Комплексные меры по лечению и профилактике куриных нематодозов

Аннотация

Ushbu maqolada tovuqlar orasida keng tarqalgan gelmintozlar – namtodozlar (askaridioz, geterakidoz, kapillarioz, singamoz)ga qarshi kurashish ya’ni davolash hamda oldini olish bo‘yicha qatiy chora-tadbirlar kompleksi haqida ma’lumotlar bayon etilgan. Ushbu kopkles chora-tadbirlar ilmiy izlanishlar natijalari asosida ishlab chiqilgan va veterinariya mutaxassislari uchun dastur sifatida xizmat qiladi. Kalit so‘zlar: gelmintoz, nematodoz, tarqalish, mavsumiy dinamika, degelmintizatsiya, davolash, profilaktika, kimyoviy profilaktika, antgelmint, askaridia, kapillaria, geteraks. Annotation. This article provides information on the complex of strict measures to combat, that is, treatment and prevention of helminthiasis - namtodoses (ascariasis, heterokidosis, capillariosis, syngamosis) common among chickens. These measures are developed based on the results of scientific research and serve as a program for veterinary professionals. Key words: helminthosis, nematodosis, spread, seasonal dynamics, deworming, treatment, prevention, chemical prevention, anthelminth, ascaridia, capillaria, heterox. Mavzuning dolzarbligi. Bilamizki gelmintozlar chorvachilik va parrandachilik sohalariga jiddiy iqtisodiy zarar yetkazadi, yana bir guruh gelmintozlar esa inson salomatligiga ham xavf soladi. Ushbu nuqtai nazardan gelmintozlarga qarshi kurashni to‘g‘ri va to‘laqonli tashkil etish hamda sifatli amalga oshirish dolzarb muammo ekanligi shubhasizdir. Bugungi kunda parrandachilik sohasini rivojlantirish, aholini sifatli parranda mahsulotlari (tuxum, tovuq go‘shti) bilan ta’minlash maqsadida davlat siyosati darajasida ilmiy va amaliy ishlar amalga oshirilmoqda. Biz olib borgan 90 tadqiqotlarimizda tovuqlarning mahsuldorlik ko‘rsatkichlarini pasaytirib, iqtisodiy chiqimning oshib ketishiga asosan tovuqlar nematodozlari (askaridioz, geterakidoz va kapillarioz) jiddiy ta’sir qilib, ushbu gelmintozlarni davolash va profilaktikasini kompleks tashkil etish dolzarb hisoblanadi. TOVUQLAR NEMATODOZLARIGA QARSHI KURASHISHNING KOMPLEK CHORA-TADBIRLARI Tovuqlar orasida 1. 1. Tovuqlar orasida nematodozlar tarqalishini nematodozlar aniqlash 1 tarqalishini monitoring 1. 2. Nematodozlarning mavsumiy dinamikasini qilish aniqlash 2. 1. 2. 1. 1. Optimal Degelmintizatsiya muddatni aniqlash sxemasini belgilash 2. 1. 2. Tovuqlarni rejali Degelmintizatsiya hajmini 2( davolash) aniqlash degelmintizatsiyasi 2. 2. Antgelmint 2. 2. 1. Birma – bir vositani va uni (individual) uslub qo‘llash uslubini 2. 2. 2. Guruhli usul * tanlash 3. 1. 3. 1. 1. Ascaridia Nematodozlar galli**, Heterakis qo‘zg‘atuvchilari va gallinarum**, Capillaria ularning rezervuar obsignata**, Syngamus xo‘jayinlariga qarshi nematodalari yo‘qotish kurashish hamda Eisenia foetida va Dendrobaena masiupolinsis Yaylov (yayratish kabi yomg‘ir 3m aydonlari) chuvalchanglarni profilaktikasi zararsizlantirish 3. 2. 3. 2. 2. To‘shamalarni Tovuqlarning tez-tez almashtirish va nematodozlar bilan tozalash, parrandaxonadan zararlanish chiqgan axlatni dastlab manba’larini termik qayta ishlab so‘ngra zararsizlantirish foydalanish. Sug‘orishda 91 artizan suvlaridan foydalanish. Tovuq 4. 1. Nematodozlardan xalos bo‘lguncha har nematodozlariga kuni 0, 1 foiz hisobida Gossipirin yoki 0, 01 foiz 4 qarshi kimyoviy hisobida Kufestrol aralashtirilgan ozuqani tovuqlarga profilaktika bir mahal berish Asosiy qism. Gelmintozlarga qarshi kurashning birinchi bosqichida – har bir hudud va alohida xo‘jaliklar sharoitida monitoring o‘tkazilib gelmintozlarning tarkibi, ularning tarqalish darajasi va yil mavsumlari bo‘yicha hamda turli yoshdagi tovuqlarning gelmintozlar bilan zararlanish dinamikasi aniqlanadi. (sxemaga qaralsin). Ushbu ma’lumotlar asosida nematodozlarga qarshi kurash chora–tadbirlar rejasi tuziladi: rejada davolash-profilaktik degelmintizatsiya o‘tkazish muddatlari aniqlanadi. Degelmintizatsiyaning optimal muddatlari gelmintozlarning ko‘payishi ya’ni dinamikasining ko‘tarilishi davrini hisobga olgan holda belgilanadi. Tovuqlar nematodozlariga qarshi kurashning yana bir muhim tomoni – degelmintizatsiya uchun ishlatiladigan antgelmint vosita (preparat)larni tanlash bo‘lib, bunda har bir alohida hudud (xo‘jalik)da nematodozlarning tur tarkibi, tovuqlarning nematodozlar bilan zararlanish darajasi ya’ni invaziya ekstensivligi va intensivligi hamda gelmintlarning rivojlanish bosqichi kabi ma’lumotlarni hisobga olish alohida ahamiyat kasb etadi. Masalan, tovuqlar gelmintozlarining asosiy guruhi nematodozlarga qarshi vositalar – benzimidozollar guruhiga kiruvchi preparatlar (albendazol) hamda imidazollar (nilverm, levamizol, tetramizol) kabi vositalarni qo‘llash tavsiya etiladi. Degelmintizatsiyaning samarasi uni qo‘llash uslubiga ham bog‘liq. Tabiiyki, hayvonlarni birma-bir (individual) degelmintizatsiya qilish eng yuqori samara beradi. Ammo, parranda guruhlarini degelmintizatsiya qilishda “guruh usuli”ni qo‘llash qulay va yuqori samara beradi. Guruh usulida degelmintizatsiya qilish antgelmint vositalarni hayvon i