ИСПОЛЬЗОВАНИЕ КОМПЬЮТЕРНЫХ ТЕХНОЛОГИЙ ПРИ ПРЕПОДАВАНИИ МАТЕМАТИКИ В НАЧАЛЬНЫХ КЛАССАХ ОБЩЕОБРАЗОВАТЕЛЬНЫХ ШКОЛ

Аннотация

This article describes various teaching methods using computer technologies and their features when teaching mathematics in the primary grades of secondary schools. 937 ISSN (E): 2181-4570 ResearchBib Impact Factor: 6,4 / 2023 SJIF 2024 = 5.073/Volume-2, Issue-5 Keywords. Primary class, mathematics, innovative technologies, observation, perception, creative imagination, attention, memory, thinking, analysis, comparison, generalization. АСОСИЙ ҚИСИМ Умумтаълим мактабларининг бошланғич синфларида математика фанини ўқитишда компьютер технологияларни қўллаш ва унинг ютуқлари бўйича методик тавсиялар келтирилган. Компьютер технологиялари ёрдамида машғулотларини ўтказиш ва дарс сифатини ошириш таклиф қилинган. Бошланғич синфларда математика таълими болаларнинг маълум билим ва малакаларини ўзлаштириб олиш билан бирга уларда кузатувчанлик, идрок, ижодий тасаввур, диққат, хотира ва тафаккур каби имкониятларини илмий ривожлантиришни ҳам назарда тутади. Бу мақсадлардан келиб чиқиб, ўқувчи ақлий фаолиятининг муҳим жиҳатлари: таҳлил қилиш, таққослаш, умумлаштириш, аниқлик киритиш, ўхшашини топиш каби мураккаб вазифаларни бажариш кўникмаларини ҳам ҳосил қилиш керак. Бу эса фан билан амалиёт орасидаги боғланишларни тўғри тушуниш ва кейинчалик атрофимизда содир бўлаётган ҳодисалар орасидаги ўзаро боғланишларни тушуниш учун муҳим асос бўлади. Мактабдаги математика фани жуда мураккаб бўлиб, ҳар бир ўқитувчининг вазифаси ўқувчилар томонидан ушбу фаннинг асосларини тўлиқ ўзлаштиришдир. Математика дарсларида ақлий юкламанинг ортиши бизни ўқувчиларнинг ўрганилаётган материалга қизиқишини, бутун дарс давомида фаоллигини қандай сақлаб қолиш ҳақида ўйлашга мажбур қилади. Ўқитувчи олдида математикани ўқитишнинг максимал самарадорлигини таъминлаш учун ўқитиш воситалари ва усулларини танлаш масаласи турибди [2, 3]. Айни пайтда мактаблар замонавий компютерлар, интерактив жиҳозлар, электрон ресурслар, интернет тармоғи билан таъминланган. Бу эса мактаб ўқув жараёнига янги педагогик технологияларни жорий этишга хизмат қилмоқда. Компьютер технологияларидан фойдаланиш ўқитувчининг касбий маҳоратини оширишга, ўқувчиларнинг билим фаоллигини фаоллаштиришга, ўқувчилар конструкторлик ва илмий-тадқиқот ишларини 938 ISSN (E): 2181-4570 ResearchBib Impact Factor: 6,4 / 2023 SJIF 2024 = 5.073/Volume-2, Issue-5 бажаришда фикрлаш, математик мантиқ ва ижодий қобилиятларни ривожлантиришга, мустақил равишда ўзлаштириш самарадорлигини оширишга хизмат қилади. Ахборот-коммуникация технологияларидан фойдаланган ҳолда дарсга тайёргарлик кўраётганда ўқитувчи бу дарс эканлигини унутмаслиги керак, яъни у дарс режасини ўз мақсадларидан келиб чиқиб тузади. Ўқув материалини танлашда у асосий дидактик тамойилларга риоя қилиши керак. Тажриба шуни кўрсатадики, компьютер тизимларидан фойдаланган ҳолда дарслар ўқитувчини алмаштирмайди, аксинча, ўқувчининг ўқитувчи билан мулоқотини мазмунли, индивидуал ва фаол қилади. Математика дарсларида компьютердан фойдаланиш вақтни тежайди, ўқувчиларнинг иштиёқини оширади, ўқув ва когнитив жараён сифатини оширади[8, 9]. Ўқувчи боланинг диск билан ишлаши бир неча имкониятларни беради:  тезкор фикр билдириш - бола топшириқни тўғри бажарган ёки хато қилганлигини билиб олади;  "қийин" машқларни содда усулда ишлашни ўргатинг ва натижаларингизни тўғриланг;  маълумотни қулоқ орқали идрок этишга ўргатиш;  янги технологияларни жорий этиш, компьютердан нафақат ўйнаш, балки ўрганиш учун ҳам фойдаланиш. Қизиқарли мультимедиа дарслари ўқувчи болага рақамлар ва рақамлар дунёсида ўзини ишончли ҳис қилиш имкониятини беради. Талабалар бажарадиган кўплаб вазифалар уларга нафақат мактаб ўқув дастурининг материалини фаол, осон ва мустаҳкам ўзлаштиришга, балки диққатни ва мантиқий фикрлашни ривожлантиришга ҳам имкон беради [9, 10]. Бугунги кунда математикадан дарс беришда мультимедиа тақдимотларидан фойдаланмаслик боланинг мантиқий фикрлашини ва фанга бўлган қизиқишини сусайтиради. Компьютер технологияларидан математика дарсларида фойдаланиш боланинг фанга бўлган қизиқишини ва кўриш тамойилларини амалга оширади. Компьютер ёрдамида дарс ўтиш орқали қисқа вақт ичида ўқувчи болларга кўпроқ маълумот бериш ва вазифаларни тақдим этишга эришилади. Тақдимотдан сиз ҳар доим олдинги ёки ҳоҳлаган слайдга қайтиш имкони мавжуд. 939 ISSN (E): 2181-4570 ResearchBib Impact Factor: 6,4 / 2023 SJIF 2024 = 5.073/Volume-2, Issue-5 Компьютер ёрдамида дарс бериш жараёнида янги материални тушунтириш учун мен болаларга ўқитилаётган материални тушунишга ёрдам бериб, синфдаги ўқувчиларни ҳаракатга келтиришга ҳаракат қилдим ва бу ўз натижасини берганлиги англадим. Бугунги кунда компьютер ёрдамида дарс ўтиш учун жуда кўп дастурлар кириб келганлигини кўришимиз мумкин. Шундай дастурлардан бири Macromedia Flash технологияси. Бу анимацияни ишлаб чиқадиган дастур ҳисобланади. Ушбу дастур ёрдамида Fleshli филмларни яратишда ва дарс бериш жараёнида асосий кадрларни яратишингиз ва дастурий таъминот тўпламининг ўзи уларни мультфильмлардаги каби бир қатор кадрларга айлантириб бера олади