YANGI O‘ZBEKISTON JAMIYATIDA HUQUQIY ONG VA HUQUQIY MADANIYATNING RIVOJLANISH TENDENSIYALARI

Аннотация

This article is devoted to the problems of developing legal consciousness and legal culture in the new Uzbek society. The article examines the current state of legal consciousness in society and suggests ways to solve the noted problem. It is envisaged that all state bodies, institutions of civil society and officials in the country should carry out more extensive legal promotion activities for the purpose of developing legal awareness and legal culture of citizens. The issues of increasing the role of mass media in the implementation of legal propaganda are expressed. Keywords: New Uzbekistan - new society, civil society, public control, effective initiative, public institutions, mass media, sense of justice, culture, spirituality, ideology, new outlook, legal psychology, legal education, high legal consciousness, social thought. ТЕНДЕНЦИИ РАЗВИТИЯ ПРАВОВОГО СОЗНАНИЯ И ПРАВОВОЙ КУЛЬТУРЫ В НОВОМ УЗБЕКИСТАНСКОМ ОБЩЕСТВЕ Аннотация. Данная статья посвящена проблемам развития правосознания и правовой культуры в новом узбекском обществе. В статье рассматривается современное состояние правосознания в обществе и предлагаются пути решения отмеченной проблемы. Предусматривается, что все государственные органы, институты гражданского общества и должностные лица страны должны проводить более широкую правопропагандистскую деятельность с целью развития правосознания и правовой культуры граждан. Высказаны вопросы повышения роли средств массовой информации в осуществлении легальной пропаганды. Ключевые слова: Новый Узбекистан – новое общество, гражданское общество, общественный контроль, эффективная инициатива, государственные институты, средства массовой информации, правосознание, культура, духовность, идеология, новое 1 30 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2024 VOLUME 3 / ISSUE 5 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ мировоззрение, юридическая психология, юридическое образование, высокое правосознание, общественная мысль. Hozirgi kunda, chinakkam huquqiy demokratik davlat qurish hamda fuqarolik jamiyatini shakllantirishda, eng ustuvor vazifa sifatida jamiyatimizda huquqiy ong va huquqiy madaniyatni yuksaltirib borish, qonun ustuvorligini ta’minlash eng muhim siyosiy masala bo‘lib qolmoqda. Huquqiy davlatning eng muhim belgisi, shuningdek, uning shakllanishining ko‘rsatkichi jamiyatning, fuqarolarning, huquqiy madaniyati darajasiga bog‘liq bo‘lib, ijtimoiy- huquqiy faoliyatni nazarda tutuvchi demokratik institutlarning rivojlanishi bilan belgilanadi. Ayni paytda aholining huquqiy ongi va huquqiy madaniyatini shakllantirishning samarali tizimini yaratish nihoyatda muhim. Yangi O‘zbekiston jamiyatida ham bu borada qator muammolar mavjud bo‘lib, mazkur huquqiy muammolarni quyidagicha ifodalashimiz mumkin: - jamiyatda huquqiy ong va huquqiy madaniyatning pastligi; - huquqiy tartibsizlik holatlarining ortib borishi; - huquqiy nigilizm va infantilizm; - hayotning barcha jabhalarida hukm surayotgan huquqiy madaniyatning etishmasligi, odamlarning kundalik munosabatlari sohasidan (fuqarolar davlatning huquqiy tizimi, amaldagi qonun hujjatlari to‘g‘risida zarur bilimga ega bo‘lmasa,o‘z huquq va majburiyatlarini amalga oshira olmasa, o‘z manfaatlarini himoya qila olmasa); - ommaviy axborot vositalari faoliyati yetarli darajada emasligi, xususan surishtiruv jurnalistikasi rivojlanmaganligi; - aholini, xususan, yosh avlodni huquqiy tarbiyalash va tarbiyalash tizimining izchil emasligi; - ommaviy axborot vositalari faoliyatining samaradorligi yetishmasligi. Bu kabi muammolar yangi O‘zbekistonda olib borilayotgan siyosatning maqsad va vazifalarini chuqur anglab yetish hamda uni real hayotda to‘g‘ri tadbiq etish yo‘lida asosiy to‘siq yaratadi. Darhaqiqat, bu kabi muammolar nafaqat mamlakatimizda, balki xalqaro miqyosda kuzatish mumkin. Misol tariqasida “Zamonaviy rus jamiyatida huquqiy ong inqirozi mavjudligi, shuningdek, Rossiya 21-asrga samarasiz huquqiy tizim, rivojlanmagan huquqiy madaniyat va yuqori darajadagi jinoyatlar bilan kirib kelmoqda” degan fikr taniqli rus mutafakkiri va huquqshunosi P.I. Novgorodtsev tomonidan keltirib o‘tilgan. Unga ko‘ra olingan so‘rov ma’lumotlarini tahlil qilinib, ushbu tahlil markazi quyidagi xulosalarga kelgan. Hozirgi vaqtda ruslarning katta qismi konstitutsiya Rossiya Federatsiyasining asosiy qonuni sifatidagi roliga ahamiyat bermasligi, va afsuski, so‘ralgan har o‘ninchi fuqaro Rossiya Federatsiyasi Konstitutsiyasining mazmunini yaxshi tushunishini aytdi. Fuqarolarning atigi beshdan bir qismi konstitutsiya mamlakat ehtiyojlariga toʻliq javob beradi, deb hisoblaydi va qariyb yarmi Asosiy qonun mamlakatdagi ishlar holatiga mos keladimi yoki yoʻqligi haqida hatto tasavvurga ham ega emas1. Yuqoridagilardan kelib chiqib, Rossiya Federatsiyasi fuqarolarini, shujumladan davlat organlari, ommaviy axborot vositalari va jamoat birlashmalarini huquqiy ta’lim va tarbiyalashning izchil, o‘zaro bog‘liq tizimini yaratish uchun mamlakatda huquqiy madaniyatni 1 Yuriy Levada tah