ТЕОРЕТИЧЕСКИЕ И ПРАВОВЫЕ ОСНОВЫ ЗАЩИТЫ ЗЕМЕЛЬ ОТ БАРАЖАЩИХ ВЕСОВ.

Аннотация

The land and land resources are considered irreplaceable and limited resources of the nature, and today in our country there are legal grounds for criminal consequences for their destruction, misuse and arbitrary appropriation. In This article scientifically analyzes the socially-legal significance of land, national legal mechanisms and legal framework for the protection of land plots, and the conditions for the occurrence of cases of land plunder. Key words: land plots, irrigated lands, arbitrariness, unauthorized seizure of land plots, crime. ТЕОРЕТИЧЕСКИЕ И ПРАВОВЫЕ ОСНОВЫ ЗАЩИТЫ ЗЕМЕЛЬ ОТ БАРАЖАЩИХ ВЕСОВ. Аннотация. Земля и земельные ресурсы считаются незаменимыми и ограниченными ресурсами природы, и сегодня в нашей стране существуют правовые основы для уголовно наказуемых последствий за их уничтожение, нецелевое использование и произвольное присвоение. В данной статье научно анализируются социально-правовое значение земли, национально-правовые механизмы и правовые основы охраны земельных участков, условия возникновения случаев земельного разграбления. Ключевые слова: земельные участки, орошаемые земли, произволный захват земельных участков, преступность. Yer - jamiyat rivojlanishining qadimiy davrlaridan boshlab yer munosabatlarining moddiy asosi va mulkchilikning asosiy manbayi vazifasini bajarib kelmoqda. Yerlarni samarali foydalanishga moslash ishlari juda qadim zamonlardan boshlangan bo`lib, u davrlarda bu ishlar 1 41 5 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2024 VOLUME 3 / ISSUE 5 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ tasodifiy xarakterga ega bo`lgan va asosan yerlarni foydalanish maqsadlariga qarab chegaralash ishlari olib borilgan. Masalan, qabilalar o`zlari foydalanadigan yerlarni dehqonchilik, chorvachilik va ov qilish maqsadlari uchun bo`lishgan. Keyinchalik yerga mulkchilik munosabatlari paydo bo`lgandan keyin, bu ishlar yerlarni aniq maqsadlar bo`yicha taqsimlashga, ularni mulkdorlar va yerdan foydalanuvchilar manfaatlari bo`yicha tashkil etishga aylandi.1 Xalqaro huquq me`yorlariga ko`ra har bir davlatning hududi – davlat chegarasi doirasidagi yer kengliklaridan iboratdir. Yer kengliklariga esa ushbu hududlarning quruqlik qismi, suv akvatoriyasi, yer osti boyliklari va atmosfera havosi kiradi. Mazkur tabiiy obyektlar har bir davlatda yashovchi insonlar uchun moddiy baza hisoblanadi. Shuning uchun ham har bir davlat, jumladan, O`zbekiston Respublikasining hududi uning siyosiy-ijtimoiy hayotida muhim o`rin egallaydi va mustaqilligining real ifodasi deb qaraladi.2 Yer - turli fan sohalarida turlicha ma’noga ega. Masalan, astronomiya fanida “yer” - Quyosh sayyorasi atrofida aylanuvchi va uning tizimida uchinchi bo`lgan sayyora; geografiya fanida “yer” - mazkur sayyoraning quruqlik qismi; qishloq xo`jaligi sohasida “yer” - sayyoramiz quruqlik qismining eng yuqori tuproq qatlami; ekologiya fanida “yer” - yagona ekologik tizimdagi maydon, relef va tuproqlarni qamrab oluvchi atrof tabiiy muhitning alohida bir qismi yoki komponenti; yurisprudensiya fanida “yer” - tasarruf qilish, egallash va foydalanish predmeti hamda ijtimoiy munosabatlarning mustaqil obyekti sifatida qaraladigan sayyoramiz quruqlik qismining eng yuqori qatlami; texnika sohasida “yer” - ma’lum bir turdagi xalq xo‘jaligi obyektlarini, inshootlarini qurish yoki joylashtirish uchun mo‘ljallangan zamin hisoblanadi.3 Yer har doim insoniyat istiqomat qiladigan tabiiy muhit hisoblanishi bilan bir qatorda, ishlab chiqarishning ajralmas manbasi ham bo`lib qoladi.4 O`zbekiston Respublikasi Prezidenti SH.Mirziyoyev ta’kidlaganidek, “Qishloq xo`jaligi sohasini boshqarish tizimini isloh qilish, yer va suv resurslaridan oqilona foydalanish borasidagi ilg`or texnologiyalarni joriy etish, oziq-ovqat xavfsizligini ta`minlash eng muhim vazifamizdir. Keyingi yillarda klastyer usulida paxta yetishtirishni kamida 52% yetkazish uchun 48 ta paxta-to`qimachilik klastyerini tashkil etish to`g`risida qaror qabul qilindi. Shu bilan birga, g`alla va meva-sabzavot klastyerlari faoliyatini har tomonlama rivojlantirish kerak. Bu soha biz uchun nisbatan yangi ekanini inobatga olib, uni davlat tomonidan qo`llab-quvvatlash, jumladan, kredit tizimini soddalashtirish, xarajatlarni subsidiyalash, yer ajratish bilan bog`liq tartiblarni qayta ko`rib chiqish talab etiladi. Qishloq xo`jaligi ekinlari va chorvachilik bo`yicha yangi tarmoqlarni rivojlantirishimiz zarur. Bugungi kunda fermer xo`jaliklarining yillik chorva ozuqasiga bo`lgan ehtiyojining faqat 35 foizi mahalliy imkoniyatlar hisobidan qoplanmoqda. Qishloq xo`jaligi maqsadlarida yer berish tizimini tubdan qayta ko`rib chiqish kerak.Yerdan samarali foydalanib, mo`l hosil olayotgan ko`p tarmoqli fermer xo`jaliklariga o`z faoliyatini kengaytirishi uchun qo`shimcha yer maydonlarini ajratish lozim. Qishloq xo`jaligidagi islohotlardan maqsad – 1 Mirzaabdullaeva M.R, Muqumov A.M, Xafizova Z.X. Yer huquqi. Darslik -T.: “TIMI”, 2020. – b.8 2 O`zbekiston Respublikasining konstitutsiyaviy hu