ЗНАЧЕНИЕ И СОДЕРЖАНИЕ КОМПЕТЕНЦИЙ В ФОРМИРОВАНИИ ПОДХОДОВ, ОСНОВАННЫЙ НА ЛИНГВИСТИЧЕСКОЙ КОМПЕТЕНЦИИ В НАЧАЛЬНЫХ КЛАССАХ

Аннотация

This article describes the content, essence of competence and the formation of primary education content in the formation of approaches based on linguistic competence in elementary grades. Keywords: linguistics, linguistic competence, education, competence. ЗНАЧЕНИЕ И СОДЕРЖАНИЕ КОМПЕТЕНЦИЙ В ФОРМИРОВАНИИ ПОДХОДОВ, ОСНОВАННЫЙ НА ЛИНГВИСТИЧЕСКОЙ КОМПЕТЕНЦИИ В НАЧАЛЬНЫХ КЛАССАХ Аннотация. В данной статье описываются содержание, сущность компетентности и формирование содержания начального образования при формировании подходов, основанных на языковой компетентности в начальных классах. Ключевые слова: лингвистика, лингвистическая компетентность, образование, компетентность. Maktab ta'limi, shuningdek, boshlang'ich ta'lim tarkibini shakllantirish va belgilashda kompetensiyaga asoslangan yondashuvni qoʻllab-quvvatlash juda muhimdir, chunki psixologiya va pedagogika fanlari "kompetentlik" va kompetensiya tushunchalari bilan ish olib boradi. Bir qator tadqiqotchilar (V. A. Bolotov, V. S. Lednev, M. V. Ryzhakov, V. V. Serikov va boshqalar) “kompetentlik” va “kompetensiya” toʻplamlarida sinonimlik yondashuvlarni qoʻllab- quvvatlaydilar va oʻlarni bir-birining oʻrniga ishlatishni ma'qullashadi. Boshqa olimlar (I. A. Zimnaya [3], O. M. Mutovskaya, A. V. Xutorskaya, S. Ye. Shishov va boshqalar) bu toʻsiqlarni bir-biridan ajratish kerak, degan fikrda. Bu qoyda esa oʻquvchilarda lingvistik kompetensiyani shakllantirish uchun tadqiqot qilishi zarur boʻlgan terminning bir boʻlagi sifatida koʻrib chiqilishi kerak boʻlgan zarurli vazifadir. Ona tilini oʻqitish metodikasida, ayniqsa boshlangʻich sinflarda, kompetensiyaga asoslangan yondashuv tezda qoʻllanilmadi. Sababi lingvistik kompetensiya va uning tarkibiga kiradigan individual kompetensiyalarni, shuningdek, lingvistik kompetensiyalarni qanday qilib ajratish kerakligini yetarli darajada aniq tushunmaslik edi. 7 55 International scientifijournal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2024 VOLUME 3 / ISSUE 5 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ Diyarli, lingvistik kompetensiya - oddiy komponentlarni: lingvistik, lingvokultural, kommunikativ-soʻzlash va qadiriyat-munosabatni birlashtirgan sintetik tushuncha ekanligi aniqlandi. Ushbu tarkibiy boʻlinmalarni aniqlash til kursining barcha boʻlinmalarini oʻrganishda taʼlim masalalarini maqsadli hal qilish va har bir kompetensiyaning manosini oʻzlashtirish imkonini beradi. Bugungi kunda lingvistik kompetensiya odatda oquvchilarning sozlashuv harakatlari orqali korsatiladigan narsalarni tushunish va ulardan foydalanish qobiliyati sifatida tushuniladi. Shu bilan birga, bugungi kungacha maktab boshlang'ich maktab oʻquvchilarining lingvistik kompetensiyasini rivojlantirishda kompetensiyani maksimal darajada samarali qoʻllash imkoniyatini berishga asoslangan baʼzi bir muhim masalalar hal etilmagan. Asli muammo shunda, ona tili bolalar uchun qiyin oʻquv fani hisoblonadi lekin oʻsha paytda ijtimoiy ahamiyatga ega boʻlgan aloqa, bilish quroli, shu bilan birga, har bir bolaning ijtimoiy va madaniy rivojlanishi uchun muhim hisoblonadi. Boshlang'ich maktab oʻquvchilarining rivojlanishiga ta'sir oʻtkazishi, shu bilan birga, yozuv koʻnikmalarini shakllantirish va rivojlangan nutq soʻzlashni rivojlantirishga koʻmaklashishi kerak. Demak boshlangʻich sinf oʻquvchilarga ona tilini oʻrgatishning tepada koʻrsatilgan muammoli tomanlari boshlangʻich sinf oʻquvchilarga bu tilni oʻzlashtirish imkoniyatini berish oʻqitishning usul va qurollarini izlash zarurligi ifodalaniladi. Bu qurollardan biri tilshunoslik boʻlib, u bolalarga ona tilining maqsadi toʻg’risidagi savollarga javob olish, ona tilining til boyligini koʻrish, oʻning "sirlarini ochish", oʻz ona tilini toʻliq oʻzlashtirish zarurligini tushunish imkoniyatini beradi va oʻlarning ona tilini va lingvistik kompetensiyani oʻrganishga boʻlgan motivatsiyasini rivojlantiradi. Tilshunoslik umumiy ilmiy kontekstlarda, maktab tálimi kontekstlarda da filologiyaning bir tarmog’i emas. "Til ilimi" tushunchasi lingvistik soʻzliklarda yoq, lekin faol ishlatiladi. Lingvistik adabiyotlardan orfografiya (M. V. Panov), stilistika (I. B. Golub, D. E. Rozental), leksikologiya (V. D. Devkin) va boshqalarga tegishli kitoblarni ushiratish mumkin. Olim, metodistlar va maktab oʻqituvchilari bu kontsepciyadan faol foydalanadi, filologiya boʻyicha qoʻshimcha kurslar va tálim dasturlarini yaratadi. Adabiyotlarni analiz qilish natiyjasida "til bilimi" ini tushunishning ikki turi bor ekanligini koʻrish mumkin. Birinchidan, til bilimi harxil lingvistik hodisalarni ifodalaydi. Shunday qilib, V. D. Devkinning kitobida. "Koʻngilachar leksikologiyasi" qisqa hangomalar, dialoglar, musiqalarni oʻz ichiga oladi, oʻlar qanday da shaklda soʻz oyinlari bilan bog’liq shaklda tuzilgan. Ikkinchidan, oʻqituvchilar til bilimini maktab oʻquvchilari uchun ilmiy til bilimi asoslarini oʻzlashtirish quroli dep ataydi, bu oʻquvchilarning oʻzlashtiriyatgan materialiga qiziqishini va oʻni oʻzlashtirishini taminlaydigan, koʻpincha oyin formasida tavsiy