Koviddan keyingi davrida yurak – qontomlar tizimining holati

Аннотация

COVID-19 bilan kasallangan bolalarning aksariyati tuzalib ketadi, biroq baʼzilarida uzoq muddatli, koʻp aʼzoli simptomlar va asoratlar mavjud boʻlib, ularning kasallanish darajasi ortib bormoqda [1]. Uzoq muddatli COVID yoki post-Covid sindromi (PCS) yoki post-o‘tkir COVID – bu tibbiyot hamjamiyati tomonidan tan olingan va xavotirga sabab bo‘lgan fanlararo ishtirokni talab qiladigan nisbatan yangi muammodir. COVID-19 bilan uzoq muddatli yurak oqibatlarini bashorat qilish qiyin. SARS-CoV-1 va SARS-CoV-2 ning genetik o‘xshashligi, shuningdek, 12 yillik kuzatuv davomida bemorlarning 40 foizida yurak-qon tomir kasalliklari aniqlangan oldingi virusli epidemiyalar tajribasi bu kasallikning uzoq muddatli oqibatlarini ko‘rsatadi. COVID-19 [2]. SARSCoV-2 virusi uchun ijobiy PCR testi (polimeraza zanjiri reaktsiyasi) bo‘lgan bemorlarning taxminan 10% 3 haftadan ko‘proq vaqt davomida tiklanmaydi, kichikroq qismi esa oylar davomida tuzalmaydi [3]. COVID-19 boshlanganidan 100 kun o‘tgach, bemorlarning 41 foizida hali ham doimiy alomatlar mavjud, nafas qisilishi eng keng tarqalgan simptom (36%). Chap qorincha funktsiyasining pasayishi va o‘pka gipertenziyasi belgilari kamroq tashxis qilinadi [4]. COVID-19 ning inson organizmiga uzoq muddatli oqibatlari hali ham noma’lum, ammo SARSCoV-2 virusi keltirib chiqaradigan pandemiyadan keyin tasvirlangan alomatlar xavotirga soladi va bemorlarni uzoq muddatli kuzatishni talab qiladi [5]. Prognoz nafaqat kasallikning o‘tkir davrida o‘pkaning shikastlanish darajasiga, balki ekstrapulmoner ko‘rinishlarga ham bog‘liq bo‘lishi mumkin. Shunday qilib, diagnostika, shoshilinch tibbiy yordam, kasallikning kechishini va uning asoratlarini o‘rganish va oldini olishga asosiy e’tibor uzoq muddatli oqibatlarga olib keladigan omon qolganlar tanasidagi o‘zgarishlarni o‘rganishga qaratildi [6].