MAHALLIY BYUDJETLAR TOMONIDAN IJTIMOIY SOHA XARAJATLARINI MOLIYALASHTIRISH TIZIMINI TAKOMILLASHTIRISH

Аннотация

The article analyzes the reforms in the financing of the social sphere in Uzbekistan and the expected financial results. The financial aspects of the ongoing reforms in the field of education in our country have been studied and conclusions have been drawn. Keywords: diversification, social reforms, budget, education funding СОВЕРШЕНСТВОВАНИЕ СИСТЕМЫ ФИНАНСИРОВАНИЯ РАСХОДОВ СОЦИАЛЬНОЙ СФЕРЫ МЕСТНЫМИ БЮДЖЕТАМИ Аннотация. В статье анализируются реформы в сфере финансирования социальной сферы в Узбекистане и ожидаемые от них финансовые результаты. Изучены финансовые аспекты реформ в сфере образования, последовательно реализуемых в нашей стране, и сделаны выводы. Ключевые слова: диверсификация, реформы в социальной сфере, бюджет, финансирование образования. Har yili mamlakatimizning kelgusi yilgi bosh moliyaviy hujjati muhokama qilinadi. Bu yurtimiz barcha hududlari manfaatlarini ta’minlash nuqtai nazaridan amalga oshiriladi. So‘nggi yillarda ishlab chiqarishni yanada rivojlantirish, bank tizimini takomillashtirish, xususiy tadbirkorlik va kichik biznesning ahamiyati hamda rolini oshirish, aholi bandligini ta’minlashning muhim omili sifatida xizmat ko‘rsatish sohasi va kasanachilikni ravnaq toptirishni 536 rag‘batlantirish bo‘yicha bir-biri bilan uzviy bog‘langan, keng ko‘lamli chora-tadbirlar hayotga tatbiq etilmoqda. Unda, shuningdek, qishloqda ishlab chiqarish va ijtimoiy infratuzilmani rivojlantirish, aholi turmush sifatini tubdan yaxshilash, fuqarolarning real daromadlarini ko‘paytirish, ehtiyojmand oilalarni ijtimoiy qo‘llab-quvvatlashning manzilliligini oshirishga alohida urg‘u berilgan. Xususan, joriy yida iqtisodiyotni izchil isloh qilish, diversifikatsiyalash va tarkibiy o‘zgartirishni chuqurlashtirish, yangi innovatsion ishlab chiqarish ob’ektlarini rivojlantirish, mavjud ishlab chiqarishni modernizatsiyalash jarayonlarini jadallashtirish hisobiga xo‘jalik yurituvchi sub’ektlarning raqobatdoshligini oshirish bo‘yicha keng miqyosli ishlarni bajarish ko‘zda tutilgan. Xizmatlar ko‘rsatish sohasining jadal taraqqiyotini ta’minlash, Qishloq joylarda namunaviy loyihalar bo‘yicha yakka tartibdagi uy-joylarni qurish dasturini davom ettirish, shuningdek, budjet mablag‘lari hisobiga ijtimoiy infratuzilma ob’ektlarini, shu jumladan, elektr, gaz tarmoqlari, suv quvurlarini hamda ichki yo‘llarni qurish bo‘yicha kompleks chora-tadbirlarni amalga oshirish izchil davom ettirilmoqda. 2024 yilgi Davlat byudjeti xarajatlari (davlat maqsadli jamg‘armalariga ajratiladigan transfertlar bilan birga) 312,8 trln so‘mni,yalpi ichki mahsulotga nisbatan 24,0 foizni yoki 2023 yil kutilayotgan ijroga nisbatan 30,6 trln so‘mga ortishi prognoz qilinib, bu alohida sohalar rivojiga maqsadli xarajatlarni oshirish yo‘li bilan iqtisodiy o‘sishni rag‘batlantirishni ta'minlaydi. Bundan tashqari, Davlat byudjetidan ijtimoiy sohaga, хususan, ta’lim sohasi хarajatlariga 69,1 trln soʻm, sogʻliqni saqlash sohasi хarajatlariga 33,4 trln soʻm, madaniyat 2,6 trln soʻm va sport sohasi хarajatlariga 2,8 trln soʻm va fanni yanada rivojlantirish tadbirlari uchun 2,2 trln soʻm yoʻnaltirish belgilandi1. Budjetning daromad qismini shakllantirishga kompleks yondashish, davlat budjeti mablag‘laridan maqsadli va oqilona foydalanish bo‘yicha qat’iy budjet siyosatini olib borish, xarajatlar ustidan nazorat tizimini takomillashtirish, shak-shubhasiz, aholi turmush sifatining yaxshilanishiga, mamlakat iqtisodiyotining barqaror o‘sishiga zamin yaratadi. Bugungi kunda aholining ijtimoiy muammolari keskinlashdi, ammo shunga qaramasdan, aholining savodxonlik darajasi, o‘rtacha hayot kechirish uzunligi, moddiy ne’matlarini iste’mol qilish sifatli tartibini ta’minlash, ijtimoiy xizmat ko‘rsatish va boshqa bir qancha ijtimoiy ko‘rsatkichlarda ijobiy siljishlar bo‘lmoqda. 1Budjetnoma 2024-2026 yil uchun 537 Bu borada ijtimoiy muammolarni huquqiy taminotini tahlili muhim ahamiyatga egadir, zamonaviy ijtimoiy strategiya o‘ttizdan ortiq qonun va qoidalar bilan mustahkamlangan, bularning asosiy qismi aholining alohida guruhlarining imtiyozlarini ta’minlashga yo‘naltirilgan. Ijtimoiy sohaga taaluqli bo‘lgan qonunlarda bir qancha budjet va soliq me’yorlari mavjud, bu o‘z navbatida budjetlar o‘rtasidagi daromad va xarajatlarni taqsimlash talablarini tartibga solib turadi.