi. Bu xususiyat tufayli yapon karami kesilganidan keyin yana o‘sishi mumkin. Yaponiyada yangi hosilni kesishdan keyin 50 kun ichida olish mumkin. Barglarning ko‘rinishi juda bezaklidir, o‘rtacha kattalikdagi. Barglari 5-8 ekvivalent kurtaklardan rivojlanadi, o‘rtacha petiolat, lira-pinnatsimon bo‘laklardan iborat.3 bo‘lakli, tor va o‘rta kenglikdagi, yashil, kamdan-kam hollarda to‘q yashil, o‘smagan, qirrasi keskin qo‘pol tishli shaklda bo‘ladi. Ko‘p kurtaklar, ehtimol, mutatsiya natijasida paydo bo‘lgan va yapon karami va tegishli shakllar o‘rtasida keskin morfologik farqni keltirib chiqaradi. Yapon karami ildiz hosilini shakllantirishga moyil. Ildiz shakli konussimon, ancha katta (uzunligi 8-12 sm, diametri 5-7 sm), oq rangli, nozik tuzilishga ega, ta'mi shvedga o‘xshaydi. Yapon karami ikki shaklda ifodalanadi: mibuna - uzun lansolat barglari bilan ajralib turadi va mizuna - pinnate kesilgan barglar, bu shakl ildiz hosilini shakllantirishga moyil. (Turli ekish sxemalarining ertangi muddatda hamda takroriy muddatda yapon karami xosildorligiga ta’siri) Takroriy muddatlarda “Yapon karamini” yetishtirishda 4 ta nav ekish uchun tanlab olindi va ekish muddatlari va ekish sxemalari belgilab olindi 1-nav “Mizuna red” 2-nav “Izomurudniy uzor” 1-nav “Mizuna” 1-nav “Solnichniy tokio smes” Ekish muddatlari 5-sentabr,10-sentabr va 20-sentabr qilib belgilandi va ekish sxemalari 70x20 70x25 70x30 Yuqorida aytilganlarga asoslanib, yapon karamining sovuqqa chidamliligi vа oddiyligi tufayli uni Toshkent viloyati sharoitida (ham himoyalangan, ham ochiq joylarda) muvaffaqiyatli yetishtirish mumkin deb taxmin qilish mumkin. Barcha navlarning sovuqqa chidamliligi darajasi 1 70 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2024 VOLUME 3 / ISSUE 7 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ ko‘chatlarning turiga, naviga vа yoshig