Mingliboyev Elyor Oʻktam oʻgʻli

Аннотация

This article analyzes the differences between esports and traditional sports. The history of the development of esports, its advantages and disadvantages are reviewed. The effects of traditional sports on physical and mental health, as well as characteristics related to social factors, are analyzed. Based on the results of the study, a conclusion is drawn about the place and importance of both sports in society. Keywords: Sports, e-sport, game, action, physical activity, community, development. РАЗНИЦА МЕЖДУ КИБЕРСПОРТОМ И ТРАДИЦИОННЫМИ ВИДАМИ СПОРТА Аннотация. В данной статье анализируются различия между киберспортом и традиционными видами спорта. Рассмотрена история развития киберспорта, его преимущества и недостатки. Анализируется влияние традиционных видов спорта на физическое и психическое здоровье, а также характеристики, связанные с социальными факторами. По результатам исследования делается вывод о месте и значении обоих видов спорта в обществе. Ключевые слова: спорт, киберспорт, игра, действие, физическая активность, сообщество, развитие. Kirish: Sport – inson hayotining ajralmas qismi bo‘lib, jismoniy, aqliy va ruhiy rivojlanishga xizmat qiluvchi muhim faoliyatdir. 230 ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 4 U nafaqat sog‘liqni mustahkamlash, balki shaxsning intizom, mahorat va irodasini shakllantirishda ham katta rol o‘ynaydi. Sportning ta’rifi keng qamrovli bo‘lib, u belgilangan qoidalarga asoslangan jismoniy harakat va musobaqalarni o‘z ichiga oladi. Barcha sport turlari inson salomatligiga ijobiy ta’sir ko‘rsatib, jamiyatda sog‘lom turmush tarzini targ‘ib qiladi. Sport psixologiya, fiziologiya, anatomiya, biomekanika va sotsiologiya kabi fanlar bilan chambarchas bog‘liq holda rivojlanadi. "Sport" atamasi lotin tilidan kelib chiqqan bo‘lib, u faol harakat va kurash tamoyillariga asoslangan musobaqalar majmuasini anglatadi. Bugungi kunda sport faqatgina jismoniy kuchga emas, balki ruhiy barqarorlik va psixologik tayyorgarlikka ham katta bog‘liq. G‘alaba va mag‘lubiyat o‘rtasidagi farq tobora aniqroq sezilib, sportchilarning aqliy barqarorligi, strategik fikrlashi va motivatsiyasi yuksak natijalarga erishishda muhim omillardan biriga aylanmoqda1. E-sport yani elektron sport bu sport turining tarixiga to’xtaladingan bo’lsak u 1970- yildan boshlandi. Dastlabki elektron o‘yinlar odamlar orasida yoyila boshlaganligidan so‘ng o‘zaro bellashishni boshlashdi. 1972-yilda Standford Universitetida ilk bor o‘tkazilgan rasmiy o’yin turniri — Spacewar! Musobaqasi e-sportning ilk namunasi yani e-sportning rivojlanish sariq qo‘yagan ilk qadamni hisoblanadi. 1990-yildan buyog‘iga elektron sport juda shiddat bilan rivojlandi chunki Kompyuterning kuchli variantlari inson qo‘liga yetib bordi. E-sportning ilk davrida yuzlab insonlar foydalangan bo‘lsa, hozirgi 21-asr ilm fanning va texnalogiyaning cho‘qqisiga yetgan davrda millionlagan insonlar foydalanishadi. O’yin — bu tabbiy harakati bilan o‘zaro bog‘liq bo‘lgan faoliyat turi bo‘lib u nafaqat hordiq chiqarish, balki jismoniy va aqliy rivojlanishning asosiy omili hisoblanadi. O’yin faoliyati davomida inson harakat qiladi, umuman olganda yangi ko‘nikmalarni egallaydi va o‘z qobilyatlarini tajribadan egallaydi. Harakatga asoslangan o‘yin turlari. Har qaysi o‘yin, ayniqsa, jismoniy faoliyat talab qiladigan sport o‘yinlari, insonning harakat qilish qobilyatiga tayanadi. Misol uchun:  Bolalar o‘yni- yugurish, sakrash, qo‘l harakatlari kabi tabbiy harakatlar orqali rivoj topadi.  Sport o‘yinlari – Kurash, foodball, basketball yoki valleyball kabi turlar jismoniy harakat orqali rivojlanadi.  Aqliy oʻyinlar – shaxmat yoki stol oʻyinlari kabi turlar bevosita jismoniy faollik talab qilmasa ham, tafakkur va psixologik reaktsiyalar orqali aqliy “harakat”ni shakllantiradi. 1 Ibodullayev U. //E-sport va an‘anaviy sportlarning taqqoslanishi// Pedagogika Tadqiqotlar Jurnali// (2025). B 589-590. 231 ResearchBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 4 MAVZUGA OID ADABIYOTLAR TAHLILI: Ibodullayev Ulug‘bek ‘’E-sport va an’anaviy sportlarning taqqoslanishi’’ nomli maqolasida E-sport shiddat bilan insonlar orasida omalashib borayotganligi va yaqin kelajakda an’anaviy sport turlari o‘z o‘rnini elektron sport o‘yinlariga bo‘shatib beradi deb takidlab o‘tgan. Dr. Mark Griffiths — Nottingham Trent Universitetining Psixologiya bo‘limida faoliyat yurituvchi professor va Xalqaro O‘yin Tadqiqotlari Bo‘limi direktori, "Social Interactions in Massively Multiplayer Online Role-Playing Gamers" nomli maqolasida insoniyatga MMORPG o‘yinlaridagi ijtimoiy o‘zaro ta'sirlarni o‘rganadi. Professor E-sportning odamlarga ijtimoiy tasiri haqida bunday fikrga boradi, E-sport o‘yinchilari faoliyati davomida yuqori darajadagi kognitiv qobiliyatlar, masalan, qisqa muddatli xotira, o‘z-o‘zini nazorat qilish, naqshlarni aniqlash va muammolarni hal qilish ko‘nikmalarini rivojlantiradi. Ammo shuni ham aytishimiz joizki Dr. Griffiths E-sportning ommalashuvi bilan ba’zi o‘yinchilarda muammo