SOTSIOLOGIK MA’LUMOTLARNI QAYTA ISHLASH VA TAHLIL ETISH USULLARI

Аннотация

This article is devoted to an in-depth study of the processes of sociological data processing and analysis. The article highlights the importance of sociological research and provides detailed information on various methods of data collection, methods of data cleaning and analysis, and methods of presenting research findings. The specific characteristics of each stage and the techniques used, including descriptive and inferential statistics, regression analysis, etc., are covered. The article provides opportunities to understand and evaluate problems and changes in society with the help of sociological data. Keywords: Sociological research, Data collection, Data cleaning, Descriptive statistics, Inferential statistics, Regression analysis, Presentation of research results. МЕТОДЫ ОБРАБОТКИ И АНАЛИЗА СОЦИОЛОГИЧЕСКИХ ДАННЫХ Аннотация. Статья посвящена углубленному изучению процессов обработки и анализа социологических данных. В статье подчеркивается важность социологических исследований и приводится подробная информация о различных методах сбора данных, методах очистки и анализа данных, а также методах представления результатов исследований. Освещены конкретные характеристики каждого этапа и используемые методы, включая описательную и логическую статистику, регрессионный анализ и т. д. Статья предоставляет возможности понять и оценить проблемы и изменения в обществе с помощью социологических данных. Ключевые слова: Социологическое исследование, Сбор данных, Очистка данных, Описательная статистика, Инференциальная статистика, Регрессионный анализ, Презентация результатов исследования. 1 51 8 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2024 VOLUME 3 / ISSUE 5 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ Kirish. Kirish qismida sotsiologik tadqiqotlar va ularning ahamiyati haqida umumiy ma’lumot beriladi. Shuningdek, ma’lumotlarni qayta ishlash va tahlil qilishning zarurligi va bu jarayonning ilmiy tadqiqotlardagi o'rni haqida fikr yuritiladi. Asosiy qism Ma'lumotlarni yig'ish. Sotsiologik ma'lumotlarni yig'ish jarayoni turli usullar va texnikalardan foydalanadi, bu esa olimlarga turli ijtimoiy hodisalar va jarayonlar haqida chuqurroq tushuncha berishga imkon yaratadi. Quyidagi usullar sotsiologik ma'lumotlarni yig'ishning asosiy turlaridir: So'rovnomalar-So'rovnomalar, sotsiologik ma'lumotlarni yig'ishning eng keng tarqalgan usullaridan biridir. So'rovnomalar yordamida tadqiqotchilar katta miqdordagi ma'lumotlarni nisbatan qisqa vaqt ichida to'plashlari mumkin. So'rovnomalar yozma yoki elektron shaklda bo'lishi, shuningdek, telefon orqali ham o'tkazilishi mumkin. Ular yopiq (oldindan belgilangan javob variantlari bilan) va ochiq (javob beruvchilarga o'z fikrlarini erkin ifodalash imkoniyati berilgan) savollar o'z ichiga olishi mumkin. Intervyular-Intervyular, ma'lumot yig'ishning yana bir muhim usulidir. Ular respondentlar bilan yuzma-yuz yoki masofaviy ravishda o'tkazilishi mumkin. Intervyular chuqurroq ma'lumot olish imkonini beradi, chunki tadqiqotchi javob beruvchining javoblarini kengaytirish yoki aniqlashtirish uchun qo'shimcha savollar berishi mumkin. Intervyular tuzilgan (oldindan tayyorlangan savollar bilan), yarim-tuzilgan (ba'zi tayyor savollar bilan, lekin mavzudan chetlashishga ham imkon beruvchi) va tuzilmasdan (ochiq suhbat shaklida) bo'lishi mumkin. Kuzatuvlar-Kuzatuvlar, tadqiqotchi tomonidan bevosita kuzatish orqali ma'lumot to'plash usulidir. Bu usul odatda tabiiy muhitda, sun'iy laboratoriya sharoitlaridan tashqarida amalga oshiriladi. Kuzatuvlar yashirin yoki ochiq, tuzilgan yoki tuzilmasdan bo'lishi mumkin. Yashirin kuzatuvlar davomida tadqiqotchi o'zining kuzatuvchi ekanligini yashiradi, ochiq kuzatuvlarda esa respondentlar tadqiqotchi tomonidan kuzatilayotganini bilishadi. Hujjatlar va Arxivlar-Tadqiqotchilar shuningdek, mavjud hujjatlardan yoki arxiv ma'lumotlaridan foydalanish orqali ham sotsiologik ma'lumotlarni to'plashlari mumkin. Bu usul o'tmishdagi voqealar yoki jamiyatning o'tgan davrlardagi holatini tahlil qilishda juda foydali bo'lishi mumkin. Hujjatlar orasida rasmiy hujjatlar, maktublar, fotografiyalar, gazeta va jurnallar, shuningdek turli idoralar va tashkilotlar tomonidan yig'ilgan statistik ma'lumotlar bo'lishi mumkin. Elektron ma'lumotlar to'plash-Zamonaviy texnologiyalar yordamida ijtimoiy tarmoqlar, veb-saytlar va boshqa elektron manbalar orqali ham katta miqdordagi ma'lumotlarni to'plash mumkin. Bu usul, ayniqsa, ommaviy fikr yoki madaniy trendlarni o'rganishda juda qo'l keladi. Ma'lumotlarni tozalash-Ma'lumotlarni tozalash jarayoni, ya’ni noto'g'ri yoki kamchilikli ma'lumotlarni qanday aniqlash va tuzatish yollari tavsiflanadi. Bu jarayon ma'lumotlarning sifatini oshirish uchun juda muhimdir. Ularni quyidagicha shakllantiriladi. Maqsadlar: Ma'lumotlarni tozalashning asosiy maqsadi, ma'lumotlar bazasining aniq, to'g'ri va ishlab chiqilgan bo'lishi, bu esa ma'lumotlarni ishlash, tahlil qilish, tushunish va maqsadli qarorlar qabul qilishda yordam berad