Talabalarning raqamli ta’lim koʻnikmalarini rivojlantirish mexanizmlari

Аннотация

Maqolada talabalarning raqamli ko‘nikmalarini rivojlantirish mexanizmlari muhokama qilinadi. Ta’lim jarayonida raqamli ta`lim ko‘nikmalarni shakllantirish talabalar uchun keng imkoniyatlar beradi. Zamonaviy davrning eng muhim raqamli ko‘nikmalariga qaratilgan topshiriqlarni ishlab chiqishga yangi yondashuvlar o‘rganiladi. Kalit so‘zlar: raqamli koʻnikma, mexanizm, rivojlanish, texnologiya, talaba, axborot. Zamonaviy ijtimoiy-madaniy muhitda raqamli texnologiyalarni hayotning barcha sohalarida faol qoʻllanilmoqda. Raqamli ko‘nikmalar va ularni samarali rivojlantirish mexanizmlari oliy ta’lim uchun dolzarb masala bo‘lib qolmoqda. Talabalarning raqamli koʻnikmalarini rivojlantirishga qaratilgan bir qancha loyihalar mavjud. Olimlarning fikriga koʻra, rivojlangan oʻquv tarmoqlari talabalarning oʻrganishini qoʻllab-quvvatlashi mumkin, yoki talabalar oʻzlarining taʻlim etakchilariga aylanganlarida (masalan, oʻquv platformalari, hemis, onlayn ish joylari va boshqalar orqali) bu texnologiyalardan mavzuni qayta qurish va mavzu boʻyicha tushunchalarini qayta tiklash uchun oʻz tengdoshlari va oʻqituvchilari bilan muloqot qilishda vositachilik qilish yoki virtual muhit va raqamli 254 texnologiyalarning yanada ilgʻor kombinatsiyasini shakllantirish uchun ushbu raqamli texnologiyalarni kengaytirish (masalan, video, audio, eshittirish, soʻrov va skrinshot). Tadqiqotchilar, shuningdek, raqamli texnologiyalar uyg‘unligi nafaqat fanni o‘rganishga, balki talabalarda raqamli ko‘nikmalarni shakllantirishga ham hissa qo‘shishini ta’kidlamoqda [1]. Tadqiqot mavzusi dolzarbligi boʻlajak mutaxassislarni tayyorlash darajasiga qoʻyiladigan talablar ortib bormoqda, bu oʻz navbatida oʻquv jarayoniga, raqamli texnologiyalarni oʻrganishga ta’sir qiladi. Boʻlajak mutaxassislar uchun raqamli koʻnikmalarni shakllantirishni hisobga olgan holda axborot texnologiyalari boʻyicha treningni tashkil etish, oʻquv mashgʻulotlarini rejalashtirish, tashkil etish va oʻtkazish muammolarini hal qiladi, shuningdek eng muhim raqamli koʻnikmalarga qaratilgan raqamlashtirilgan vazifalarini ishlab chiqishga yangi yondashuvni ta’minlaydi. Raqamli mahorat nafaqat raqamli vositadan foydalanish usuli, balki undan ma'lum bir natijaga erishish, kundalik hayotda yoki kasbiy faoliyatda muammoni hal qilish uchun qanday foydalanishni ongli ravishda tushunish, shuningdek, shaxsning tegishli bilimlarga ega bo'lish niyatidir va tajriba [2]. Raqamli koʻnikmalar turlarini quyidagi darajalarga boʻlish mumkin: - bazaviy; - oʻrtacha; - murakkab. Kasbiy faoliyatda asosiy vazifalarni bajarish uchun zarur boʻlgan asosiy raqamli koʻnikmalarga funktsional raqamli savodxonlik kiradi. Asosiy koʻnikmalarga quyidagilar kiradi: - raqamli jihozlar bilan ishlash koʻnikmalari tizimi (klaviatura va sensorli ekran va boshqalardan foydalanish); - dasturiy texnologiyalarni bilish (noutbuklarda fayllarni boshqarish, matnlarni raqamli ishlov berish, mobil telefonlarda maxfiylik sozlamalarini boshqarish va boshqalar); - asosiy onlayn operatsiyalarni bilish (elektron pochtadan foydalanish, onlayn shakllarni toʻldirish va boshqalar). Oʻrta darajadagi raqamli koʻnikmalar raqamli texnologiyalardan yanada mazmunli va foydali usullarda foydalanish imkonini beradi, shu jumladan texnologiyani tanqidiy baholash yoki kontent yaratish qobiliyati [3]. Ushbu malaka darajasi quyidagi raqamli koʻnikmalarni oʻz ichiga oladi: - avtomatlashtirilgan ish joyida ishlash imkoniyatiga ega boʻlish; - raqamli platformalarda nashr etishni amalga oshirish; - raqamli grafik dizayn va raqamli marketingni amalga oshirish va hokazo. Texnologiyadan foydalanish oʻrganish va koʻnikmalarni rivojlantirish talaba uchun ulkan imkoniyatlar beradi shuningdek, Butun dunyodagi oliy ta’limlarda kompyuter va internet oʻqish amaliyotidagi innovatsiyalarning asosiy omillaridan biri boʻlmoqda. Yurtimizda raqamli infratuzilma va internetga ulanish imkoniyatini oshirish ta'lim strategiyalarining asosiy qismi edi. Foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxati 1. Vlasov А.Yu., Организация образовательного процесса по информатике в среде дистанционного обучения – 2016. № 3(8). –51-54 b. 2. Исследовательские спецпроект “Цифровая грамотность для экономики будущего” Аналитический центр НАФИ, 2018. (https://nafi.ru/projects/sotsialnoerazvitie/tsifrovaya- gramotnost-dlya-ekonomikibudushchego/). 3. Safarli M.S., Использование современных образовательных технологий в деятельности молодого педагога / Вестник педагогических наук. –2021. № 1. –212-216 b. 255