TURLI DAVRLARDA XOTIN-QIZLAR TA’LIMINING SHAKLLARI VA VOSITALARI

Аннотация

In this article, the study of the past of the peoples of Central Asia and the determination of the place, status and, of course, the level of enlightenment of women in it creates a basis for determining the level of culture and spirituality of that time. In this place, the fame of today's Central Asian women on the world scale, their work in the field of science, economy, spiritual and educational field, their significant contribution to the development of the country, and their past it is a fact that it has become a vital necessity to be proud of having such ancestors. Key words: human civilization, national values, historical sources, the economy of literate people, civilized life, literary and scientific works, elders in the leadership of the tribe. ФОРМЫ И СРЕДСТВА ЖЕНСКОГО ОБРАЗОВАНИЯ В РАЗНЫЕ ПЕРИОДЫ Аннотация. В данной статье изучение прошлого народов Средней Азии и определение места, статуса и, конечно же, уровня просвещенности женщин в нем создает основу для определения уровня культуры и духовности того времени. . В этом месте слава сегодняшних центральноазиатских женщин в мировом масштабе, их труд в области науки, экономики, духовно-просветительской сфере, их значительный вклад в развитие страны, их прошлое – это факт, что стало жизненной необходимостью гордиться наличием таких предков. Ключевые слова: человеческая цивилизация, национальные ценности, исторические источники, экономика грамотных людей, цивилизованная жизнь, литературные и научные труды, старейшины в руководстве племенем. Prezidentimiz Sh.M.Mirziyoyev 2020-yil 29-dekabrdagi Oliy Majlisga Murojaatnomasida “Biz o‘z oldimizga mamlakatimizda Uchinchi Renessans poydevorini barpo 6 10 International scientifijournal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2024 VOLUME 3 / ISSUE 5 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ etishdek ulug‘ maqsadni qo‘ygan ekanmiz, buning uchun yangi Xorazmiylar, Beruniylar, Ibn Sinolar, Ulug‘beklar, Navoiy va Boburlarni tarbiyalab beradigan muhit va sharoitlarni yaratishimiz kerak” - deya ta’kidladilar. Shuningdek, yoshlarni zamonaviy bilim va tajribalar, milliy va umumbashariy qadriyatlar asosida mustaqil va mantiqiy fikrlaydigan, ezgu fazilatlar egasi bo‘lgan insonlar etib voyaga yetkazish, ta’lim sifatini tubdan yaxshilash maqsadida, avvalo, o‘quv dasturlari, o‘qituvchi va talabalar uchun metodik qo‘llanmalarni ilg‘or xalqaro mezonlarga moslashtirish masalalariga alohida to‘xtalib o‘tdilar. Bugungi kun pedagoglari yoshlarga ta’lim-tarbiya berishda o‘zbek xalq pedagogikasi va xalq og‘zaki ijodidan foydalanishi, ularni milliy vatanparvarlik ruhida tarbiyalashi zamon talabidir. Bizga ma’lumki, axloqiy tarbiya va umuminsoniy fazilatlar ajdodlarimizdan bizgacha yetib kelgan milliy boyliklarimiz asosida olib boriladi. Ayniqsa, qizlar tarbiyasi, nozik va o‘ta sinchkovlik bilan olib boriladigan tarbiyadir. Oilada ularga alohida e’tibor hamda nazorat talab etiladi. Ta’lim muassasalarida ularga sharqona va milliy tarbiya dars va mashg‘ulotlar davomida berib boriladi. Yoshlarga ta’lim-tarbiya berishda o‘tmishdagi ayol namoyondalarimiz va ular haqidagi m’lumotlarni dars-mashg‘ulotlar davomida talabalarimiz ongiga singdirish muhimdir, ayniqsa, sukut saqlangan manbalar hamda hanuzgacha darslik va boshqa adabiyotlarimizda mukammal darajada yoritilmagan ma’lumotlarni ularga yetkazib berish zamon talabidir. Shu talablarni inobatga olgan holda bugungi kunda ayollar ta’lim-tarbiyasi masalasini dolzarb hisoblaydigan bo‘lsak, o‘tmishdagi ajdodlarimizning, ayniqsa xotin-qizlar ta’limi taraqqiyotini o‘rganish, OTM larda ta’lim-tarbiya jarayonini olib borishda xalqimizning milliy meroslaridan unumli foydalanish, buyuk ajdodlarimizning jahon miqyosidagi obro‘-e’tiboridan faxrlanish tuyg‘usini shakllantirish bugungi kun pedagoglarining eng asosiy vazifasidir. Hayot sharoitining murakkablashishi sari avvalo ijtimoiy, so‘ng pedagogik tajribani avloddan- avlodga o‘tkazish vazifalari va usullari o‘zgarib, tadrijiy tarzda maxsus tayinlangan shaxslar qo‘liga topshirilgan ta’limning tashkiliy shakllari o‘rnatila boshlangan. Mutaxassis kadrlar tayyorlashning ixtisoslashuvi kuchaytirilgan va eng keng tarqalgan uch xil maktablar vujudga kelgan. Ular: 1) ruhoniylarni tayyorlaydigan, ibodatxonalarda tayyorlangan ruhoniylar maktabi; 2) ulamolar-amaldorlarni o‘rgatgan saroy maktablari ; 3) bo‘lg‘usi jangchilar o‘qigan harbiy maktab. Manbalarga ko‘ra, o‘qish to‘lovli bo‘lib, uning miqdori o‘qituvchining obro‘si yoki vakolatiga bog‘liq bo‘lgan. Eng muhimi bunday maktablarning bitiruvchilariga ijtimoiy ierarxiyada yuqori o‘rinlarni egallash imkoniyati berilgan. Ruhoniylar maktablarida ta’lim mazmuni keng qamrovli edi. Unda yozish, hisoblash va o‘qishdan tashqari qonun, astrologiya, tibbiyot va diniy fanlar o‘rgatilgan. Ta’lim muddati uzoq, to‘lovi qimmat bo‘lgani bois faqat boy amaldorlar va quldorlar o‘z farzandlarini maktablarga berishlari mumkin bo‘lgan. Qizlar odatda, o‘qishga kam jalb qilingan. Sinfxonalarda ertalabdan kechgacha davom etgan darslarda t