ОММАВИЙ АХБОРОТ ВОСИТАЛАРИНИНГ КОРРУПЦИЯГА ҚАРШИ КУРАШИШ СИЁСАТИДАГИ ЎРНИ: МУАММО ВА ЕЧИМЛАР

Аннотация

The article is devoted to the role of the mass media in raising the legal awareness and legal culture of the population against corruption. The article also sheds light on the organizational and legal basis of the mass media's anti-corruption activities, and analyzes the ongoing changes in legislation and the improvement of institutional control forms. Key words: corruption, legal consciousness, legal culture, legal education, public control, state program. РОЛЬ СМИ В АНТИКОРРУПЦИОННОЙ ПОЛИТИКЕ: ПРОБЛЕМЫ И РЕШЕНИЯ Аннотация. Статья посвящена деятельности средств массовой информации в политике противодействия коррупции. Также в статье освещаются организационно- правовые основы антикоррупционной деятельности СМИ, анализируются постоянные изменения в законодательстве и совершенствование институциональных форм контроля. Ключевые слова: коррупция, правосознание, правовая культура, юридическое образование, общественный контроль, государственная программа. Кириш: Коррупцияга қарши курашишда жамоатчилик фикрини таҳлил қилиш, омма ўртасида тарғибот ва тушунтириш ишларини олиб бориш, қонунчилик ҳужжатларининг моҳияти ва аҳамиятини етказиш фуқаролик жамияти институтлари, жумладан оммавий ахборот воситалари зиммасига тушади. 131 Бошқарувни рағбатлантириш ва коррупцияни назорат қилишда оммавий ахборот воситаларининг ўрни муҳимдир. Бу нафақат коррупция унинг сабаблари, оқибатлари ва мумкин бўлган чоралар тўғрисида жамоатчилик хабардорлигини оширади, шунингдек, коррупция ҳолатларини текширади ва ҳисобот беради. Оммавий ахборот воситаларининг самарадорлиги, ўз навбатида, бунга боғлиқ ахборот олиш ва сўз эркинлиги муносабатларни яхшилайди. Тадқиқот объекти Тақиқот объектини оммавий ахборот воситаларининг коррупцияга қарши курашиш фаолияти ва унда юзага келадиган муаммолар ташкил қилади. Тадқиқотнинг предмети оммавий ахборот воситаларининг коррупцияга қарши курашиш бўйича норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар, махсус адабиётлар, статистик ахборотлар ҳамда уларга таянган ҳолда қонун нормаларидаги оммавий ахборот воситаларининг коррупцияга қарши курашиш фаолияти оптимиллаштириш ва ривожлантириш масалалари ташкил этади. Олинган натижалар ва уларнинг таҳлили Мамлкатамиз олимлари томонидан жумладан “Ҳуррият” мухбири, Гўзал Маликованинг “Коррупцияга қарши курашда ОАВ ўрни” номли автореферати, Тошкент тиббиёт академияси Ижтимоий фанлар кафедраси катта ўқитувчиси Утаев Ғайрат Ғайбуллаевичнинг “Фуқаролик жамияти шаклланиши жараёнида ҳуқуқий онг ва ҳуқуқий маданият юксалтириш - давр талаби” номли илмий мақоласи, Ш.А.Холиқованинг “Давлат ҳокимияти фаолияти устидан жамоатчилик назоратини такомиллаштириш масалалари”, ю.ф.ф.д. (PhD) илмий даражасини олиш учун тайёрланган дисс. автореферати, Ўзбекистон Журналистларни қайта тайёрлаш маркази директори, Коррупцияга қарши курашиш агентлиги ҳузуридаги Жамоатчилик кенгаши аъзоси, ф.ф.н Гулнора Бобожонованинг “Коррупцияга қарши курашда оммавий ахборот воситаларининг роли” номли илмий мақоласи, Мухаммадиева Моҳинур Яхшибаевнанинг “Коррупцияга қарши курашишда фуқаролик жамияти институтларининг ролини оширишнинг ташкилий-ҳуқуқий масалалари” номли (PhD) диссертациялари орқали ушбу мавзулар орқали тадқиқотлар ўтказидган. Маълумки, ҳуқуқий онг ва ҳуқуқий маданиятни юксалтириш жамиятда қонун устуворлигини таъминлаш ва қонунунийлик мустаҳкамлашнинг муҳим шартларидан бири ҳисобланади. Чунки фуқароларнинг конституциявий ҳуқуқ ва бурчлари рўёбга чиқариш, ҳуқуқ ва манфаатларини ҳимоя қилиш, демократик давлат ва эркин фуқаролик жамияти тамойиллари асосида жамиятимизда содир бўлаётган воқеаларга дахлдорлик ҳиссини 132 шакллантириш бевосита ҳуқуқий онг ва ҳуқуқий маданият юксалтиришни тақозо этади. Албатта, ҳуқуқий онг ва ҳуқуқий маданият фақатгина фуқароларнинг қонунларнинг билиши ва ҳабардорлиги бўлиб қолмай, давлат ва жамият ривожланишини белгилаб берадиган кенг тушунча ҳисобланади. Ҳуқуқий онг ва ҳуқуқий маданиятга олимлар томонидан берилган турлича таърифлар билан танишиб чиқиш мақсадга мувофиқ бўлади, жумладан, профессор З.Исломов ҳуқуқий онгга шундай таъриф беради: “Ҳуқуқий онгни мамлакат фуқароларининг ҳам амалдаги ҳуқуққа, юридик амалиётга, фуқаролар ҳуқуқлари, еркинликлари, мажбуриятларига, ҳам орзу қилинган ҳуқуққа ва бошқа ҳуқуқий ҳодисаларга муносабатини ифодаловчи ҳуқуқий сезгилар, гоялар, баҳолар, тасаввурлар тизими сифатида таърифлаш мумкин”1. Рус олими Р.С.Байниязов эса ҳуқуқий онг ва ҳуқуқий маданият бўйича “Жамиятда ўзига хос маданий мақомга эга бўлган ҳуқуқий онг ҳуқуқий воқеликни ўзгартиришнинг реал омилидир”, деб таъкидлаган. Ҳуқуқий онг бу – бу ижтимоий онгнинг шаклларидан бири бўлиб, кишиларда ҳуқуққа, қонунчиликка, ҳуқуқ-тартиботга ва бошқа ҳуқуқий ҳодисаларга нисбатан бўлган ғоялар, ҳис туйғулар, тасаввурлар йиғиндисидир, ҳуқуқий онг даражаси фуқароларнинг ҳуқуқлардан хабардорлиги, қонунларни билиши, қонунларга риоя этиш ва уларни бажаришга тайёрлик, қонунга итоаткорлик, ҳуқуқни ва одил судловни ҳурмат қилиш даражасидир2. Ҳуқуқий онг – инсонда ҳуқуқий маданият шаклланишида муҳим пойдевор бўлиб хи