УНИКАЛЬНЫЕ КАЧЕСТВА И.ЮСУФОВА В ПЕРЕВОДЕ ЛИРИЧЕСКИХ ПРОИЗВЕДЕНИЙ

Аннотация

Ibrahim Yusufov was one of the masters of poetry style, one of the masters of music who used his own voice In particular, his lyrical poetry has enriched the poetry of Korakalpok, beyond the genre and the poetic aspect. The stories and translations of the poet have attracted many scholars to literature. In his box, the impressions of the poet, the pure emotions, have been engraved in poetry, except for the poetry of the poet. Favorable comments about poetic works by the poet and artistic translator I.Yusupov are often mentioned in scientific journals, articles and collections related to literature. Key words: masters of poetry style, translator, poems, I.Yusupov’s laboratory, Russian classic literature, Pushkin, Lermontov, lyrical works, the peculiarity of the translation. УНИКАЛЬНЫЕ КАЧЕСТВА И.ЮСУФОВА В ПЕРЕВОДЕ ЛИРИЧЕСКИХ ПРОИЗВЕДЕНИЙ Аннотация. Ибрагим Юсуфов был одним из мастеров поэтического стиля, одним из мастеров музыки, использовавших собственный голос. В частности, его лирическая поэзия обогатила поэзию Коракалпока, выходя за рамки жанра и поэтического аспекта. Рассказы и переводы поэта привлекли к литературе многих ученых. В его шкатулке впечатления поэта, чистые эмоции запечатлены в поэзии, за исключением поэзии поэта. Положительные отзывы о поэтических произведениях поэта и художественного переводчика И.Юсупова часто упоминаются в научных журналах, статьях и сборниках, посвященных литературе. Ключевые слова: мастера поэтического стиля, переводчик, стихи, лаборатория И.Юсупова, русская классическая литература, Пушкин, Лермонтов, лирические произведения, особенность перевода. Óziniń shayırlıq stili, óz hawazı mеnеn iz qaldırǵan sóz zеrgеriniń biri – bul Ibrayım Yusupov boldı. Ásirese, onıń lirikası qaraqalpaq poeziyasın tematikalıq, janrlıq hám kórkemlik jaqtan ádewir rawajlandırdı. Shayırdıń dóretpeleri, sonıń ishinde awdarmaları arqalı kóp oqıwshılar ádebiyatqa ıqlas qoydı. Onıń dóretiwshiliginde ómirden alǵan tásirler, pák sezimler 7 61 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2024 VOLUME 3 / ISSUE 6 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ poetikalıq jaqtan ózgeshe poetikalıq usıllarda jırlandı. Ol mádeniyatqa, kórkem ádebiyatqa, kórkem ónerge bolǵan dóretiwshilik qatnasların ózgertip, ózi súwretlep otırǵan turmıs waqıyaların jańasha ideyalıq hám estetikalıq ólshem tiykarında dóretken edi. Shayırdıń bul jetiskenlikleri óz- ózinen bolǵan emes, olardıń ózinen aldınǵı sóz ustalarınıń shıǵarmaların úyreniwi, úlgi alıwı talant qırlarınıń qayralıwına túrtki bola aldı. Shayır hám kórkem awdarmashı I.Yusupov awdarǵan poeziyalıq shıǵarmalar tuwralı unamlı pikirler ilimiy jumıslarda, maqalalarda hám hárqıylı ádebiyatqa tiyisli bolǵan jıynalıslarda kóp aytılǵanı belgili. Solardıń arasında onıń awdarma islewdegi sheberligine «Ámiwdárya» jurnalında sın pikir bildirgen ádebiyatshılar da boldı. Solardıń biri G.Nuratdinovanıń maqalasın oqıp kórip, maqala avtorı durıs bahalamaǵanın sezdik. Ol óz maqalasında tómendegi pikirlerdi bildirgen; «Qaraqalpaq awdarmashıları Pushkin poeziyasın awdarıwda birden awdarıwdıń úsh procesin ámelge asırıw wazıypası turdı. 1. Bir tilden ekinshi tilge 2. Belgili bir tariyxiy dáwirden, túp nusqa dóregen dáwirden ekinshi dáwirge yaǵniy túp nusqadan awdarılǵan dáwirler 3. Belgili bir mádeniy ortalıqtan ekinshi bir mádeniy ortalıqqa awdarıw. Menińshe, bul úsh awdarıwdı da birden hám tolıq ámelge asıra alǵan I.Yusupov boldı. Bul tosınnan bolǵan nárse emes, álbette, sebebi I.Yusupov poeziyasında gózzalıqtı Pushkin sıyaqlı túsiniw bar.1- dep jazadı ol hám dawam etedi, - …Degen menen I.Yusupov tárepinen dóretilgen awdarmalardıń sapası bir qıylı emes, bázi bir awdarmalarda tolıq sapalı awdarılıw támiynlense, al geybir awdarmalarında qosıqtıń bir kupletlerinde ekinshisine salıstırǵanda kórkemlik jetispeydi.” Bunnan soń maqala avtorı “Moytumar” hám “Men sizdi súygen edim” qosıqlarınan mısallar keltirip ótken hám sın pikirlerin bildirgen. Bıraq, bizińshe, bul awdarmadan tapqan kemshiligi orınsiz. Pikirimiz tiykarlı bolıwı ushın G.Nuratdinovanıń jazǵanlarınan mısallar keltiremiz: “…sebebi tómendegidey etip bayanlaǵan: Я вас любил: любовь ещё быть может, В душе моей угасла не совсем.2 Bul qatarlar: Sizdi súygen edim, bálkim ele de, Yadıma túskende ańsarım awar.-3 -dep berilgen. Túp nusqadaǵı “Я вас любил” degen sózler “Siz” dep awdarılǵan. Bul óz gezeginde awdarmada lirik qaharmannıń ishki sezimleriniń anıq ashılmawına sebepshi bolıp tur. Sebebi, awdarmada rus lirikası menen qaraqalpaq lirikasınıń ayırmashılıqların esapqa almaǵan. Al, qaraqalpaq lirikasında lirik qaharman óz ashıǵına “Siz” dep aytpaydı. “Siz” sóziniń ornıńna qaraqalpaq sózi bolǵan “Sen” sózi qollanılǵanda, awdarma biraz tásirli shıqqan bolar edi.” – dep óz maqalasında keltirgen edi. Shayır Ibrayım Yusupov bunday “kemshilikti” ańǵarmay qalıwı múmkin emes, sebebi ol shayır jan dúnyası menen ruwxiy sırlas. Ekinshi tárepten, awdarma jumıslardı qaraqalpaq xalqına, onıń dástúrlerine, psixologiyasına beyiml