MA’MURIY SUDLAR TOMONIDAN KO‘RIB CHIQILADIGAN MANSABDOR SHAXSLARNING QARORLARI VA HARAKATLARI(HARAKATSIZLIGI) YUZASIDAN NIZOLARNING NAZARIY-HUQUQIY JIHATLARI: MA’MURIY ORGAN, MA’MURIY QAROR

Аннотация

В данной статье анализируются общие аспекты споров о решениях и действиях (бездействии) должностных лиц, рассматриваемых административными судами на основании правовых норм Республики Узбекистан о проведении административного судопроизводства, с отличиями и сходствами других производств. Также проводится правовой анализ понятия административного органа, распорядительного документа и административного поведения, которые считаются наиболее важными при разрешении данного вида споров посредством Конституции и других правовых документов. Также существующие проблемы и варианты их решения представлены посредством анализа статистических данных и случаев из судебной практики. Ключевые слова: административная юстиция, административный спор, административный орган, административный документ. OBLOKULOV Munis Student of the Supreme School of Judges THEORETICAL-LEGAL ASPECTS OF DISPUTES OVER THE DECISIONS AND ACTIONS (INACTION) OF OFFICIALS CONSIDERED BY THE ADMINISTRATIVE COURTS: ADMINISTRATIVE AUTHORITY, ADMINISTRATIVE DECISION ANNOATION In this article, general aspects of disputes regarding the decisions and actions (inactions) of officials considered by administrative courts based on the legal norms of the Republic of Uzbekistan on the conduct of administrative court proceedings, with other proceedings differences and similarities are analyzed. Also, the legal analysis of the concept of the administrative body, administrative document and administrative behavior, which are considered the most important in resolving this type of disputes through the Constitution and other legal documents, is carried out. Also, the existing problems and their alternative solutions are presented through the analysis of statistical data and cases from judicial practice. 875 “JOURNAL OF SCIENCE-INNOVATIVE RESEARCH IN UZBEKISTAN” JURNALI VOLUME 2, ISSUE 5, 2024. MAY ResearchBib Impact Factor: 8.654/2023 ISSN 2992-8869 Keywords: administrative justice, administrative dispute, administrative body, administrative document. O‘zbekiston Respublikasining Konstitutsyasining muqaddimisida ifodalanganidek, O‘zbekiston Respublikasida inson, uning hayoti, erkinligi, sha’ni va qadr-qimmati oliy qadriyat hisoblanadigan insonparvar demokratik davlatni, ochiq va adolatli jamiyatni barpo etish borasida keng ko‘lamli islohotlar amalga oshirilmoqda. Jumladan, O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 11.09.2023 yildagi PF-158-son “O‘ZBEKISTON — 2030” STRATEGIYASI TO‘G‘RISIDA”gi farmoni [1] bilan davlat organlari va mansabdor shaxslarning faoliyati ustidan samarali sud nazoratini o‘rnatish hamda ma’muriy adliya tizimini yanada rivojlantirish masalasida bir qator islohotlar belgilangan. Shu bilan birga, yangi tahrirda qabul qilingan O‘zbekiston Respublikasining Konstitutsyasining 2- moddasida “Davlat xalq irodasini ifoda etib, uning manfaatlariga xizmat qiladi. Davlat organlari va mansabdor shaxslar jamiyat va fuqarolar oldida mas’ul” ekanligi alohida norma sifatida mustahkamlan. Undan tashqari, Konstitutisyamizning 130- moddasida ham O‘zbekiston Respublikasida odil sudlov faqat sud tomonidan amalga oshirilishi va O‘zbekiston Respublikasida sud hokimiyati qonun chiqaruvchi va ijro etuvchi hokimiyatdan, siyosiy partiyalardan, fuqarolik jamiyatining boshqa institutlaridan mustaqil holda ish yuritishi belgilanganligini ko‘rishimiz mumkin. Mazkur normalardan anglashiladiki, hozirda faoliyat yuritayotgan ma’muriy sudlar odil sudlovni amalga oshiruvchi vakolatli organ sanalib, jismoniy va yuridik shaxslarning davlat organlari bilan bog‘liq bo‘lgan nizolarini hal qiluvchi asosiy “adolat vositasi” sanaladi [2]. Yana bir jihatni borki, uni ham inobatga olish zarur. Jumladan, hozirda ma’muriy sudlarda amaldagi Ma’muriy sud ishlarini yuritish to‘g‘risidagi qonunchilikka ko‘ra, 8 ta toifadagi ishlar ko‘rib chiqib, aynan shu kodeksning 2- moddasida ifodalangan vazifalar bajarilib kelinmoqda. Statistik ma’lumotlarga qaraladigan bo‘lsa, 2024 yilning may oyi ohiriga qadar ma’muriy sudlar tomonidan ko‘rib chiqilib, public.sud.uz saytiga joylangan sud ishlarining umumiy soni qariyb 100 000 mingdan ortiq bo‘lib, mazkur sonning deyarli 70 foizini aynan ma’muriy organlar, ular mansabdor shaxslarining qarorlar va harakat(harakatsizlik)lari yuzasidan nizolashish to‘g‘risidagi nizolar tashkil etmoqda. Xulosa qilish mumkinki, kundan kunga jismoniy va yuridik shaxslar tomonidan ma’muriy 876 “JOURNAL OF SCIENCE-INNOVATIVE RESEARCH IN UZBEKISTAN” JURNALI VOLUME 2, ISSUE 5, 2024. MAY ResearchBib Impact Factor: 8.654/2023 ISSN 2992-8869 organlar qarorlari, xatti-harakat-harakatsizliklari yuzasidan nizolarning oshib borish tendensiyasi kuzatilmoqda. Shunday ekan avvalo, mazkur toifadagi nizolarning muhim elementlari nimalardan iborat ekanligini, nizolarning tarkibiy qismini hamda nizolarni taalluqligini belgilab beruvchi nazariy xususiyatlarini tahlil qilish dolzarb sanaladi. Mazkur maqola orqali esa aynan ushbu toifadagi nizolarning ayrim o‘ziga xos jihatlari nazariy va huquqiy jihatdan tah