Значение этапов анализа лингвистической экспертизы

Аннотация

Калит сўзлар: Sud-ekspertiza sohasida turli anonim xatlar va ularning Anonim xatlar muallifini aniqlash masalasi dolzarb ahamiyat kasb etadi. Bu Lingvistik ekspertiza jarayon mas’uliyat va bilim, malakalarni talab etadi. Lingvist- Lingvistik ekspertiza ekspert qo‘lyozma matnning barcha elementlarini nazardan bosqichlari Qo‘lyozma matnlar qoldirmay sinchiklab o‘rganishi, to‘plangan ma’lumotlar asosida Matn avtorizatsiyasi umumiy xulosalar bera olishi zarur. Bu xulosalar esa bevosita Harflar dinamikasi matn muallifi haqidagi taxminlarni oydinlashtirishga yordam Yozuv xususiyatlari. bera olishi kerak. Maqolada anonim xatlar ekspertizasini qanday o‘tkazish lozim va bunda nimalaraga e’tibor qaratish kerak degan savollarga javob beriladi. Yozma matnlar ekspertizasini 4 asosiy bosqichga ajratish taklif etiladi, ulardan dastlabki ikki bosqichda e’tibor berish kerak bo‘lgan jihatlar tahlil etiladi. 1 The teacher of Tashkent State University of Uzbek Language and Literature named after Alisher Navoi, Tashkent, Uzbekistan E-mail: musulmonova@mail.ru Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Special Issue – 1 (2021) / ISSN 2181-1415 Значение этапов анализа лингвистической экспертизы АННОТАЦИЯ Ключевые слова: В области криминалистики большое значение имеет Анонимные письма выдача различных анонимных писем и установление их Лингвистическая автора. Этот процесс требует ответственности, знаний и экспертиза навыков. Лингвист-эксперт должен внимательно изучить Этапы лингвистической экспертизы все элементы рукописи без учета всех элементов и уметь Рукописи делать общие выводы на основе собранных данных. Эти Авторизация текста выводы должны помочь прояснить предположения Динамика письма непосредственно об авторе текста. В статье даны ответы на Особенности письма вопросы, как проводить анонимную проверку электронной почты и на что обращать внимание. Предлагается разделить экспертизу письменных текстов на 4 основных этапа, из которых на первых двух этапах будут проанализированы аспекты, которые необходимо учитывать. Yozma ko‘rinishdagi matnlarning axborot maydoni juda katta va xilma-xil. So‘nggi yillarda qo‘lyozma matnlar qatoriga e-mail orqali yozilgan xatlar, turli murojaatlar, sms yozishmalar ham qo‘shildi. Bu esa , o‘z navbatida, tahlilning yangicha usullari, sinchkovlikni talab etadigan jarayonga aylandi. Yozma matnlar mohiyatida bir-birini taqazo etuvchi elementlar uchraydi. Ekspert ana shu elementlarni sinchiklab kuzatishi, harakat dinamikasini tahlil etishi va umumlashtirishi lozim. O‘zbek yozma matnlarini lingvistik ekspertizadan o‘tkazishda etnik xoslik, mentalitet kabi jihatlar yaqqol bo‘rtib turadi. Boisi turli vulgar elementlari, evfemik vositalar o‘zbek yozma matnlarida baho darajasi jihatdan bir-biridan farq qiladi. Ayrim vulgar elementlarning ijtimoiy xavflilik darajasi yuqori bo‘lsa, ayrimlarida esa muallifning jismoniy, emotsional va ahloqiy sifatlaridan kelib chiqqan holda qo‘llaniladi va bu ijtimoiy xavfli deb baholanmaydi.2 Bu esa sud-ekspertizasining bir tarmog‘i sifatida amal qiladigan jarayon. Turli reklama matnlari, shiorlar, logotiplar, anonim maktublar mohiyatida ma’lumot tashish funksiyasi yotadi. Bugungi jadal axborot olamida esa matnning turli elementlarini tahlil qilish orqali muallif avtorizatsiyasini aniqlash muammosi tobora ortib bormoqda. Maktub faqat vosita emas aloqa, shuningdek, jinoiy ahamiyatga ega bo‘lgan ma'lumotlarni uzatish vositasi.Hujjatni o‘rganish uchun unga aloqador shaxslar to‘g‘risida eng to‘liq va ishonchli ma'lumotlar uning yaratilishi, kompleks yondashuvdan foydalanish zarur. Qo‘lda yozilgan hujjat, shaxs haqida ma'lumot tashuvchisi sifatida, ikkita elementning to‘plamidir: qo‘l yozuvi va yozuv. Yozma nutq hujjat muallifining fikrlari ifoda etish uchun ishlatiladigan lingvistik vositalar majmuini ifodalaydi. Yozma matnlar ekspertizasida, ayniqsa, qo‘lyozma matnlarda har bir element alohida rol o‘ynaydi. Bu jarayonda nafaqat lingvistik bilimlarni amaliyotga tabiq etish lozim, balki yozuv quroli va shart-sharoiti kabi maslalarga oydinlik kiritish uchun fizika yoki kimyoga oid bilimlarni ham jamlash maqsadga muvofiq bo‘ladi. Bu esa o‘z navbatida, matn avtorizatsiyasi masalasiga oydinlik kiritishga yordam beradigan omillardan biri bo‘lib xizmat qiladi. Xatlar yozilishida ikki asosiy omil yetakchi rol o‘ynaydi. Biri inson omili bo‘lsa, ikkinchisi tashqi omil sanaladi. Inson omili deganda xat kim tomonidan yozilgan, kim tomonidan 2 Musulmonova K. O‘zbek yozma matnlarida lingvistik ekspertiza o‘tkazish maqsadi va asoslari.Wissenschaftliche Ergebnisse und errungenschaften:2020. 25dezember. B-97 228 Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Special Issue – 1 (2021) / ISSN 2181-1415 buyurtma berilgan, muallifning ijtimoiy-ruhiy holati kabilar nazarda tutilsa, tashqi omillar atrof- muhit ,iqlim sharoiti kabilarni ifodalashi mumkin. Umumlashma tarzda aytganda esa, xat yozilishi jarayoniga insonning bilim darajasi, atrof-muhit, i