НОРМАТИВНО-ПРАВОВЫЕ ОСНОВЫ РЕГУЛИРОВАНИЯ СЕМЕЙНО-ГЕНДЕРНЫХ ОТНОШЕНИЙ В УЗБЕКИСТАНЕ

Аннотация

This article discusses the importance of legal and regulatory documents in the regulation of family-gender relations in Uzbekistan, what is included in the family laws and the family code. Key words: Family, code, constitution, laws, articles, tasks, social institutions. НОРМАТИВНО-ПРАВОВЫЕ ОСНОВЫ РЕГУЛИРОВАНИЯ СЕМЕЙНО- ГЕНДЕРНЫХ ОТНОШЕНИЙ В УЗБЕКИСТАНЕ Аннотация. В данной статье рассматривается значение нормативно-правовых документов в регулировании семейно-гендерных отношений в Узбекистане, что включено в семейное законодательство и Семейный кодекс. Ключевые слова: Семья, кодекс, конституция, законы, статьи, задачи, социальные институты. Oila-hayotning abadiyligini, avlodlarning davomiyligini ta'minlaydigan, muqaddas urfodatlarimizni saqlaydigan, shu bilan birga, kelajak nasllar qanday inson bo‘lib yetishishiga bevosita ta'sir ko‘rsatadigan tarbiya o‘chog‘i. Birinchi Prezidentimiz I.A. Karimov Kirish. Oila va gender sotsiologiyasi sotsiologiya fanining asosiy yo‘nalishlaridan bo‘lib, u nikoh va oilaning paydo bo‘lishi, rivojlanishi va vazifalarini bajarishini o‘rganadigan fan. Oila va gender sotsiologiyasi oilaga xos ijtimoiy munosabatlar turlari, oila va nikohning tarkibi, vazifalarini, oilani kichik ijtimoiy guruh va ijtimoiy institut sifatida xususiyatlarini, nikoh va ajralishlarni, oilani rejalashtirishga ta‘sir qiluvchi omillarni, oiladagi kelishmovchiliklar va ularni oldini olishni, oilaning boshqa ijtimoiy institutlar va ijtimoiy hayotning boshqa sohalari bilan o‘zaro munosabatini, nikoh – oila munosabatlarining tarixiy turlari va shakllarini, oila rivojlanishining tendensiyalarini o‘rganadi. Oila shakllanishi, uning mustahkamligini ta‘minlanish – zamonaviy jamiyatlarning asosiy muammolaridan biridir. Oila, oilaviy va er-xotin munosabatlari falsafa, psixologiya, pedagogika, 6 35 International scientifijournal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2024 VOLUME 3 / ISSUE 5 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ sotsiologiya, demografiya va boshqa ko‘plab fanlarning o‘rganish obyekti bo‘lib kelmoqda. Oila, uning shakllanishi va tanazzulga yuz tutishi kabi munosabat nafaqat uning sotsial institut sifatida kishilar turmush tarzini belgilab berishi, balki avlodning barkamolligi, millat va davlat sog‘lomligi, shuningdek, doimiy o‘sib boruvchi sotsial buyurtmadan kelib shakllangandir. Zero, oila barqarorligiga tahdidlarning o‘sishini barcha tadqiqotchilar e‘tirof etganlar.1 Metod va materiallar: Oila haqida gap ketar ekan, avvalambor oila so‘zining o‘ziga ta’rif beramiz: Oila bu qon qarindoshchilik ya’ni nikoh orqali, yoki birga istiqomat qilish orqali bog‘langan odamlardan iborat ijtimoiy guruhdir.Uning aʼzolari roʻzgʻorining birligi, oʻzaro yordami va maʼnaviy masʼuliyati bilan bir-biriga bogʻlangan. Oilaning eng muhim ijtimoiy vazifalari — inson zotini davom ettirishdan, bolalarni tarbiyalashdan, oila aʼzolarining turmush sharoitini va boʻsh vaqtini samarali uyushtirishdan iboratdir. Oilaviy munosabatlar nisbatan mustaqil hodisa sanalsa-da, jamiyatdagi mavjud ijtimoiy, iqtisodiy, mafkuraviy munosabatlar bilan belgilanadi va ular taʼsirida oʻzgarib boradi. Shunga muvofiq, har bir jamiyat oʻzgarib mos oila tipini, oilaviy munosabatlarni oʻrnatadi. Oilaga sharqona, o‘zbekona sodiqlik, o‘tgan yetti pushtini bilish, ota-ona, qarindosh urug‘, keksalarga hurmat, yoshlarga mehribonlik, oila a'zolari, er-xotin va farzandlar o‘rtasidagi munosabatlarning mustahkamligi uning o‘ziga xos xususiyatlaridir. Oilalar juda katta bo‘lib jamoa asosida yashab kelganlar. O‘zbek oilasi or-nomusli, kuchli oiladir. Shuning uchun u o‘zining milliy qiyofasini yo‘qotmagan holda butun oilaning sha'ni, obro‘sini saqlash uchunmas'uliyat bilan ish tutadi. Er oila posboni, uning boquvchisi hisoblansa, xotin esa uning ko‘rki, fayzi barokatidir. Ularning umr gulshanlari qobil farzandlaridir. Birinchi Prezidentimiz Islom Karimov o‘zbek oilasining o‘ziga xos xususiyatlarini e'tirof etib shunday deydi: "Oila-jamiyatning negizi. Bizning davlatimizni ham katta bir oila deb tushunishimiz mumkin va lozim. Bunda o‘zaro hurmat va qattiq tartib bo‘lmasa, oilaning barcha a'zolari o‘z burchlarini ado etmasa, bir-biriga nisbatan ezgulik bilan mehr-oqibat ko‘rsatmasa, yaxshi va munosib tarzda yashash mumkin emas”. Birinchi Prezidentimizning yuqorida aytib o‘tgan gaplaridan ko‘rishimiz mumkin-ki oilani mustahkamligini saqlashda har bir oila a’zolarining o‘rni va tarbiyasi alohida ahamiyatga ega. Qonunchiligimizga nazar solar ekanmiz oilaga katta e’tibor qaratilganligini, jumladan,uni qanday tashkil qilish, oila a’zolarining huquqlari va burchlari, umuman oilaviy hayotning barcha masalalariga urg‘u berib o‘tilganini ko‘rishimiz mumkin. O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasining XIV bobi oilaga bag‘ishlanib,oilaning ijtimoiy maqomi aniq va ravshan belgilab qo‘yilgani dunyo davlatlarining bosh qonunlarida uchraydigan kamyob voqelikdir. Oʻzbekiston hukumati oila masalalariga davlat siyosati darajasida bajarilishi lozim boʻlgan ustuvor vazifa sifatida qaraydi