RIVOJLANAYOTGAN MUNOSABATLAR: OʻZBEKISTON VA OZARBAYJON OʻRTASIDAGI ALOQALARNING TARIXI VA HOZIRGI HOLATI

Аннотация

This article examines the historical and contemporary relations between Uzbekistan and Azerbaijan, examining their common roots, intense periods of cooperation, and the current state of bilateral relations. It explores the factors influencing their relationship, including geopolitical considerations, economic interests, and cultural ties. Key words: Great Silk Road, Commonwealth of Independent States (CIS), Central Asia, Caucasus, Nagorno-Karabakh conflict, trade, investment, joint ventures, energy, transport, agriculture, Organization of Turkic States, Cultural exchange, bilateral relations, diplomatic visits, contracts, infrastructure projects. РАЗВИВАЮЩИЕСЯ ОТНОШЕНИЯ: ИСТОРИЯ И СОВРЕМЕННОЕ СОСТОЯНИЕ ОТНОШЕНИЙ МЕЖДУ УЗБЕКИСТАНОМ И АЗЕРБАЙДЖАНОМ Аннотация. В данной статье рассматриваются исторические и современные отношения между Узбекистаном и Азербайджаном, рассматриваются их общие корни, интенсивные периоды сотрудничества, а также современное состояние двусторонних отношений. В нем исследуются факторы, влияющие на их отношения, включая геополитические соображения, экономические интересы и культурные связи. Ключевые слова. Великий шелковый путь, Содружество Независимых Государств (СНГ), Центральная Азия, Кавказ, Нагорно-Карабахский конфликт, торговля, инвестиции, совместные предприятия, энергетика, транспорт, сельское хозяйство, Организация тюркских государств, Культурный обмен, двусторонние отношения, дипломатические визиты, контракты, инфраструктурные проекты. Markaziy Osiyo va Kavkazda strategik jihatdan qulay oʻrin egallagan Oʻzbekiston va Ozarbayjon oʻrtasida Buyuk Ipak yoʻlidan boshlangan boy tarixiy meros va madaniy qarindoshlik mavjud. Geografik jihatdan bir-biridan farqli boʻlsa-da, ularning taqdirlari koʻpincha Sovet Ittifoqi davridagi tajribalari va mustaqillik sari qilgan keyingi sayohatlari orqali oʻzaro bogʻlangan. 8 30 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2024 VOLUME 3 / ISSUE 6 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ Ularning ikki tomonlama munosabatlarining tabiati hamkorlik davrlari, ba’zida esa keskinlashuv jarayonlari bilan ajralib turdi va vaqt o'tishi bilan rivojlanib bordi. Tarixiy kontekstni tushunish ularning munosabatlarining hozirgi holatini va uning kelajak uchun salohiyatini baholash uchun juda muhimdir. Birgalikdagi tarixiy va madaniy aloqalar. Ikki o'lka o'rtasidagi munosabatlarning tarixi asrlarga borib taqaladi. O'zbek va Ozarbayjon xalqlarini yaqin milliy urf-odat va an'analar, umumiy til guruhi, madaniyat va din birlashtirib turadi. Uzoq yillar davomida har ikki davlat SSSR ittifoqdosh respublikalari edi. O'tgan asrning 30-yillarida ommaviy qatag'onlar davrida o'n minglab ozarbayjonlar o'zbek zaminidan panoh topdilar. Bugungi kunda O'zbekistonda 40 mingdan ortiq Ozarbayjonliklar hayotning ijtimoiy, iqtisodiy va boshqa sohalarida faol ishtirok etmoqda. Ozarbayjonlar 1966 yil aprelidagi halokatli zilziladan keyin Toshkentni qayta qurishda faol ishtirok etdilar. Ikki tomonlama siyosiy munosabatlar-Ozarbayjon va O'zbekiston o'rtasida diplomatiya munosabatlari 1995-yil 2-oktabrda o'rnatilgan. 1996-yil o'rtalarida Ozarbayjon Respublikasining O'zbekiston Respublikasidagi elchixonasi, 1998-yil may oyida esa O'zbekiston Respublikaning Ozarbayjon Respublikasidagi elchixonasi o’z faoliyatini boshladi. Ikki tomonlama munosabatlarni rivojlantirishda, ayniqsa, davlat rahbarlarining tashriflari muhim ahamiyatga ega. Shu o'rinda O'zbekiston Respublikasi Prezidenti Islom Karimovning 1996 yil 26-27 may kunlari Ozarbayjonga qilgan birinchi rasmiy tashrifini alohida ta'kidlash lozim. O'zaro hamfikrlik va do'stlik muhitida o'tgan tashrif chog'ida ikki mamlakat o'rtasida 19 ta bitimdan iborat maxsus hujjatlar to'plami, jumladan, "Ozarbayjon Respublikasi va O'zbekiston Respublikasi o'rtasidagi Do'stlik va hamkorlik shartnomasi" imzolandi. Tashrif davomida O'zbekiston Prezidenti Islom Karimov Boku Davlat Universitetidan faxriy doktori diplomi bilan taqdirlandi. 1996-yil 21-22-oktabr kunlari Ozarbayjon Prezidenti Haydar Aliyev Turkiy tilli davlatlar rahbarlarining IV forumida va atoqli davlat arbobi Amir Temur tavalludining 660 yilligiga bag'ishlangan yubiley marsimida ishtirok etish uchun Toshkentga tashrif buyurdi. Tashrif chog'ida Haydar Aliyev davlat rahbarlari forumida so'zga chiqdi. Turkiyzabon davlatlar rahbarlarining muntazam uchrashuvlari bu davlatlar o'rtasidagi hamkorlikni rivojlantirish, madaniy-ma'naviy aloqalarni kengaytirish, ularning mustaqilligini mustahkamlashga xizmat qilishini ta'kidladi. 1 Bundan ko’rinib turibdiki, munosabatlar juda uzoq tarixga borib taqalgan. Postsovet davri: muammolar va imkoniyatlar. Sovet Ittifoqi parchalanganidan so'ng O'zbekiston ham, Ozarbayjon ham mustaqil traektoriyaga kirishdi. Ularning davlat qurish yoʻlidagi yoʻllari turlicha boʻlsa-da, Mustaqil Davlatlar Hamdoʻstligi (MDH) doirasida yaqin hamkorlikni rivojlantirishga intildi. Bu dastlabki davr diplomatik munosabatlarning oʻrnatilishi, savdo-iqtisodiy hamkorlik t