BOLALAR MAVZUSINING OMMAVIY AXBOROT VOSITALARIDA YORITILISHINING O'ZIGA XOS XUSUSIYATI. (GAZETA VA JURNALLAR MISOLIDA)

Аннотация

In this scientific article, we will study the peculiarity of coverage of the children's topic in the mass media on the example of newspaper and magazine publications. Key words: Children's journalism, "Children's placenta", "Children's world", "Guncha.uz", "Gulkhan.uz", "Wise word", "Jajji academician", "Jetkinshek". ОСОБЕННОСТЬ ОСВЕЩЕНИЯ ДЕТСКОЙ ТЕМЫ В СРЕДСТВАХ МАССОВОЙ ИНФОРМАЦИИ. (В СЛУЧАЕ ГАЗЕТ И ЖУРНАЛОВ) Аннотация. В данной научной статье мы изучим особенность освещения детской темы в средствах массовой информации на примере газетных и журнальных публикаций. Ключевые слова: Детская журналистика, «Детская плацента», «Детский мир», «Гунча.уз», «Гульхан.уз», «Мудрое слово», «Джаджи академик», «Жеткиншек». Bolalar mavzusin ommaviy axborot vositalarida aks ettirish va keng ommaga yetkazish, ijtimoiy-siyosiy va axborot tayyorlash va uni uzatish jarayonlariga qaraganda biroz mukammalroq.Sababi bolalar dunyosin tushinish va to'g'ri anglash,ularni yetuk shaxs darajasida tarbiyalash,ijodini keng tadbiq etish uchun, avvalo ularning auditoriyasini,yosh darajasini,qiziqishlarin va ulgʼayish muhitini hisobga olgan holda harakat qilishlari kerak. Bolalar mavzusini yoritish,o'zbek jurnalistikasi,tarixi va rivojlanish bosqichlari,ya'ni bolalar publitsistikasi bilan bogʻliq.U dastlab jamiyatning bolalarga bo'lgan munosabatini tushundiruvchi xodisa sifatida xalq og'zaki ijodida uchraydi.Eng avvalgi bolalar turmushini o'zida 499 aks ettirgan maqolalar,asarlar XIX asr oxiri va XX asr boshlarida ijod qilgan jadidlar asarlarida keltirilgan. Masalan: Abdurauf Fitratning 1917-yili nashr qilingan "Oʻquv.Ibtidoiiy maktablarning so'nggi sinfi uchun" to'plamiga kiritilgan"Yurtimiz.Arislon bilan botir " nomli maqolasi bolalar uchun yozilgan boʻlib, bu maqolada o'sha yillari o'lkada yuz berayotgan ijtimoiy-siyosiy o'zgarishlarni oddiy va tushunarli tilda bolalarga yetkazgan. O'zbekistonda XX asr boshlarida paydo bo'lgan dastlabki bolalar nashrlari : "Yosh turkistonchilar" "Bolalar tovushi" "Bolalar yo'ldoshi " "Bolalar dunyosi" "O'zgarish bolalari" O'sib kelayotgan yosh avlodning yetuk bilim, yuqori ma'aviyat egalari bo'lib yetishishida bolalar matbuoti,bolalar nashrlarining o'rni beqiyosdir. Bugungi kunda bolalar mavzusin yoritishga asoslangan bolalar nashrlarining soni yildan-yilga ortib bormoqda.O'zbekiston Respublikası prezidenti tomonidan qabul qilingan "2022-2026-yillarda Maktab taʼlimini rivojlantirish boʻyicha milliy dasturni tasdiqlash haqida" gi farmonga asoslanib, maktab yoshidagi bolalarning savodxonlik darajasini oshirish, ijodiy faoliyatini rivojlantirish va ularning qiziqishlariga qarab, turli yo'nalishdagi to'garaklarni tashkil etish, qonun-hujjatida keltirilgan. Mana shu farmonga muvofiq,bolalar matbuotini yanada takomillashtirish boʻyicha keng koʻlamli ishlar amalga oshirilmoqda. O'zbekistonda bolalar matbuoti 1919-yildan buyon faoliyat yuritib kelmoqda.Masalan: "Bolalar yo'ldoshi"(1919),"Tong"(1920),"Bolalar dunyosi"(1921),"Bilim o'chog'i"(1922-1923), "Uchqun"(1923), "Yosh kuch"(1929-1937) jurnallari dunyo yuzini koʻrdi. "Bolalar yo'ldoshi" jurnalı- 1919-yili Samarqandda totarlar maktabining o'qituvchisi va boshlig'i Xabir Abdullayevning boshchiligida nashr etilgan.Bu jurnalga javobgar Abdurashid Abdujabbor o'g'li edi. Bolalarga asoslanib nashr etilgen birinchi jurnal edi.Lekin bul jurnal 100- soni chiqqandan soʻng o'z faoliyatini yakunlaydi.Sababi shu davrda ijtimoiy-siyosiy voqealarini yoritish bilan birga,bolalar mavzusini yoritishga ham maʼlum darajada cheklovlar o'rnatilgan edi. Mamlakatimizda 1929-yildan boshlab,"Lenin uchquni"(hozirgi Tong yulduzi") gazetasi,"Pioner Vostoka"("Yosh kuch") jurnallarining muntazam ravishdagi nashrlar faoliyati yo'lga qo'yildi. Mustaqillikga erishganimizdan soʻng, bolalar nashrlari roʻyxati bir qancha ortti. Masalan: 1958-yildan buyon va hozirgi kunda ham faoliyat koʻrsatib kelayotgan "Gʼuncha" jurnali", 1929-yilda birinchi marta "Yosh kuch" nomi bilan chiqa boshlagan,lekin ikkinchi jahon 500 urushi yillari, ya'ni 1941-yili faoliyatini toʻxtatgan,1957-yilda "Pioner" nomi bilan nashr etilgan va shu yilning oʻzida "Gulxan" nomiga oʼzgartilgan, 1929-yili "Lenin uchquni", 1992-yili "Tong yulduzi" nomi bilan chiqa boshlagan jurnallar bugungi kunda ham oʻz faoliyatini yuritib kelmoqda.Yuqorida nomi keltirilgan gazeta va jurnallarning barchasi-bolalar dunyo qarashini kengaytirish,ijodini qoʻllab-quvvatlash, bolalar turmushida yuz berayotgan oʼzgarish va yangiliklarini yoritishni maqsad qilgan. "Gʼuncha" jurnali 1958-yilda oʼz faoliyatini boshlagan va bugungi kunda ham muntazam ravishda nashr etilib kelayotgan maktab yoshigacha boʻlgan bolalar turmushini oʼzida aks ettirgan, badiiy - adabiy bezakli Respublika jurnali. Muassis: Oʻzbekiston Respublikasi Xalq taʼlimi vazirligi, Oʻzbekiston matbuoti va axborot agentligi. Jurnal: "Gʼunchaoy isteʼdodlari", "Oltin koʻprik" , "Sheʼr kulcha", "Qogʼozdagi kamalak", "Topgan topaloq", "Jolly English", "Изучаем русский язык " rukni ostida oʼz maq