K. XORNINING "ZAMONAMIZNING NEVEOTIK SHAXSI" ASARI

Аннотация

This article provides information about the contributions of the representative of Germany and the United States, physician and sociologist Karen Horney to the development of sociology in support of Freud's psychoanalysis, as well as the creation, content, significance and role of the work "The Neurotic Personality of Our Time" in sociology. Key words. Person, time, neurosis, neurotic, psychological, social environment, conflict, tendency. РАБОТА К. ГОРНА «НЕВЕОТИЧЕСКИЙ ЧЕЛОВЕК НАШЕГО ВРЕМЕНИ» Аннотация. В данной статье представительница Германии и США, врач и социолог Карен Хорни, сторонница психоанализа Фрейда, внесла свой вклад в развитие социологии, а также информацию о создании, содержании, значении и роли работы. Дана «Невротическая личность нашего времени» в социологии. Ключевые слова. Человек, время, невроз, невротик, психологическая, социальная среда, конфликт, тенденция. Kirish. "Zamonamizning nevrotik shaxsi" (1937) ataylab oddiy odamlar uchun tushunarli tilda yozilgan (o'z-o'zini davolash nazarda tutilgan). Kitobning asosiy qiymati - nevrozning tizimli tavsifi. Turli sabab-ta'sir munosabatlarining katta hajmi izchil taqdim etiladi. Asosiy mavzular - tashvish, dushmanlik, sevgi va kuchga bo'lgan majburiy istaklar va nevrotik aybdorlik hissi1. Bundan tashqari ushbu kitobga yordamchi sifatida yozilgan "Psixoanalizdagi yangi yo'llar" (1939) juda ko'p o'qishga xalaqit bermaydigan texnik terminologiyani o'z ichiga oladi. Karen Xornining ushbu asarlari nafaqat sotsiologiyada, balki psixologiyada ham sezilarli darajada ahamiyatga 1 Karen Horney // https://pantheon.world/profile/person/Karen_Horney 1 49 8 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2024 VOLUME 3 / ISSUE 5 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ molik asar hisoblanadi2. Ushbu asar AQSh da baddiy bo’lmagan uslubda nashrdan chiqqan va bukar nazariy asarlar sirasiga kiradi. U o’z asarlarida Freyd tomonidan tasvirlangan instinktiv yoki biologik sabablar emas, balki atrof-muhit va ijtimoiy sharoitlar asosan shaxsiyatni belgilaydi va nevrozlar va shaxsiyat buzilishlarining asosiy sabablari ekanligini ta'kidladi. Kitobning asosiy mazmuni tashvish, dushmmanlik, sevgi va kuchga bo’lgan majburiy istaklar vanevrotik aybdorlik hissini ifodalashdan iborat. Hujjatlar tahlili va metodologiya. Nevroz atrofdagi ijtimoiy muhitning ta'siri va insoniy munosabatlarning buzilishi natijasida shakllanadi. Pravoslav psixoanaliz genetik va instinktiv sabablarga e'tibor qaratadi. Masalan, instinktlarni bostirish (madaniyat bo'yicha) nevrozning shakllanishiga olib keladi (masalan, Edip kompleksi). Natijada terapiyaning ma'nosi o'zgaradi. Pravoslav psixoanalizning maqsadi sizning instinktlaringiz bilan kurashishingizga yordam berishdir3. Xornining so'zlariga ko'ra, terapiyaning maqsadi odamlar va o'zi bilan munosabatlarni tiklash, o'z-o'zidan o'z o'rnini topish, odamga hayot qiyinchiliklarini engishga qisman yordam beradigan nevrotik himoya mexanizmlaridan xalos bo'lishdir, ammo chuqurroq qaralsa, o'zini o'zi to'sib qo'yadi. normal hayot kechirish imkoniyati. Har qanday nevrozning asosi odatda ichki ziddiyat (inson psixikasidagi biror narsa va nimadir o'rtasidagi kurash) sifatida qaraladi. Freydning fikriga ko'ra nevrotik konflikt qatag'on qilingan (instinktlar) va bostirilgan kuchlar (madaniyat) o'rtasidagi kurashdir. Xorni o'zining dastlabki asarlarida nevrozning dinamik markazi shaxsning o'zaro eksklyuziv nevrotik tendentsiyalari o'rtasidagi ziddiyat degan pozitsiyani ilgari surdi. “Men tasvirlagan nevrozlarning tuzilishi prinsipial jihatdan Freyd nazariyasiga zid emas. ...Ammo insonning impulsi va ijtimoiy bosimi o‘rtasidagi ziddiyat har qanday nevrozning paydo bo‘lishi uchun zaruriy shart ekanligiga rozi bo‘lsam-da, bu holatni yetarli deb hisoblamayman. ... Nevroz, agar bu mojaro tashvishga sabab bo'lsa va tashvishni kamaytirishga urinishlar, o'z navbatida, bir xil darajada shoshilinch bo'lsa-da, bir-biriga mos kelmaydigan mudofaa tendentsiyalariga olib kelsa paydo bo'ladi”4. Xorni asosiy nevrotik tendentsiyalardan birini sevgiga bo'lgan majburiy ehtiyoj va hokimiyatga bo'lgan majburiy istak deb hisobladi. Nevrotik ishq istagi va nevrotik raqobat bir- biri bilan ziddiyatda bo'lishi mumkin - odamlarning boshidan o'tib, ularga g'amxo'rlik qilish mumkin emas (evaziga muhabbatni kutish). Aslida, hatto sog'lom odam uchun ham raqobat sevgini ko'rsatish va sevgini qabul qilishda kamchilikni anglatadi (so'zning keng ma'nosida sevgi). Nevrotik tendentsiyalar odatda funktsiyaga ega (yashirin foyda). Oxir-oqibat, bu ma'lum bir shaxsning tashvishini yo'q qilish yoki yumshatishga to'g'ri keladi. Xorni o'zining asosiy va eng etuk asari "Nevroz va shaxsiy o'sish: o'zini o'zi anglash uchun kurash" (1950) asarida nevrotik mojarolar talqinini o'zgartirdi. Mos kelmaydigan nevrotik tendentsiyalar o'rtasidagi qarama-qarshilikda Xorni nevrotik to'qnashuvlarning faqat alohida 2 Хорни К. Тревожность // Хорни К. Собр. соч. в 3-х т. — М. : Смысл, 1997. — Т. 2. — С