Filologik yo’nalishdagi talabalarga yozish amaliyotini o’qitishda viki texnologiyasidan foydalanish metodikasi

Аннотация

Ushbu maqolada filologik yo’nalishdagi talabalarga yozish amaliyotini o‘qitishda viki-texnologiyasining metodik asoslari ko‘rib chiqiladi. Asarda muallif “viki texnologiyasi” atamasiga ta’rif beradi; viki-texnologiyasining didaktik xossalari va uslubiy vazifalarini o‘rganadi; viki-texnologiyasiga asoslangan talabalarning yozish ko'nikmalarini rivojlantirish algoritmini, shuningdek, viki-sahifalarning taxminiy tematik mazmunini taklif qiladi. Kalit so'zlar: ta'limni axborotlashtirish, til ta'limini axborotlashtirish, viki texnologiyasi, yozish qobiliyatlari. Til ta’limini axborotlashtirish xorijiy tillarni o‘qitish metodologiyasining ustuvor yo‘nalishiga aylanib bormoqda. Ilmiy adabiyotlarda olimlar chet tilini zamonaviy axborot-kommunikatsiya texnologiyalari asosida o‘qitish metodlarini asoslab beruvchi ko‘plab ishlar paydo bo‘ldi. Viki texnologiyasi Web 2.0 xizmatlarining turlaridan biri boʻlib, u bir-biridan uzoqda joylashgan bir shaxs yoki odamlar guruhiga bitta hujjat yaratish, unga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritish ustida ishlash imkonini beradi. Vikixizmat nomi gavayi tilidan ("wiki-wiki") olingan bo'lib, bu "tez" - ma'lumotlarga tezkor kirish degan ma'noni anglatadi. Bu xizmat o’zini o’zi to'liq oqlaydi va material bilan ishlashning dinamikligini aks ettiradi. Internet orqali bir-biridan uzoqda joylashgan cheksiz miqdordagi odamlar viki-sahifalarni yaratishda ishtirok etishlari mumkin. Viki xizmatining ro'yxatdan o'tgan har bir foydalanuvchisi kontentni (sayt tarkibi, shu jumladan matnli materiallar, rasmlar, fotosuratlar, audio va video fayllar, boshqa Internet resurslariga havolalar) yaratish, qo'shish, tuzatish va o'chirishda ishtirok etishi mumkin, shuningdek, agar xohlasa , asl versiya viki sahifalariga qaytishi ham mumkin. Takroriy sayqallash natijasida muhokama qilinayotgan masala bo'yicha turli pozitsiyalarni aks ettiruvchi juda to'g'ri va nisbatan to'liq axborot materiali shakllanadi. Ko'pgina viki-sahifalar gipermatnli tuzilmaga 113 ega bo'lib, bu o'quvchini qiziqtirgan qo'shimcha ma'lumotni qidirishda Internetdagi sahifadan sahifaga osongina o'tish imkonini beradi. Chet tilini o‘rgatishda Vikipediyadan talabalarning til amaliyotini madaniy boyitish va o‘qish ko‘nikmalarini rivojlantirish uchun axborot resursi sifatida samarali foydalanish mumkin. Talabalarning yozish ko'nikmalarini rivojlantirish uchun maxsus ta'lim maqsadlarida yaratilgan va ma'lum bir viki-sahifaga kirishni cheklash imkonini beruvchi boshqa viki-serverlardan foydalanish tavsiya etiladi, masalan, Pbworks (www.pbworks.com), MediaWiki (www.mediawiki).com, Wikihost (www.wikihost.org). Ta'lim maqsadlarida ushbu serverlardan bepul foydalaniladi. Ularga ma'lumotlar bir zumda joylashtiriladi. Viki texnologiyasi bir qator o'ziga xos didaktik xususiyatlarga ega, ular quyidagilarni o'z ichiga oladi: - oshkoralik (viki-hujjat bir-biridan cheksiz masofada joylashgan barcha loyiha ishtirokchilari uchun mavjud); - chiziqli bo'lmaganlik (o'zgartirishlar va qo'shimchalar xronologik tartibda joylashtirilmaydi, bir-biridan pastda (blogda yoki veb-forumda bo'lgani kabi) va har bir loyiha ishtirokchisi hujjatning avval saqlangan versiyasiga o'zgartirishlar kiritishi mumkin); - hujjatni yaratish tarixiga kirish imkoniyati (hujjatning barcha versiyalari va barcha o'zgarishlar serverda qayd etiladi; agar kerak bo'lsa, loyihaning har bir ishtirokchisi hujjatning oldingi versiyasiga qaytishi, shuningdek loyiha ishtirokchilaridan qaysi biri ekanligini kuzatishi mumkin. Hujjatga qanday o'zgartirishlar kiritilgan va qachon?); - multimedia (viki-hujjat yaratishda turli formatdagi materiallardan foydalanish imkoniyati: matn, grafik, foto, video, audio materiallar); - gipermatn tuzilishi (ichki va tashqi giperhavolalarni yaratish qobiliyati). Ushbu internet texnologiyasi asosida o‘quvchilarning nutqiy ko‘nikmalarini (yozma nutqini) rivojlantirish usullarini ishlab chiqishda viki-texnologiyaning yuqorida qayd etilgan barcha didaktik xususiyatlari hisobga olinishi kerak. Viki texnologiyasidan foydalangan holda talabalarning yozish ko'nikmalarini rivojlantirish algoritmi I bosqich. O‘quvchilarni vikiloyiha maqsadi bilan tanishtirish (sinfda) (O‘qituvchi o‘quvchilarga wiki-texnologiyaga asoslangan o‘quv loyihasi faoliyatining mohiyati va asosiy bosqichlarini tushuntiradi, bo‘lajak vikiloyihaning mavzusini belgilaydi) O'qituvchining harakatlari - Talabalarni 3-4 kishidan iborat guruhlarga ajratadi - Har bir guruhga qanday ishi bo'lishini tushuntiradi. - Yakuniy natija qanday kutilayotganini tushuntiradi, talabalarni o'z ishlarini baholash mezonlari bilan tanishtiradi - Talabalarga qanday harakatlar algoritmiga rioya qilish kerakligini ko'rsatadi - Talabalarni ishlab chiqilayotgan mavzular ro‘yxati bilan tanishtiradi. O‘quv rejasida qanday qo‘shimcha mavzularni muhokama qilishni istashlari bo‘yicha takliflar kiritadi. 2-bosqich. Viki-serverda ro‘yxatdan o‘tish va materialni viki-serverga joylashtirish qoidalari bilan tanishish (sinfda) (Talabalar viki-s