ДАВЛАТ БЮДЖЕТИНИНГ 2023 ЙИЛДАГИ ИЖРОСИ

Аннотация

This article presents the structure of the state budget of the Republic of Uzbekistan in 2023. In addition, the types and rates of taxes in 2023, as well as the specified types of benefits and their statistical data are presented. The article presents the structure of income and types of taxes and the number of their payers in the form of a table, as well as their analysis. At the end of the article, various conclusions and suggestions are given. Key words: Economy, finance, income, cost, rate, tax, budget, composition, compulsory payments, tax agents. ИСПОЛНЕНИЕ ГОСУДАРСТВЕННОГО БЮДЖЕТА В 2023 ГОДУ Аннотация. В данной статье представлена структура государственного бюджета Республики Узбекистан на 2023 год. Кроме того, представлены виды и ставки налогов в 2023 году, а также указанные виды льгот и их статистические данные. В статье представлены структура доходов и виды налогов и численность их плательщиков в виде таблицы, а также их анализ. В конце статьи даются различные выводы и предложения. Ключевые слова: Экономика, финансы, доходы, стоимость, ставка, налог, бюджет, состав, обязательные платежи, налоговые агенты. Кириш Маълумотларга кўра, молия тизими қарз олувчилар ва қарз берувчилар ўртасида маблағларнинг алмашинувини осонлаштирадиган тизим ҳисобланади. Минтақавий даражадаги молия тизимига банклар ҳамда ҳисоб-китоб марказлари ва шунга о’хшаш бошқа бир молиявий институтлар киритиш мумкин. Глобал миқёсда эса молия тизими молия институтлари, шунингдек инвесторлар, марказий банклар, давлат органлари, жаҳон банки ва бошқалар ўртасидаги ўзаро муносабатларни ўз ичига олади. Молиявий тизимлар маблағларни тақсимлаш, жумладан инвеститсия қилиш ва иқтисодиёт тармоқлари ўртасида бир субектдан бошқа субектга ўтказиш имконини беради ва улар жисмоний шахслар ва компанияларга тегишли рискларни бўлишиш имконини беради. Давлат молия тизимининг инфратузилмаси деганда молиявий бозор операциялари аниқ амалга ошириладиган тўлов 1 84 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2024 VOLUME 3 / ISSUE 6 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ ҳамда ҳисоб-китоб тизимлари тушунилади. Тўлов ва ҳисоб-китоб тизимларининг узлуксиз, шунингдек ишончли ишлаши иқтисодиётда капиталнинг самарали ҳаракатига ёрдам беради дейилади ва шу билан молиявий барқарорликни қўллаб қувватлайдиган омил бо’либ ҳизмат қилади. Бугунги кунда мукаммал ишлайдиган молиявий тизимлар молиявий инқирозларга осонликча тушиб қолмайди ва ҳаттоки қийин молиявий шароитларда ҳам ўзларининг асосий вазифаларини бажара олади дейилади. Шундай қилиб, "Молия" жамғармага эга субектлар ва инвесторлардан пулни пулга муҳтож бўлган субектларга ёъналтириш жараёнини ўрганадиган омил ҳисобланади. Тежамкорлар, жумладан инвесторлар о’зининг пулларидан унумли фойдаланиш мақсадида фоиз ёки дивиденд олиши мумкин бўлган жойларга ё’налтиради. Жисмоний шахслар, компаниялар ва ҳукуматлар фаолият юритиш учун етарли маблағлари бўлмаганда, кредит каби ташқи манбалардан пул олишлари керак бо’лади. Улар о’ртасидаги муносабатлар эса жудаям зарур ҳамда фойдали бо’либ, уларнинг иккисига ҳам бирдек манфаат олиб келади.[1] Молия институтлари дейилганда - молия институтлари инвесторлар ҳамда қарз олувчилар ўртасида воситачи вазифасини бажарадиган воситачи ташкилотлар тушунилади. Улар аъзолар ҳамда мижозлар учун молиявий хизматлар кўрсатади. У молиявий воситачилар деб ҳам аталади, чунки улар омонатчилар ва қарз олувчилар ўртасида воситачи вазифасини бажарадилар. Инвесторнинг жамғармалари тўғридан-тўғри ёки билвосита молия бозорлари орқали сафарбар қилинади. Улар бозорлардан маблаг’ тўплашни ва молиявий активларга (депозитлар, қимматли қоғозлар, кредитлар ва бошқалар)га йўналтиришни хоҳлайдиган ташкилотларга хизматларни таклиф қиладилар. Молиявий хизматлар дейилганда эса активларни бошқариш ва мажбуриятларни бошқариш компаниялари томонидан кўрсатиладиган хизматлар. Улар керакли маблағларни олишга ёрдам беради, шу билан бирга, улар орқали иқтисодий субектлар самарали инвеститсия қилинганлигига ишонч ҳосил қилишади. Адабиётлар шарҳи: Т.Маликовнинг фикрича, молиянинг ижтимоий-иқтисодий моҳияти, тараққиёт қонуниятлари, товар-пул муносабатларининг қамраболиш соҳаси ва ижтимоий такрор ишлаб чиқаришдаги роли жамиятнинг иқтисодий тузуми, давлатнинг табиати ва функсиялари билан белгиланади. Тарихий категория сифатида ҳам молиянинг вужудга келиши жамиятнинг синфларга бўлиниши ва давлатнинг пайдо бўлиши билан боғлиқ. Кенгайтирилган такрор ишлаб чиқариш учун шароитларни та’минлаш ҳамда давлатнинг функсиялари ва вазифаларини бажариш мақсадида марказлаштирилган ва марказлаштирилмаган пул маблағлари фондларини шакллантириш, тақсимлаш ва фойдаланиш билан боғлиқ бўлган иқтисодий (молиявий) муносабатлар молия дейилади.[3] Молиявий муносабатларнинг бошқа иқтисодий муносабатлардан фарқланувчи характерли белгиларидан бири шундаки, улар ёрдамида амалга ошириладиган ЯИМни қайта тақсимлаш жараёнида олдиндан ма’лум мақсадларга мўлжалланган турли пул маблағлари жамғармалари (фондлари) яратилади. Давлат ва м