ВЛИЯНИЕ НА ПЛОДОРОДИЕ ПОЧВЫ И РАЗВИТИЕ РАСТЕНИЙ ПРИ ПРИМЕНЕНИИ ОРГАНО - МИНЕРАЛЬНЫХ УДОБРЕНИЙ ИЗ ОТХОДОВ УГОЛЬНЫХ ШАХТ

Аннотация

Today, in our republic, it is necessary to correctly determine the lack of mineral elements in agricultural crops and feed plants with appropriate mineral elements in time. The symptoms that occur due to the lack of mineral nutrients in the plant can be drought, excess moisture, cold, damage to the plant's growth or damage by pests, and soil types can affect organic growth. fertilizers contain nitrogen, phosphorus, potassium, calcium and other elements necessary for plant nutrition, as well as organic substances that positively affect the properties of the soil. Keywords: organo-mineral fertilizers, increasing soil fertility and plant development by applying to the soil. ВЛИЯНИЕ НА ПЛОДОРОДИЕ ПОЧВЫ И РАЗВИТИЕ РАСТЕНИЙ ПРИ ПРИМЕНЕНИИ ОРГАНО - МИНЕРАЛЬНЫХ УДОБРЕНИЙ ИЗ ОТХОДОВ УГОЛЬНЫХ ШАХТ Аннотация. Сегодня в нашей республике необходимо правильно определять недостаток минеральных элементов в сельскохозяйственных культурах и вовремя подкармливать растения соответствующими минеральными элементами. Симптомами, возникающими из-за недостатка минеральных веществ в растении, могут быть засуха, избыток влаги, холод, нарушение роста растения или поражение вредителями, а на рост могут повлиять типы почв, содержащие азот, фосфор, калий, кальций. и другие элементы, необходимые для питания растений, а также органические вещества, положительно влияющие на свойства почвы. Ключевые слова: органо-минеральные удобрения, повышающие плодородие почвы и развитие растений за счет внесения в почву. 6 30 International scientifijournal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2024 VOLUME 3 / ISSUE 5 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ Mavzuning dolzarbligi; o‘simlikda mineral oziq elementlarining yetishmasligi tufayli sodir bo‘ladigan alomatlarga qurg‘oqchilik, ortiqcha namiqish, sovuq, o‘simliklarda bo‘yining yoppasiga shikastlanishi yoki ularni zararkunandalar ta’siridan zararlanishi va tuproq tiplari ta’sir ko‘rsatishi mumkin. Mineral elementlarning yetishmayotganligini to‘g‘ri belgilash va o‘simliklarni tegishli mineral elementlar bilan o‘z vaqtida oziqlantirish kerak. Ekinlardan yuqori hosil olishda organik o‘g‘itlarning o‘rni katta. Organik o‘g‘itlarga go‘ng, torf, go‘ng shaltog‘i, parranda qiyi, turli xil kompostlar, ko‘kat o‘g‘itlar kiradi. Organik o‘g‘itlar tarkibida azot, fosfor, kaliy, kalsiy va o‘simliklarning oziqlanishi uchun kerakli boshqa elementlar, shuningdek, tuproqning xossalariga ijobiy ta’sir etadigan organik moddalar bo‘ladi. Ekologik muammolar orasida eng muhimlaridan biri atrof-muhitni ifloslantiruvchi turli organik modda saqlovchi chiqindilar (sanoat, qishloq xo‘jaligi va boshqalar) muammosidir. Bu muammoni yechishning asosiy yo‘llaridan biri ularni qayta ishlash orqali tuproqni organik moddaga boyitishga hamda qishloq xo‘jaligi ekinlari hosildorligini oshirishga hizmat qiluvchi organo-mineral o‘g‘itlar tayyorlash va ularni qo‘llash masalasidir. Ikkinchidan tuproqni gumus miqdori uning unumdorligini belgilovchi asosiy ko‘rsatkichlaridan biridir. Shu sababli tuproqlarni organik moddaga boyitish orqali ular unumdorligini qayta tiklash va oshirish katta amaliy ahamiyatga ega. Ma’lumki, respublikamiz sug‘oriladigan tuproqlari tabiatan gumusga boy emas, ulardan qishloq xo‘jaligida foydalanish esa ko‘p hollarda gumus miqdorining kamayishiga olib kelmoqda. Bu holatni oldini olish hamda sug‘oriladigan tuproqlarda gumusning defitsitsiz balansiga erishish uchun har bir gektar yerga har yili 10-15 tonna go‘ng berish talab etiladi. O‘zbekiston qishloq xo‘jaligi ilmiy ishlab chiqarish markazining ma’lumotlariga ko‘ra, hozirgi kunda respublikamizda to‘planayotgan go‘ng miqdori har gektar yerga 5-6 tonna ga to‘g‘ri kelmoqda. Shu sababli qishloq xo‘jaligini rivojlantirishning eng dolzarb masalalaridan biri tuproqlarni organik moddalar bilan boyitishning yangi yo‘llarini ishlab chiqish va ishlab chiqarishga tadbiq etishdir. Ishning maqsadi va natijasi Toshkent viloyatida tarqalgan tuproqlarning xossa xususiyatlarini kompleks ravishda o‘rganib, yerlarning litologik-geomorfologik holatiga bog‘langan holda tuproqlarning unumdorligini tiklash va oshirish, qishloq xo‘jaligi ekinlari hosildorligini ko‘paytirishga qaratilgan bo‘lib, tuproqda mikrobiologik jarayonlarni, gumus, ozuqa elementlari balansi hamda agrofizikaviy, agrokimyoviy, mikrobiologik va meliorativ xossalarini o‘rganish, dala tajribalari qo‘yilib, tuproq unumdorligini oshirish bo‘yicha tavsiyalar ishlab chiqishdan iborat. Dala va laboratoriya sharoitida olib borilgan tadqiqotlar tuproqshunoslik va mikrobiologiya ilmiy-tekshirish sohasida keng qo‘llaniladigan va sinalgan uslublar asosida olib borildi. Shu bilan bir qatorda tuproqlarning unumdorligini oshirish, qishloq xo‘jalik ekinlaridan yuqori hosil olish yo‘llarini izlash maqsadida dala tajribalari qo‘yiladi. Tajriba ko‘mir koni chiqindilaridan tayyorlangan natriy gumati, biologik preparat, go‘ng, ma’danli o‘g‘itlar bilan olib boriladi Ilmiy ish o‘tkazish uslubi va uslubiyoti: tahlillar O‘zPITI (1977) va Arinushkinan